رایگان بودن دسترسی به یک عکس به معنای آزاد بودن استفاده از آن نیست. اگر عکس با مجوز Creative Commons منتشر شده باشد باید نوع دقیق مجوز را بررسی کنید؛ برخی مجوزها استفاده تجاری یا انتشار نسخه ویرایش‌شده را محدود می‌کنند و بسیاری از آن‌ها درج اعتبار صاحب اثر را الزامی می‌دانند.
تفاوت مجوزهای CC چیست؟
در CC BY استفاده و بازنشر حتی به‌شکل تجاری با رعایت شرایط انتساب مجاز است. CC BY-SA علاوه بر انتساب، برای نسخه‌های اقتباسی شرط اشتراک‌گذاری با مجوز سازگار دارد. CC BY-NC استفاده تجاری را محدود می‌کند و CC BY-ND انتشار اثر اقتباسی را محدود می‌سازد. ترکیب‌های این شروط نیز وجود دارند.
برای سایت خبری یا مجله دارای تبلیغات نباید خودکار فرض کرد مجوز NC مناسب است؛ تفسیر استفاده تجاری به زمینه وابسته است. اگر درباره کاربرد مشخصی تردید دارید، مجوزی با شرایط روشن‌تر انتخاب کنید یا از صاحب اثر اجازه مستقیم بگیرید.
چطور اعتبار عکس را درست ثبت کنیم؟
روش شناخته‌شده TASL چهار بخش دارد: عنوان اثر در صورت وجود، نام پدیدآورنده، منبع یا لینک اثر و نام مجوز همراه با لینک آن. اگر عکس را تغییر داده‌اید، تغییر را هم اعلام کنید. برای مثال زیر عکس بنویسید: «عکس: نام عکاس، عنوان اثر، منبع، CC BY 4.0؛ برش تصویر انجام شده است».
صرفاً نوشتن «منبع: اینترنت» یا «عکس از گوگل» کافی نیست. موتور جستجو صاحب حقوق اثر نیست. بهتر است صفحه اصلی عکس و اطلاعات مجوز را ذخیره کنید تا در صورت تغییر یا حذف صفحه، سابقه بررسی حقوق استفاده را داشته باشید.
قبل از دانلود عکس این موارد را بررسی کنید
مطمئن شوید مجوز واقعاً توسط صاحب حق یا منتشرکننده مجاز ارائه شده است. نام مجوز و نسخه آن را بخوانید. اگر عکس شامل چهره اشخاص، لوگو، اثر هنری دیگر یا ملک خصوصی است، ممکن است علاوه بر حق نشر، حقوق حریم خصوصی، علائم تجاری یا حق تصویر مطرح باشد.
وجود مجوز CC همه این حقوق جانبی را خودکار پوشش نمی‌دهد. برای استفاده تبلیغاتی یا تجاری حساس، ارزیابی جداگانه لازم است. اگر عکس از یک سایت تجمیع‌کننده گرفته شده، صفحه منبع اصلی را تا حد امکان پیدا کنید.
آیا می‌توان عکس CC را ویرایش کرد؟
بستگی به مجوز دارد. CC BY معمولاً اقتباس را با رعایت شرایط مجاز می‌داند؛ در مجوزهای دارای ND انتشار نسخه تغییریافته ممکن است مجاز نباشد. در مجوزهای SA شرایط انتشار اثر اقتباسی را نیز باید رعایت کنید. تغییر اندازه ساده برای نمایش و تغییر محتوایی اثر لزوماً یکسان نیستند.
برای تیم تحریریه، یک شیت ثبت منبع شامل نشانی اثر، صاحب اثر، نوع مجوز، تاریخ بررسی، تغییرات انجام‌شده و متن اعتبار عکس تهیه کنید. این کار از خطاهای تکراری هنگام انتشار مطالب جلوگیری می‌کند.
پرسش‌های متداول
آیا همه عکس‌های Creative Commons برای سایت تجاری آزادند؟
خیر؛ مجوزهای دارای NC محدودیت استفاده تجاری دارند و باید نوع مجوز بررسی شود.
آیا درج نام عکاس به‌تنهایی کافی است؟
معمولاً خیر؛ عنوان، منبع، مجوز و تغییرات احتمالی نیز باید مطابق شرایط ثبت شوند.
