یک مطالعه جدید نشان میدهد نوع فعالیتهایی که در زمان نشستن انجام میدهیم، میتواند بر خطر دمانس تأثیر بگذارد. فعالیتهای ذهنی فعال ممکن است این خطر را کاهش دهند، در حالی که عادتهای منفعلانه میتوانند آن را افزایش دهند.
تفاوت فعالیتهای فعال و منفعل در کاهش خطر دمانس
نحوه گذراندن زمان نشسته، نقش مهمی در سلامت مغز دارد. پژوهشی تازه نشان داده است که تفاوت میان رفتارهای کمتحرک «فعال» و «منفعل» از نظر ذهنی، میتواند پیامدهای قابل توجهی برای مغز داشته باشد.
در این مطالعه که در مجله علمی منتشر شده، بیش از ۲۰ هزار بزرگسال در سوئد مورد بررسی قرار گرفتند. پژوهشگران در سال ۱۹۹۷ با استفاده از پرسشنامه، رفتارهای کمتحرک منفعل مانند تماشای تلویزیون و گوش دادن به موسیقی را ارزیابی کردند.
همچنین فعالیتهای کمتحرک اما ذهنی فعال مانند کارهای اداری، بافتنی و خیاطی نیز بررسی شد. میزان فعالیتهای فیزیکی سبک و متوسط شرکتکنندگان نیز از طریق همین پرسشنامهها اندازهگیری شد. حدود ۲۰ سال بعد، وضعیت شرکتکنندگان از نظر ابتلا به دمانس دوباره ارزیابی شد.
فعالیتهای منفعل، ریسک را افزایش میدهند
نتایج نشان داد که رفتارهای کمتحرک منفعل مانند تماشای تلویزیون با افزایش خطر دمانس مرتبط هستند. در مقابل، افزودن فعالیتهای ذهنی فعال نتایج مثبتی به همراه داشت.
- هر یک ساعت فعالیت ذهنی فعال در روز، خطر دمانس را حدود ۴ درصد کاهش میدهد.
- این اثر محافظتی بهویژه در افراد ۵۰ تا ۶۴ ساله بیشتر دیده شد.
- جایگزینی یک ساعت فعالیت منفعل با فعالیت فعال، خطر دمانس را ۷ درصد کاهش میدهد.
- افزودن یک ساعت فعالیت فعال، حتی بدون تغییر سایر عوامل، با کاهش ۱۱ درصدی خطر همراه است.
نقش عادتهای دیجیتال در افزایش خطر دمانس
پژوهشگران تأکید کردند که این مطالعه محدودیتهایی دارد. از آنجا که تحقیق از سال ۱۹۹۷ آغاز شده، ابزارهای دیجیتال امروزی مانند گوشیهای هوشمند، شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای پخش ویدئو در آن بررسی نشدهاند.
با این حال، متخصصان معتقدند این نوع عادتهای دیجیتال میتوانند در دسته رفتارهای ذهنی منفعل قرار بگیرند و تأثیر منفی بر تمرکز داشته باشند. این محتواها ممکن است توان پردازش اطلاعات در مغز را تضعیف کرده و شبکههای عصبی مرتبط با تمرکز را ضعیفتر کنند.
چرا «تحریک ذهنی» برای مغز حیاتی است؟
کارشناسان توضیح میدهند که مغز از تحریک ذهنی سود میبرد. فعال ماندن از نظر شناختی به حفظ ارتباطات عصبی کمک میکند و «ذخیره شناختی» را تقویت میکند؛ قابلیتی که به مغز اجازه میدهد با تغییرات در طول زمان سازگار شود.
در مقابل، گذراندن زمان طولانی در فعالیتهای کمچالش ذهنی میتواند این ارتباطات را به اندازه کافی تحریک نکند و در طول زمان به افت حافظه و تواناییهای فکری منجر شود.
این مطالعه چه چیزی را ثابت نمیکند؟
کارشناسان تأکید دارند که این پژوهش رابطه علت و معلولی را اثبات نمیکند. ممکن است افرادی که از نظر شناختی در وضعیت بهتری هستند، بهطور طبیعی بیشتر به فعالیتهای ذهنی فعال گرایش داشته باشند.
بنابراین، نتایج نشاندهنده یک ارتباط قوی هستند، اما ثابت نمیکنند که فعالیتهای منفعل مستقیماً باعث دمانس میشوند.
ترکیب فعالیت ذهنی و بدنی؛ کلید سلامت مغز
یافتهها نشان میدهد ترکیب فعالیتهای ذهنی و فیزیکی برای سلامت مغز بسیار مهم است. متخصصان پیشنهاد میکنند برای تقویت مغز:
- یک مهارت یا زبان جدید یاد بگیرید
- در دورههای آموزشی شرکت کنید
- یک ساز موسیقی تمرین کنید
- سراغ سرگرمیهای چالشبرانگیز بروید
نکته کلیدی این است که فعالیت انتخابی شما باید مغز را به چالش بکشد و شما را وادار به یادگیری کند.
جمعبندی: چگونه خطر دمانس را کاهش دهیم؟
برای کاهش خطر دمانس، تنها کاهش زمان نشستن کافی نیست. مهمتر از آن، نوع فعالیتی است که در این زمان انجام میدهید. جایگزینی عادتهای منفعل با فعالیتهای ذهنی فعال میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت مغز داشته باشد.
اگر به سلامت مغز خود اهمیت میدهید، همین امروز یک فعالیت ذهنی جدید را شروع کنید.
