- تعامل با حیوانات خانگی با احساسات مثبت بیشتر همراه است.
- سگها و گربهها مزایای عاطفی مشابهی ایجاد میکنند.
- اثرات مثبت حیوانات ناشی از همراهی روزمره است، نه کاهش مستقیم استرس.
بسیاری از صاحبان حیوانات خانگی باور دارند که حضور حیوانات زندگی را بهتر میکند، بهویژه در روزهای سخت و پراسترس. اما پژوهش جدید نشان میدهد اگرچه حیوانات خانگی میتوانند حال روحی ما را بهتر کنند، این اثر الزاماً به دلیل کاهش مستقیم استرس در همان لحظه نیست.
نتایج این مطالعه نشان میدهد تعامل روزمره با سگها و گربهها با احساسات مثبت بیشتر و احساسات منفی کمتر همراه است. با این حال، این حیوانات در لحظات استرس شدید مانند یک سپر عاطفی عمل نمیکنند.
آیا حیوانات خانگی مزایای عاطفی ایجاد میکنند؟
سالها این فرضیه بر این حوزه حاکم بود که حیوانات خانگی بیشترین کمک را در شرایط استرسزا ارائه میکنند و مانند یک ضربهگیر عاطفی عمل میکنند.
این نظریه با عنوان «فرضیه تعدیل استرس» شناخته میشود. این ایده منطقی به نظر میرسد، اما تاکنون کمتر پژوهشی آن را در جریان واقعی زندگی روزمره بررسی کرده بود.
پژوهشگران دانشگاه آزاد هلند تصمیم گرفتند این فرضیه را بهطور مستقیم آزمایش کنند. آنها همچنین بررسی کردند که آیا گربهها و سگها تأثیر متفاوتی بر صاحبان خود دارند یا خیر.
پنج روز از زندگی عادی صاحبان حیوانات خانگی
محققان ۱۸۸ صاحب سگ و گربه از هلند و بلژیک را وارد مطالعه کردند. شرکتکنندگان زندگی عادی خود را ادامه دادند، در حالی که یک اپلیکیشن در زمانهای تصادفی به آنها یادآوری ارسال میکرد.
این یادآوریها طی پنج روز متوالی، روزانه حداکثر ۱۰ بار ارسال میشد. افراد در هر نوبت، وضعیت روحی، میزان استرس و تعامل خود با حیوان خانگی را ثبت میکردند.
این روش «ارزیابی لحظهای بومشناختی» نام دارد. در این شیوه، احساسات در همان لحظه ثبت میشوند و به حافظه نهچندان دقیق افراد در هفتههای بعد متکی نیستند.
در پایان، پژوهشگران نزدیک به ۸ هزار ثبت لحظهای از احساسات افراد جمعآوری کردند. تعداد کمی از مطالعات حوزه حیوانات خانگی و احساسات به چنین مقیاسی رسیدهاند.
حیوانات خانگی حال روحی را بهتر میکنند
مهمترین یافته پژوهش امیدوارکننده بود. تعامل بیشتر با حیوانات خانگی با احساسات مثبت بیشتر و احساسات منفی کمتر همراه بود.
این الگو حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنسیت و تنها بودن افراد نیز حفظ شد. جالب اینکه تنها بودن بهتنهایی با افت خلقوخو ارتباط داشت.
به نظر میرسد تأثیر مثبت روزمره حیوانات خانگی واقعی است و آنها میتوانند لحظات کوچک زندگی را دلپذیرتر کنند.
گربهها و سگها هر دو مزایای مشابهی دارند
نخستین شگفتی مطالعه این بود که نوع حیوان تفاوتی ایجاد نمیکرد.
صاحبان سگ و صاحبان گربه تقریباً مزایای عاطفی یکسانی را گزارش کردند. پژوهشگران انتظار داشتند سگها به دلیل شهرتشان در اجتماعی بودن، عملکرد بهتری داشته باشند.
دکتر سانِه پیترز، نویسنده اصلی مطالعه و پژوهشگر دانشگاه آزاد هلند، گفت:
«احتمالاً صاحبان سگ بیشتر خود را “آدمِ سگ” میدانستند، در حالی که صاحبان گربه بیشتر خود را “آدمِ گربه” معرفی میکردند. ممکن است همین هماهنگی میان صاحب و حیوان خانگی، بخشی از دلیل شباهت نتایج در مورد گربهها و سگها باشد.»
فرضیه تعدیل استرس زیر سؤال رفت
پرسش اصلی این بود که آیا تعامل با حیوان خانگی شدت اثر رویدادهای استرسزا را کاهش میدهد یا خیر.
پاسخ پژوهشگران منفی بود. در مجموع، پناه بردن به حیوان خانگی در لحظات پراسترس نتوانست از افت روحیه افراد جلوگیری کند.
