چرا برخی افراد تا سالمندی ذهن تیزتری دارند؟

ذخیره شناختی چگونه به حفظ توانایی ذهنی در سالمندی کمک می‌کند؟

یکی از این پروژه‌ها بر زبان و توانایی پیدا کردن واژه‌ها تمرکز داشت.

Elisabetta Pisanu، نویسنده اول این مطالعه، به‌طور ویژه ۱۰ ثانیه نخست فعالیتی را بررسی کرد که در آن از افراد خواسته می‌شد با سرعت واژه‌هایی را تولید کنند.

«یافته‌های ما نشان می‌دهد سالمندانی که ذخیره شناختی بیشتری دارند، در زمینه زبان به عملکردی قابل مقایسه با افراد جوان‌تر دست پیدا می‌کنند.»

Pisanu توضیح داد:

«در آزمایش‌های خود بر آنچه طی ۱۰ ثانیه نخست یک آزمون روانی کلامی اتفاق می‌افتد تمرکز کردیم؛ زمانی که افراد در جست‌وجوی واژه‌های مناسب برای بیان افکار خود هستند.»

همین ۱۰ ثانیه نخست کافی بود تا مشخص شود افزایش سن و میزان ذخیره شناختی چگونه بر سرعت پیدا کردن واژه‌ها تأثیر می‌گذارد.

بر اساس این یافته‌ها، ذخیره شناختی می‌تواند با حفظ توانایی‌های زبانی و مهارت پیدا کردن واژه‌ها در سالمندان ارتباط داشته باشد.

سالمندان واژه‌های مثبت را آسان‌تر به خاطر می‌آورند

معنای عاطفی کلمات نیز در پژوهش مربوط به زبان اهمیت داشت. سالمندان توانستند واژه‌های مثبت را آسان‌تر از واژه‌های منفی بازیابی کنند.

Pisanu گفت:

«سالمندان واژه‌های مرتبط با احساسات مثبت را آسان‌تر از واژه‌های مرتبط با احساسات منفی بازیابی می‌کنند. این یافته‌ها نشان می‌دهد علاوه بر نقش محافظتی ذخیره شناختی، بار عاطفی واژه‌ها نیز در عملکرد زبانی نقش دارد.»

پروژه دوم پژوهشگران به حافظه کاری اختصاص داشت. حافظه کاری به توانایی نگهداری موقت اطلاعات در ذهن و استفاده از آنها گفته می‌شود.

Stefania Lucia، نویسنده اول این پژوهش، نقش ذخیره شناختی و هوش هیجانی را با یکدیگر مقایسه کرد.

Lucia گفت:

«می‌خواستیم بفهمیم آیا ذخیره شناختی و هوش هیجانی بسته به اینکه احساسات برای یک فعالیت حافظه کاری مرتبط یا نامرتبط باشند، نقش‌های متفاوتی ایفا می‌کنند یا خیر.»

آزمایش حافظه کاری با چهره‌های شاد، عصبانی و خنثی

تحلیل مربوط به حافظه کاری شامل ۴۵ فرد سالم بین ۶۵ تا ۸۴ سال بود.

شرکت‌کنندگان تصاویر چهره‌های شاد، عصبانی و خنثی را مشاهده کردند. سپس باید مشخص می‌کردند که حالت چهره یا گروه سنی آن با چهره‌ای که قبلا دیده بودند مطابقت دارد یا خیر.

آنها دو نسخه از این آزمایش را انجام دادند:

• در نسخه آسان‌تر باید تصویر فعلی را با چهره قبلی مقایسه می‌کردند.
• در نسخه دشوارتر باید تصویر را با چهره‌ای که دو مرحله قبل دیده بودند مقایسه می‌کردند.

افراد در آزمون دشوارتر دقت کمتری داشتند و برای پاسخ دادن نیز زمان بیشتری صرف کردند.

ذخیره شناختی بالاتر با دقت بیشتر در پاسخ‌ها ارتباط داشت. نکته مهم این بود که این ارتباط به میزان دشواری آزمون، حالت چهره یا اینکه شرکت‌کنندگان احساسات یا سن افراد را بررسی می‌کردند وابسته نبود.

Lucia گفت:

«نتایج ما نشان می‌دهد ذخیره شناختی بدون وابستگی به شرایط آزمایش، دقت عملکرد را افزایش می‌دهد. این موضوع نشان می‌دهد ذخیره شناختی نقشی اساسی در پشتیبانی از توانایی حفظ و دستکاری اطلاعات مورد نیاز برای انجام یک فعالیت دارد.»

