سلامت چشم یکی از موضوعاتی است که بسیاری از افراد تنها زمانی به آن توجه میکنند که مشکلی جدی ایجاد شده باشد. کاهش بینایی، عفونت، آسیبهای چشمی و دیگر مشکلات بینایی بسیار رایج هستند، بهویژه با افزایش سن. اگرچه روشهای درمانی مختلفی برای این مشکلات وجود دارد و حتی در برخی موارد جراحی لازم میشود، اما بهترین راه این است که اصلاً به این مرحله نرسیم.
با بالا رفتن سن، کارهای زیادی وجود دارد که میتوان برای حفظ سلامت چشم، جلوگیری از عفونت و پیشگیری از آسیب انجام داد.
هفتهنامه The Huffington Post رفتارهایی را بررسی کرده که چشمپزشکان برای محافظت از سلامت چشم بهطور جدی از آنها پرهیز میکنند. در ادامه با ۹ عادتی آشنا میشوید که متخصصان هرگز انجام نمیدهند.
۱. هرگز با لنز تماسی نمیخوابند
دکتر ویلیام مکلافلین، اپتومتریست مرکز پزشکی Wexner دانشگاه ایالتی اوهایو میگوید: «اگر لنزهای تماسی من برای استفاده طولانیمدت تأییدیه FDA نداشته باشند، هرگز با آنها نمیخوابم، زیرا این کار خطر عفونتهای دردناک چشمی و آسیب قرنیه را افزایش میدهد.»
گاهی افرادی که از لنز تماسی استفاده میکنند، بیش از حد خسته میشوند، پس از مصرف الکل به خواب میروند یا بدون اینکه فرصت خارج کردن لنز را داشته باشند، خوابشان میبرد. حتی چرت کوتاه روزانه یا خوابیدن در هواپیما نیز میتواند باعث این اتفاق شود. اما در چنین شرایطی، خارج کردن لنز اهمیت بسیار زیادی دارد.
دکتر الا فاکتوروویچ، بنیانگذار Pacific Vision Institute نیز توضیح میدهد: «خوابیدن با لنز تماسی باعث میشود میکروبها و باکتریهای موجود روی لنز در طول شب تکثیر شوند. این موضوع میتواند به عوارضی مانند زخم قرنیه منجر شود که بینایی را تهدید میکند و حتی ممکن است نیاز به پیوند قرنیه ایجاد کند.»
۲. مدت طولانی از فاصله نزدیک به صفحه نمایش نگاه نمیکنند
فاکتوروویچ میگوید: «نگاه کردن طولانیمدت به تلفن همراه، لپتاپ یا کتاب از فاصله نزدیک، میتواند خطر نزدیکبینی را در جوانان افزایش دهد و در تمام گروههای سنی باعث خستگی چشم شود. نزدیکبینی معمولاً در دوران کودکی آغاز میشود و تا پایان نوجوانی پیشرفت میکند.»
برای پیشگیری و کاهش خستگی دیجیتال چشم، او قانون ۲۰-۲۰-۲۰ را پیشنهاد میکند: هر ۲۰ دقیقه، به مدت ۲۰ ثانیه به نقطهای در حدود ۶ متر دورتر نگاه کنید.
کاهش خستگی چشم میتواند با افزایش سن، سلامت کلی چشم را نیز بهبود دهد.
او همچنین اضافه میکند:
«با افزایش سن، افراد دچار پیرچشمی میشوند. این وضعیت ممکن است نیاز به روشهایی مانند Monovision LASIK یا PRK ایجاد کند. در این روشها، یک چشم برای دید دور اصلاح میشود و چشم دیگر کمی نزدیکبین باقی میماند یا اصلاح نمیشود. گزینه دیگر برای پیرچشمی، جراحی تعویض عدسی است.»
۳. معاینه چشم را به تعویق نمیاندازند
مکلافلین میگوید: «من هرگز معاینه چشم را کمتر از سالی یکبار یا نهایتاً هر یک سال و نیم به تأخیر نمیاندازم.»
اگر فرد به بیماریهایی مبتلا باشد که سلامت چشم را تهدید میکنند، انجام معاینات منظم، بهویژه معاینه با گشاد کردن مردمک، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
دکتر باربارا میهالیک، اپتومتریست مرکز پزشکی Wexner دانشگاه ایالتی اوهایو میگوید: «در بیماران دیابتی، خطر ابتلا به رتینوپاتی افزایش مییابد. این بیماری با خونریزی در شبکیه آغاز میشود و بهمرور میتواند به تورم، آب مروارید، گلوکوم و تشکیل عروق جدید نشتکننده منجر شود. این وضعیت ممکن است باعث کاهش ناگهانی بینایی و جداشدگی شبکیه شود و در نهایت به از دست رفتن دائمی بینایی بینجامد.»
او تأکید میکند که بیشتر بیماران در مراحل اولیه هیچ علامتی ندارند و میگوید: «به همین دلیل انجام معاینه سالانه با گشاد کردن مردمک بسیار مهم است، زیرا درمانهایی وجود دارد که میتوانند از نابینایی جلوگیری کنند.»
۴. تغییرات ناگهانی بینایی را نادیده نمیگیرند
میهالیک میگوید: «هرگز اجسام شناور ناگهانی در میدان دید، جرقههای نوری یا بهویژه احساس افتادن پرده روی دید را نادیده نمیگیرم. همه اینها میتوانند نشانه پارگی یا سوراخ شبکیه و در نتیجه جداشدگی شبکیه باشند.»
اگر مشکل زود تشخیص داده شود، میتوان قبل از جدا شدن شبکیه آن را درمان کرد.
