یک مورد جدید از درمان HIV با پیوند مغز استخوان در نروژ توجه جامعه علمی را جلب کرده است. در این پرونده، یک مرد 63 ساله مبتلا به HIV پس از دریافت پیوند مغز استخوان از برادر خود، به شکل عملکردی از بیماری رهایی یافت.
پیوند مغز استخوان و درمان HIV با پیوند مغز استخوان در یک بیمار نروژی
طبق گزارش Scientific American، بیمار مبتلا به HIV-1 تحت پیوند مغز استخوان از برادری قرار گرفت که دارای یک جهش ژنتیکی نادر به نام CCR5Δ32 بود. این جهش باعث میشود پروتئین CCR5 که HIV برای ورود به سلولهای T به آن نیاز دارد، در سلولهای ایمنی تولید نشود.
این ویژگی ژنتیکی در افرادی که دو نسخه از جهش CCR5Δ32 دارند، مقاومت قابل توجهی در برابر HIV ایجاد میکند و نقش مهمی در موفقیت این درمان HIV با پیوند مغز استخوان داشته است.
نقش جهش ژنتیکی CCR5Δ32 در مهار HIV
در این مورد، سلولهای اهداکننده به تدریج جایگزین بخش عمدهای از مغز استخوان بیمار شدند. اگرچه تمام سلولهای بدن به طور کامل جایگزین نشدند، اما تعداد سلولهای T سالم طی یک سال به سرعت افزایش یافت.
دو سال پس از پیوند، بیمار توانست درمان ART را قطع کند و همچنان وضعیت ایمنی پایدار خود را حفظ کند. ART معمولاً مانع تکثیر HIV میشود، اما قادر به حذف کامل ویروس نیست.
چرا درمان HIV با پیوند مغز استخوان به معنای حذف کامل ویروس نیست؟
HIV معمولاً در بخشهایی از بدن به نام «مخازن ویروسی» پنهان میشود و حتی در صورت کنترل دارویی نیز باقی میماند. با قطع درمان، ویروس میتواند دوباره فعال شود.
اما در این بیمار، هیچ اثری از HIV در خون، بافت روده و مغز استخوان مشاهده نشد که نشاندهنده یک بهبودی عملکردی بسیار نادر است.
محدودیتها و خطرات درمان HIV با پیوند مغز استخوان
با وجود نتایج امیدوارکننده، این روش برای اکثر بیماران HIV قابل استفاده نیست. پیوند مغز استخوان یک درمان بسیار پرخطر است و معمولاً تنها برای بیماریهای شدید مانند سرطان خون انجام میشود.
- خطر عفونتهای شدید
- بیماری پیوند علیه میزبان (GVHD)
- احتمال مرگ در برخی موارد
به همین دلیل متخصصان تأکید میکنند که این روش تنها زمانی قابل توجیه است که بیمار به دلایل دیگر نیاز به پیوند داشته باشد.
آیا درمان HIV با پیوند مغز استخوان در آینده قابل توسعه است؟
پژوهشها نشان دادهاند که حتی در برخی موارد، بدون وجود کامل جهش CCR5Δ32 نیز امکان رسیدن به بهبودی وجود دارد. با این حال، هنوز مکانیسمهای دقیق این روند به طور کامل شناخته نشده است.
دانشمندان تأکید میکنند شباهت ژنتیکی میان دهنده و گیرنده، به ویژه در موارد پیوند از خواهر یا برادر، میتواند نقش مهمی در موفقیت درمان داشته باشد.
به گفته محققان، این نوع درمان HIV با پیوند مغز استخوان هنوز در مرحله تحقیقاتی قرار دارد و نمیتوان آن را یک روش عمومی درمانی دانست.
جمعبندی
این مورد نروژی نشان میدهد که درمان HIV با پیوند مغز استخوان در شرایط خاص میتواند به بهبودی عملکردی منجر شود، اما به دلیل خطرات بالا، کاربرد گسترده ندارد و همچنان نیازمند تحقیقات بیشتر است.
اگر به جدیدترین پیشرفتهای پزشکی و درمانهای نوین علاقه دارید، مطالب علمی ما را دنبال کنید و از آخرین تحقیقات روز دنیا عقب نمانید.