احساسات چگونه عملکرد سالمندان را تغییر دادند؟

تأثیر احساسات زمانی بیشتر دیده شد که شرکت‌کنندگان باید حالت چهره‌ها را ارزیابی می‌کردند.

در این شرایط، مشاهده چهره‌های شاد در مقایسه با چهره‌های عصبانی با واکنش سریع‌تر و دقت بیشتر همراه بود.

Lucia توضیح داد:

«وقتی یک فعالیت شامل محتوای عاطفی باشد، سالمندان عملکرد بهتری دارند و به نظر می‌رسد کارایی آنها افزایش پیدا می‌کند.»

در این مطالعه، هوش هیجانی به ارزیابی خود افراد از توانایی‌شان برای تشخیص، درک، مدیریت و استفاده از احساسات اشاره داشت.

هوش هیجانی با افزایش کلی دقت در آزمون ارتباطی نداشت، اما با زمان واکنش افراد هنگام مشاهده چهره‌های شاد مرتبط بود.

Lucia گفت:

«هوش هیجانی بر نحوه پردازش اطلاعات و ایجاد پاسخ توسط افراد تأثیر می‌گذارد و در نهایت عملکرد آنها را شکل می‌دهد. برای مثال، افرادی که هوش هیجانی بیشتری دارند برای پاسخ دادن به محرک‌های عاطفی زمان بیشتری صرف می‌کنند؛ احتمالا به این دلیل که منابع توجهی و شناختی بیشتری را به پردازش آنها اختصاص می‌دهند.»

او افزود:

«این موضوع نشان‌دهنده دشواری بیشتر نیست، بلکه بیانگر پردازش عمیق‌تر و کامل‌تر اطلاعات عاطفی است.»

چرا نتایج این مطالعات باید با احتیاط تفسیر شوند؟

مقاله پژوهشی درباره علت تغییر زمان واکنش افراد محتاطانه‌تر نتیجه‌گیری می‌کند.

در این مطالعه فرایندهای ذهنی پشت پاسخ‌های افراد اندازه‌گیری نشد. بنابراین این احتمال که زمان بیشتر پاسخ‌دهی ناشی از پردازش عمیق‌تر احساسات باشد، تنها یک توضیح احتمالی است و به‌عنوان یک واقعیت اثبات‌شده در نظر گرفته نمی‌شود.

محدودیت‌های دیگری نیز وجود داشت:

• تعداد شرکت‌کنندگان نسبتا کم بود.
• این تحلیل فقط افراد سالمند را شامل می‌شد.
• چهره‌های شاد و عصبانی ممکن است از نظر شدت عاطفی یا میزان جلب توجه با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
• این تفاوت‌ها ممکن است بر عملکرد افراد تأثیر گذاشته باشند.
• هوش هیجانی بر اساس ارزیابی خود افراد از توانایی‌هایشان اندازه‌گیری شد.

این نتایج وجود ارتباط میان برخی عوامل و عملکرد ذهنی را نشان می‌دهند، اما ثابت نمی‌کنند که افزایش ذخیره شناختی یا هوش هیجانی می‌تواند از افت شناختی جلوگیری کند.

افزایش جمعیت سالمندان چالش‌های گسترده‌تری ایجاد می‌کند

Professor Raffaella Rumiati، عصب‌شناس SISSA و پژوهشگر اصلی هر دو پروژه، این مطالعات را در چارچوب یک برنامه گسترده‌تر ایتالیا برای بررسی سالمندی قرار داد.

Rumiati گفت:

«هر دو مطالعه در قالب Age-It: Ageing Well in an Ageing Society انجام شدند؛ یک برنامه پژوهشی ملی بلندپروازانه که پایه‌های زیرساخت پژوهشی و داده‌ای ویژه مطالعه سالمندی از دیدگاه‌های مختلف از جمله ابعاد اجتماعی و اقتصادی، زیست‌پزشکی و فناوری را ایجاد کرده است.»

او ادامه داد:

«ایتالیا همراه با ژاپن یکی از کشورهایی است که مردم آن طولانی‌ترین عمر را در جهان دارند. هرچند این موضوع دستاوردی فوق‌العاده است، چالش‌های جدیدی نیز به همراه دارد.»

با افزایش تعداد سالمندان، افراد بیشتری به خدمات درمانی و مراقبت‌های بلندمدت نیاز خواهند داشت.

