عینکهای هوشمند Ray-Ban شرکت Meta در حالی بهعنوان یکی از مهمترین محصولات جدید دنیای فناوری شناخته میشوند که نگرانیها درباره حریم خصوصی کاربران نیز بهسرعت در حال افزایش است.
براساس گزارش BBC، مدل Ray-Ban متا اکنون محبوبترین محصول بازار عینکهای هوشمند مجهز به هوش مصنوعی محسوب میشود. طبق دادههای منتشرشده از سوی این شرکت، تاکنون بیش از ۷ میلیون دستگاه از این عینکها فروخته شده است. مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا نیز این محصول را «یکی از سریعترین محصولات الکترونیکی مصرفی در حال رشد تاریخ» توصیف کرده است.
با این حال، رشد سریع فروش این عینکها باعث شکلگیری بحثهای گستردهای درباره نحوه استفاده از آنها شده است. در این عینکها که ظاهری مشابه عینکهای معمولی Ray-Ban دارند، یک دوربین بسیار کوچک و تقریباً نامرئی داخل فریم قرار گرفته است. همچنین اسپیکرهای کوچکی در دستههای عینک تعبیه شدهاند و لنزها میتوانند اطلاعات مختلفی را به کاربر نمایش دهند. کاربران تنها با لمس آرام فریم قادر هستند عکس بگیرند یا ضبط ویدیو را آغاز کنند.
نگرانی درباره ضبط مخفیانه با عینک هوشمند متا
طبق این گزارش، بهویژه زنان در فضاهای عمومی ممکن است بدون اطلاع یا رضایت خود توسط افرادی که از عینک هوشمند متا استفاده میکنند، فیلمبرداری شوند. این تصاویر سپس در شبکههای اجتماعی منتشر میشوند و بسیاری از افراد حاضر در ویدیوها زمانی متوجه موضوع میشوند که محتوا بهصورت گسترده وایرال شده است.
یکی از زنانی که با BBC گفتوگو کرده توضیح داده است زمانی که از فرد ضبطکننده خواسته ویدیو را حذف کند، در پاسخ شنیده که این کار «یک سرویس پولی» است.
از آنجا که در بسیاری از کشورها فیلمبرداری و عکاسی در اماکن عمومی تا حد زیادی قانونی محسوب میشود، مسیرهای حقوقی قربانیان نیز محدود است.
تشخیص عینک دوربیندار از عینک معمولی دشوار است
یکی از اصلیترین محورهای بحث حریم خصوصی این است که تشخیص دوربیندار بودن این عینکها بسیار دشوار است. هنگام ضبط، چراغ کوچکی روی عینک روشن میشود اما کاربران میگویند این نور بهویژه زیر نور روز معمولاً توسط دیگران دیده نمیشود.
همین مسئله این پرسش را مطرح کرده که چگونه میتوان استفاده از عینکهای هوشمند را در مکانهایی مانند دادگاهها، بیمارستانها، سینماها، موزهها یا سرویسهای بهداشتی که تصویربرداری در آنها ممنوع است، کنترل کرد.
دیوید کسلر، وکیل فعال در حوزه قوانین حریم خصوصی در آمریکا، میگوید شرکتها از هماکنون درباره این مسئله بحث میکنند. او هشدار داده است: «ما ممکن است از نظر اجتماعی وارد مسیرهای بسیار تاریکی شویم.»
موضع متا: مسئولیت نهایی با کاربران است
متا عینکهای خود را با شعار «برای حریم خصوصی طراحی شده، کنترل در دست شماست» تبلیغ میکند.
این شرکت به کاربران توصیه میکند اگر کسی تمایلی به ضبط شدن ندارد از او فیلم نگیرند و در مکانهای حساس، عینک را کاملاً خاموش کنند.
تریسی کلیتون، سخنگوی متا، در گفتوگو با BBC اعلام کرده که این شرکت تیمهایی برای محدود کردن سوءاستفادهها در اختیار دارد اما تأکید کرده است: «مانند هر فناوری دیگری، مسئولیت نهایی در نهایت برعهده افراد است.»
رقابت غولهای فناوری برای ورود به بازار عینک هوشمند
موفقیت متا باعث شده سایر شرکتهای بزرگ فناوری نیز به این حوزه وارد شوند.
گزارشها نشان میدهد شرکت Apple روی مدل اختصاصی عینک هوشمند خود کار میکند. همچنین شرکت Snap قصد دارد عینک جدید خود با نام «Specs» را امسال عرضه کند. Google نیز پس از شکست پروژه Google Glass که سالها پیش بهدلیل نگرانیهای حریم خصوصی با واکنش منفی روبهرو شد، آماده بازگشت به این بازار است.
پژوهشگران معتقدند اگر محصولاتی مشابه عینکهای متا فراگیر شوند، طی چند سال آینده نزدیک به ۱۰۰ میلیون نفر ممکن است عینک هوشمند خریداری کنند. این موضوع به معنای ورود میلیونها عینک ظاهراً معمولی اما مجهز به دوربین به زندگی روزمره خواهد بود.
آیا شکست Google Glass دوباره تکرار میشود؟
عینکهای هوشمند برای نخستین بار نیست که باعث شکلگیری بحثهای حریم خصوصی میشوند.
گوگل در دهه ۲۰۱۰ تلاش کرده بود با Google Glass این دسته از محصولات را وارد بازار کند اما قیمت بالا، کاربرد محدود، نگرانی درباره ضبط مخفیانه باعث شد این پروژه خیلی زود با واکنش منفی کاربران روبهرو شود.
دیوید هریس، پژوهشگر سابق هوش مصنوعی متا، معتقد است عینکهای هوشمند امروزی نیز با خطر مشابهی مواجه هستند. او میگوید این فناوری میتواند «در ذات خود نقض حریم خصوصی» تلقی شود و در آینده واکنشهای بیشتری را برانگیزد.
عینک هوشمند؛ فناوری کاربردی یا ابزار نظارت؟
طرفداران عینکهای هوشمند میگویند این دستگاهها زندگی روزمره را سادهتر میکنند.
کاربران قابلیتهایی مانند گوش دادن به موسیقی، برقراری تماس تلفنی، ثبت سریع تصاویر در سفر، ضبط ویدیو بدون خارج کردن تلفن همراه از جیب را بسیار کاربردی میدانند.
با این حال، منتقدان معتقدند دقیقاً همین سادگی استفاده، بحران حریم خصوصی را تشدید میکند. زیرا هرچه فرآیند ضبط تصاویر راحتتر شود، نادیده گرفتن رضایت دیگران نیز آسانتر خواهد شد.
عینکهای Ray-Ban متا با موفقیت تجاری خود بهعنوان نشانهای از آغاز دورهای تازه در صنعت فناوری شناخته میشوند. اما این دوره جدید ممکن است همزمان ترس از «ضبط شدن بدون اطلاع در فضای عمومی» را نیز به بخشی عادی از زندگی روزمره تبدیل کند.
جمعبندی
عینک هوشمند متا در کنار نوآوریهای جذاب، نگرانیهای گستردهای درباره حریم خصوصی، ضبط مخفیانه، استفاده از دادههای کاربران ایجاد کرده است. آینده این فناوری به نحوه مدیریت این چالشها بستگی دارد.
نظر شما درباره عینکهای هوشمند چیست؟ آیا این فناوری آینده زندگی دیجیتال است یا تهدیدی برای حریم خصوصی؟ دیدگاه خود را با ما به اشتراک بگذارید.