دکتر مایکه یانسنس، استادیار روانشناسی دانشگاه آزاد هلند و از نویسندگان مطالعه، گفت:
«یافتههای ما نشان میدهد تعدیل استرس، سازوکار ایجاد رفاه عاطفی لحظهای هنگام تعامل با حیوانات خانگی نیست. تعامل با هیچیک از این دو گونه بهعنوان سپری در برابر احساسات منفی عمل نکرد.»
او افزود: «اثرات مثبت تعامل با حیوانات خانگی واقعی به نظر میرسد، اما این مزایا به این دلیل نیست که حیوانات دقیقاً در زمان وقوع استرس به افراد کمک میکنند بهتر با آن کنار بیایند.»
«تعامل شدیدتر با حیوان همراه، مزایای عاطفی بیشتری فراتر از مزایایی که صرف حضور حیوان ایجاد میکند، به همراه نداشت.»
برخی تعاملات ممکن است استرس عاطفی را تشدید کنند
در میان صاحبان گربه، تعامل بیشتر با حیوان با احساسات منفی قویتر مرتبط بود، نه احساسات منفی ضعیفتر.
یانسنس توضیح داد: «در مورد گربهها مشاهده کردیم که سطح بالاتر تعامل با ارتباط قویتر میان استرس و احساسات منفی صاحبان همراه بود.»
با این حال، این اثر کوچک بود و تنها ۵۸ صاحب گربه در نمونه حضور داشتند. بنابراین پژوهشگران تأکید کردند که نباید در تفسیر این نتیجه شتابزده عمل کرد.
پیترز گفت: «یکی از توضیحات احتمالی این است که تعامل با گربهها معمولاً منفعلانهتر و کمتقاضاتر است. بنابراین، تعامل بیشتر ممکن است واکنشهای عاطفی شدیدتری ایجاد کند که لزوماً با نیاز افراد به حمایت در لحظات استرسزا همخوانی ندارد.»
شاید دلیل دیگری در کار باشد
اگر کاهش استرس دلیل اصلی این مزایا نیست، پس چه عاملی آنها را توضیح میدهد؟
یانسنس گفت: «ممکن است تعامل با حیوان خانگی احساس همراهی ایجاد کند و باعث شود افراد ارتباط بیشتری احساس کنند و کمتر تنها باشند. همین موضوع میتواند به بهبود رفاه عاطفی منجر شود.»
به بیان دیگر، ارزش حیوانات خانگی شاید در نزدیکی و همراهی روزمره نهفته باشد، نه در نجات ما از دشوارترین لحظات.
برندهای وجود ندارد؛ انتخاب به سلیقه بستگی دارد
پس کدام حیوان خانگی انتخاب بهتری است؟ بر اساس این پژوهش، پاسخ این است: هیچکدام.
پیترز در پایان گفت: «نمیتوان گفت یک گونه حیوان خانگی از دیگری بهتر است. احتمالاً همه چیز به شخصیت و ترجیحات صاحب حیوان بستگی دارد. مهمترین نتیجه این است که تعامل با سگها و گربهها مزایای عاطفی مشابهی ایجاد میکند.»
بنابراین، درس اصلی این مطالعه رقابت میان گربه و سگ نیست، بلکه اهمیت رابطه میان انسان و حیوان است. حیوانی را انتخاب کنید که با سبک زندگی و شخصیت شما سازگارتر باشد تا از آرامش و همراهی روزانه آن بهرهمند شوید.
این پژوهش در نشریه علمی Frontiers in Psychology منتشر شده است.
سؤالات متداول
آیا حیوانات خانگی استرس را کاهش میدهند؟
طبق این مطالعه، حیوانات خانگی حال روحی را بهتر میکنند، اما در همان لحظه وقوع استرس نقش محافظ عاطفی ندارند.
آیا سگها از گربهها بهتر هستند؟
خیر. نتایج نشان داد صاحبان سگ و گربه مزایای عاطفی تقریباً یکسانی را تجربه میکنند.
چرا حیوانات خانگی باعث احساس بهتر میشوند؟
احتمالاً به دلیل ایجاد حس همراهی، ارتباط اجتماعی و کاهش احساس تنهایی.
آیا تعامل بیشتر با حیوان خانگی همیشه بهتر است؟
خیر. در مورد برخی صاحبان گربه، تعامل بیشتر با احساسات منفی قویتر همراه بود، هرچند این یافته نیازمند بررسی بیشتر است.
نتیجهگیری
مطالعه جدید درباره حیوانات خانگی و استرس نشان میدهد مزایای عاطفی حیوانات واقعی هستند، اما منشأ آنها احتمالاً در همراهی روزمره نهفته است، نه در خنثی کردن مستقیم استرس. اگر به داشتن حیوان خانگی فکر میکنید، حیوانی را انتخاب کنید که با شخصیت و سبک زندگی شما هماهنگ باشد.
اگر تجربهای از تأثیر حیوان خانگی بر روحیه خود دارید، آن را با دیگران به اشتراک بگذارید.