حفظ توانایی‌های فکری برای مدت طولانی‌تر می‌تواند کیفیت زندگی را بهبود دهد و فشار واردشده بر نظام‌های سلامت و خدمات اجتماعی را کاهش دهد.

درک بهتر پیری شناختی سالم و سلامت مغز در سالمندی

Rumiati معتقد است این پژوهش‌ها می‌توانند روش بررسی سالمندی را بهبود دهند و به شناسایی عواملی کمک کنند که با عملکرد ذهنی قوی‌تر در سال‌های پایانی زندگی ارتباط دارند.

او گفت:

«پژوهش ما می‌تواند از دو جهت مهم کمک کند: بهبود ابزارهای روش‌شناختی مورد استفاده برای مطالعه پیری شناختی و شناسایی عواملی که به محافظت از عملکردهای شناختی با افزایش سن کمک می‌کنند.»

Rumiati افزود:

«یافته‌های ما نشان می‌دهد یک زندگی از نظر فکری تحریک‌کننده به حفظ طیف گسترده‌ای از عملکردهای شناختی، از زبان تا حافظه کاری کمک می‌کند.»

او همچنین بر نقش احساسات تأکید کرد:

«این یافته‌ها همچنین نقش مهم احساسات را برجسته می‌کنند؛ احساساتی که مطالعات ما نشان می‌دهد سهم قابل توجهی در کارایی فرایندهای شناختی دارند.»

در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهند ذخیره شناختی و توانایی‌های عاطفی با عملکرد بهتر سالمندان در برخی فعالیت‌های ذهنی ارتباط دارند.

این نتایج همچنین نشان می‌دهند تجربه‌های ذهنی مادام‌العمر و توانایی‌های عاطفی ممکن است با بخش‌های متفاوتی از عملکرد شناختی افراد در سال‌های پایانی زندگی مرتبط باشند.

با این حال، برای مشخص شدن اینکه آیا این عوامل واقعا می‌توانند مسیر تغییر عملکرد شناختی را با افزایش سن تغییر دهند یا خیر، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

این مطالعه در مجله علمی Brain Sciences منتشر شده است.

سؤالات متداول

ذخیره شناختی چیست؟

ذخیره شناختی به منابع ذهنی ایجادشده در طول زندگی از طریق آموزش، کار و فعالیت‌های فکری و ذهنی گفته می‌شود.

آیا ذخیره شناختی می‌تواند از افت ذهنی در سالمندی جلوگیری کند؟

این پژوهش‌ها چنین موضوعی را اثبات نمی‌کنند. نتایج فقط نشان می‌دهند ذخیره شناختی بیشتر با عملکرد بهتر در برخی فعالیت‌های شناختی ارتباط دارد.

آیا سالمندان کلمات مثبت را بهتر به خاطر می‌آورند؟

در مطالعه SISSA، سالمندان واژه‌های مرتبط با احساسات مثبت را آسان‌تر از واژه‌های مرتبط با احساسات منفی بازیابی کردند.

هوش هیجانی چه تأثیری بر حافظه کاری سالمندان داشت؟

هوش هیجانی با دقت کلی بیشتر ارتباط نداشت، اما با زمان واکنش به چهره‌های شاد مرتبط بود.

چند نفر در آزمایش حافظه کاری شرکت کردند؟

این بخش از پژوهش روی ۴۵ فرد سالم بین ۶۵ تا ۸۴ سال انجام شد.

جمع‌بندی؛ ذخیره شناختی و نقش تجربه‌های مادام‌العمر

ذخیره شناختی حاصل از آموزش، فعالیت‌های ذهنی و تجربه‌های فکری طول زندگی با عملکرد بهتر برخی توانایی‌های ذهنی در سالمندی ارتباط دارد. پژوهش‌های SISSA همچنین نشان می‌دهند احساسات و توانایی‌های عاطفی می‌توانند در نحوه انجام بعضی فعالیت‌های شناختی نقش داشته باشند.

با وجود این، پژوهشگران تأکید دارند که هنوز نمی‌توان نتیجه گرفت افزایش ذخیره شناختی یا هوش هیجانی به‌طور مستقیم مانع افت شناختی می‌شود. مطالعات بیشتری برای درک دقیق‌تر مسیر پیری شناختی مورد نیاز است.

اگر به موضوع سلامت مغز و سالمندی علاقه‌مند هستید، این مقاله را با دیگران به اشتراک بگذارید و مطالب مرتبط با سلامت ذهن و حافظه را نیز دنبال کنید.