بیش از ۷۰ سازمان مدنی و حقوق بشری علیه برنامه شرکت متا برای افزودن قابلیت عینک هوشمند متا و تشخیص چهره به محصولات Ray-Ban و Oakley واکنش نشان دادهاند. این گروهها خواستار توقف کامل ویژگی موسوم به “Name Tag” هستند که بر پایه شناسایی چهره در زمان واقعی طراحی شده است.
اعتراض گسترده به فناوری عینک هوشمند متا و تشخیص چهره
بیش از ۷۰ سازمان فعال در حوزه حقوق بشر، حقوق مهاجران، حقوق کارگران و حقوق LGBTQ+ یک کمپین گسترده علیه توسعه فناوری تشخیص چهره در عینکهای هوشمند متا آغاز کردهاند. این ائتلاف معتقد است که استفاده از این فناوری در فضای عمومی، مصداق نظارت بیومتریک بدون رضایت است.
در میان این گروهها نام سازمانهایی مانند American Civil Liberties Union (ACLU)، Electronic Privacy Information Center (EPIC)، Access Now و Fight for the Future دیده میشود. این نهادها از متا خواستهاند پروژه “Name Tag” را به طور کامل لغو کند.
فناوری “Name Tag” چگونه عمل میکند؟
بر اساس گزارشها، قابلیت جدید متا قرار است در عینکهای هوشمند Ray-Ban و Oakley ادغام شود و از هوش مصنوعی برای شناسایی چهره افراد در میدان دید کاربر استفاده کند. این سیستم میتواند اطلاعات هویتی، نام و حسابهای مرتبط را نمایش دهد.
اسناد داخلی فاششده نشان میدهد دو سناریوی اصلی برای این فناوری در حال بررسی است:
- نسخه اول فقط افرادی را شناسایی میکند که با کاربر در پلتفرمهای متا ارتباط دارند
- نسخه دوم افراد دارای پروفایل عمومی در شبکههایی مانند اینستاگرام را نیز شناسایی میکند
نگرانی درباره حذف حریم خصوصی در فضای عمومی
سازمانهای مدنی هشدار دادهاند که ادغام عینک هوشمند متا و تشخیص چهره در دستگاههای پوشیدنی میتواند مفهوم ناشناس بودن در فضای عمومی را از بین ببرد. در نامهای به مدیرعامل متا، مارک زاکربرگ، تأکید شده که این فناوری با تغییرات فنی یا گزینههای غیرفعالسازی قابل کنترل نیست.
به گفته این گروهها، افراد حاضر در مکانهای عمومی هیچ مکانیزم رضایتی برای شناسایی شدن ندارند و این موضوع یک نقص ساختاری در طراحی سیستم محسوب میشود.
ریسکهای احتمالی استفاده از فناوری تشخیص چهره
ائتلاف مدنی به مجموعهای از خطرات بالقوه این فناوری اشاره کرده است:
- تعقیب و آزار مداوم افراد (Stalking)
- سوءاستفاده در خشونت خانگی
- کلاهبرداری و حملات مهندسی اجتماعی
- استفاده توسط نهادهای مهاجرتی یا انتظامی برای شناسایی افراد
این گروهها همچنین از متا خواستهاند درباره نحوه همکاری احتمالی با نهادهای دولتی و میزان دادههای جمعآوریشده شفافسازی کند.
ادعا درباره زمانبندی سیاسی پروژه
بر اساس یک یادداشت داخلی که به سال ۲۰۲۵ نسبت داده شده، متا قصد داشته عرضه این فناوری را در دورهای انجام دهد که توجه عمومی به بحرانهای دیگر جلب شده است. منتقدان این موضوع را تلاش برای کاهش نظارت عمومی و رسانهای تفسیر کردهاند.
ورود نهادهای نظارتی به پرونده
سازمان EPIC از کمیسیون تجارت فدرال آمریکا و نهادهای ایالتی خواسته تا مانع اجرای این قابلیت شوند. این نهاد هشدار داده است که استفاده از تشخیص چهره در لحظه میتواند در مکانهای حساسی مانند تجمعات اعتراضی، مراکز درمانی و اماکن مذهبی خطرناک باشد.
همچنین اشاره شده که چراغ هشدار در عینکهای فعلی متا ممکن است به راحتی نادیده گرفته شود و این موضوع خطر نقض حریم خصوصی را افزایش میدهد.
سابقه متا در فناوریهای بیومتریک
متا در سال ۲۰۲۱ سیستم تشخیص چهره در فیسبوک را متوقف کرد و اعلام نمود دادههای بیومتریک بیش از یک میلیارد کاربر را حذف خواهد کرد. این تصمیم پس از فشارهای حقوقی گسترده اتخاذ شد.
این شرکت همچنین در پروندههای مربوط به دادههای بیومتریک در ایالتهای ایلینوی و تگزاس به پرداخت حدود ۲ میلیارد دلار غرامت محکوم شد. علاوه بر این، در سال ۲۰۱۹ توافقی ۵ میلیارد دلاری با کمیسیون تجارت فدرال آمریکا امضا کرد.
افزایش فشارهای قانونی بر شرکتهای فناوری
در ماههای اخیر، شکایتهای متعددی علیه شرکتهای فناوری درباره اثرات طراحی محصولات بر سلامت کاربران ثبت شده است. برخی دادگاهها نیز اعلام کردهاند که طراحی پلتفرمها میتواند ذیل قوانین حمایت از مصرفکننده بررسی شود.
جمعبندی؛ آینده ناشناسی در عصر عینکهای هوشمند
بحث اصلی درباره عینک هوشمند متا و تشخیص چهره به این سؤال ختم میشود که آیا فناوریهای پوشیدنی میتوانند بدون حذف حریم خصوصی در فضای عمومی توسعه یابند یا خیر. در حالی که منتقدان از شکلگیری یک زیرساخت نظارتی دائمی هشدار میدهند، متا هنوز جزئیات اجرایی این پروژه را شفاف نکرده است.
اگر به آینده حریم خصوصی و فناوریهای پوشیدنی علاقهمند هستید، این مطلب را دنبال کنید و دیدگاه خود را درباره استفاده از تشخیص چهره در عینکهای هوشمند با ما به اشتراک بگذارید.