او اضافه میکند: «اگر شبکیه جدا شود، جراحی ضروری خواهد بود و میزان بازگشت بینایی به مدت زمان جداشدگی و گستردگی آن بستگی دارد. در صورت مشاهده این علائم باید فوراً به چشمپزشک مراجعه کرد.»
۵. هرگز با آرایش نمیخوابند
دکتر آونیش دیوباکتا، متخصص بیماریهای چشم در New York Eye and Ear Infirmary of Mount Sinai میگوید: «مرطوب نماندن کافی چشمها، بهویژه در افرادی که از لنز تماسی یا لوازم آرایشی استفاده میکنند، مشکلی رایج اما نادیده گرفتهشده است. با افزایش سن، کیفیت اشک کاهش پیدا میکند. این وضعیت با لنزهای تماسی و برخی محصولات آرایشی که روی پلک استفاده میشوند، بدتر میشود زیرا میتوانند تولید اشک را مختل کنند.»
قرنیه برای عملکرد سالم باید همیشه مرطوب بماند. اما افزایش سن، استفاده از لنز تماسی و آرایش میتوانند این روند طبیعی را مختل کنند.
دیوباکتا تأکید میکند افرادی که آرایش میکنند، باید پیش از خواب حتماً آرایش خود را پاک کنند. در غیر این صورت خطر عفونت افزایش پیدا میکند و سطح چشم آسیب میبیند.
او میگوید: «یکی از راههای کنترل این وضعیت، استفاده منظم از قطره اشک مصنوعی بدون مواد نگهدارنده است. این قطرهها سطح چشم را مرطوب نگه میدارند و معمولاً توصیه میکنیم روزانه سه تا چهار بار استفاده شوند.»
۶. مستقیم به خورشید نگاه نمیکنند
فاکتوروویچ میگوید: «افراد هرگز نباید مستقیماً به خورشید نگاه کنند. در خورشیدگرفتگی امسال، بسیاری از افراد تلاش کردند با عینک آفتابی معمولی یا فیلترهای خانگی به خورشید نگاه کنند. این کار بسیار خطرناک است. حتی نگاه کوتاهمدت به خورشید بدون محافظ مناسب میتواند آسیب دائمی به شبکیه وارد کند.»
در رویدادهایی مانند خورشیدگرفتگی، باید حتماً از تجهیزات محافظتی مناسب استفاده شود.
۷. سیگار و سیگار الکترونیکی مصرف نمیکنند
دیوباکتا میگوید: «سیگار و سیگار الکترونیکی از بدترین کارهایی هستند که میتوان برای سلامت عمومی و سلامت چشم انجام داد. در افراد سیگاری، بیماریهای جدی که به بافتهای غیرقابل ترمیم چشم مانند شبکیه آسیب میزنند، بسیار شایعتر هستند.»
همچنین مشخص شده که سیگار خطر ابتلا به آب مروارید را افزایش میدهد و در بسیاری از موارد نیاز به جراحی ایجاد میکند.
او توضیح میدهد: «خود دود نیز به سطح چشم آسیب میزند و میتواند باعث خراش قرنیه و بیماری بسیار دردناک خشکی چشم شود. بهطور خلاصه، برای داشتن چشمهای سالم باید از سیگار و سیگار الکترونیکی دوری کرد.»
۸. لنز تماسی را با آب شیر تمیز نمیکنند
میهالیک میگوید هرگز لنزهای تماسی را با آب شیر نمیشوید. او توضیح میدهد: «این کار خطر کراتیت میکروبی که با نام زخم قرنیه نیز شناخته میشود را بهشدت افزایش میدهد و میتواند به نابینایی دائمی یا حتی در برخی موارد نیاز به پیوند قرنیه منجر شود.»
بهجای این کار، باید لنزها با محلول مخصوص تمیز شوند، بهدرستی نگهداری شوند، جا لنزی بهطور منظم تعویض شود و لنزها فقط در مدتزمان توصیهشده استفاده شوند.
مکلافلین نیز میگوید: «هرگز فراموش نمیکنم که لنزهای تماسی را پس از پایان زمان توصیهشده دور بیندازم.»
۹. تغذیه نامتعادل ندارند
دیوباکتا میگوید: «رژیم غذایی سرشار از قند و چربی برای سلامت عمومی مضر است، اما تأثیر آن بر چشمها حتی شدیدتر است. بیماریهایی مانند دیابت از شایعترین دلایل نابینایی غیرقابل بازگشت هستند که در کلینیکها مشاهده میکنیم و معمولاً با تغذیه پرکربوهیدرات و پرچرب ارتباط دارند.»
همچنین فشار خون بالای کنترلنشده میتواند خطر انسداد عروق داخل چشم یا همان سکته چشمی را افزایش دهد.
او اضافه میکند: «خبر خوب این است که تغذیه متعادل و ورزش نهتنها سلامت عمومی را بهبود میدهد، بلکه خطر بروز این بیماریها را نیز بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد. به همین دلیل ما رژیم غذایی مدیترانهای کمقند و کمچربی را همراه با فعالیتهای بدنی لذتبخش مانند پیادهروی، دویدن یا دوچرخهسواری توصیه میکنیم.»
جمعبندی
سلامت چشم با چند عادت ساده اما مهم حفظ میشود. رعایت این نکات میتواند از عفونت، آسیب قرنیه، کاهش بینایی و حتی نابینایی دائمی جلوگیری کند. مراقبت روزانه از چشم، بهترین سرمایهگذاری برای حفظ بینایی در آینده است.
اگر سلامت چشم برای شما مهم است، همین امروز این عادتهای مضر را کنار بگذارید و برای معاینه منظم چشم برنامهریزی کنید.
