- کمترین خطر بیماری و مرگ در حدود ۴ ساعت نشستن روزانه مشاهده شد.
- افراد بسیار فعال ممکن است از مقدار متوسطی نشستن سود ببرند.
- افرادی که زیاد مینشینند همچنان باید فعالیت بدنی خود را افزایش دهند.
سالهاست که ابزارهای پایش سلامت از ما میخواهند از جای خود بلند شویم. میزهای ایستاده به دفاتر کار راه پیدا کردهاند و این شعار بارها تکرار شده است که «نشستن، سیگار کشیدن جدید است». اما پژوهشی تازه نشان میدهد واقعیت ممکن است پیچیدهتر از این توصیه ساده باشد.
نتایج این مطالعه نشان داد کمترین خطر مشکلات قلبی و مرگ زودرس متعلق به افرادی نبود که کمترین میزان نشستن را داشتند، بلکه به کسانی تعلق داشت که روزانه مدت زمان متوسطی را در حالت نشسته سپری میکردند.
چرا نشستن تا این اندازه نگرانکننده شد؟
سالهاست نهادهای سلامت به بزرگسالان توصیه میکنند زمان نشستن خود را کاهش دهند و در طول روز بیشتر حرکت کنند تا خطر بیماریهای قلبیعروقی و مرگ زودرس کاهش یابد. این توصیهها بر پایه حجم گستردهای از شواهد علمی شکل گرفتهاند.
در یکی از مطالعات، نزدیک به نیم میلیون کارگر مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد افرادی که زمان زیادی را در حالت نشسته سپری میکردند، در مقایسه با افرادی که بیشتر روی پا بودند، احتمال بسیار بیشتری برای مرگ زودرس داشتند.
همین یافتهها باعث شد شعار «نشستن، سیگار کشیدن جدید است» به باور رایج تبدیل شود.
با این حال، تقریباً تمام این مطالعات در کشورهای ثروتمند انجام شده بودند؛ کشورهایی که افراد برای رفتن به محل کار رانندگی میکنند، پشت میز مینشینند و اوقات فراغت خود را روی مبل میگذرانند. در این جوامع، زمان نشستن اغلب از ۶ ساعت در روز فراتر میرود.
اما مشخص نبود آیا همین الگو در سایر نقاط جهان نیز صدق میکند یا خیر.
در کشورهایی که مردم کمتر مینشینند چه اتفاقی میافتد؟
سبک زندگی روزمره در چین و بسیاری از کشورهای با درآمد پایین و متوسط متفاوت است.
افراد در جریان کارهای روزانه و وظایف خانه، تحرک بیشتری دارند و در نتیجه بسیار کمتر از کارکنان اداری در کشورهای ثروتمند مینشینند.
دادههای حاصل از یک مطالعه جهانی طولانیمدت نشان داد بیش از نیمی از بزرگسالان چینی کمتر از ۴ ساعت در روز مینشینند؛ رقمی که بهمراتب پایینتر از الگوی رایج در کشورهای ثروتمند است.
این موضوع توصیههای رایج را زیر سؤال میبرد. برای فردی که از قبل فعالیت بدنی زیادی دارد و بهندرت مینشیند، کاهش بیشتر زمان نشستن ممکن است سود چندانی نداشته باشد.
به بیان دیگر، پیامهایی که برای افرادی طراحی شدهاند که تمام روز پشت میز مینشینند، ممکن است برای همه مناسب نباشند.
نگاهی به مطالعه چین
این مطالعه بیش از ۴۱ هزار بزرگسال چینی با میانگین سنی حدود ۵۰ سال را شامل میشد. شرکتکنندگان در اواسط دهه ۲۰۰۰ وارد مطالعه شدند و نزدیک به ۱۲ سال تحت پیگیری قرار گرفتند.
اطلاعات مربوط به زمان نشستن، فعالیت بدنی و خواب آنها از طریق پرسشنامه جمعآوری شد.
هدایت این پژوهش بر عهده «وی لی» استاد آکادمی علوم پزشکی چین و کالج پزشکی اتحادیه پکن (PUMC) بود.
پژوهشگران انتظار نداشتند رابطهای خطی مشاهده کنند، اما نتیجه به شکل حرف انگلیسی J ظاهر شد.
خطر بیماری با افزایش زمان نشستن از سطوح پایین کاهش یافت، در حدود ۴ ساعت نشستن در روز به کمترین مقدار رسید، سپس با افزایش بیشتر زمان نشستن دوباره بالا رفت.
افرادی که کمتر از ۲ ساعت در روز مینشستند، همچنین کسانی که بیش از ۶ ساعت در روز نشسته بودند، وضعیت نامطلوبتری داشتند.
برای افرادی که زیاد مینشستند، راهحل آشنا بود. جایگزین کردن ۳۰ دقیقه از زمان نشستن با فعالیت بدنی با کاهش ۳ تا ۴ درصدی خطر بیماری و کاهش ۶ تا ۷ درصدی احتمال مرگ همراه بود؛ یافتهای که با نتایج مرورهای بزرگ علمی همخوانی داشت.
نشستن متعادل ممکن است مفید باشد
شگفتی اصلی در نقطه مقابل طیف مشاهده شد. در میان بزرگسالانی که کمتر از ۴ ساعت در روز مینشستند و بسیاری از آنها بسیار فعال بودند، توصیههای رایج نتیجه معکوس نشان داد.
در این گروه، جایگزینی ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی یا خواب با نشستن با کاهش خطر همراه بود.
- خطر کلی بیماری حدود ۴ تا ۶ درصد کاهش یافت.
- خطر مرگ بین ۴ تا ۱۰ درصد کمتر شد.
تا پیش از این تحلیل، تقریباً هیچ مطالعهای انتهای پایین طیف نشستن را بررسی نکرده بود. نتایج نشان میدهد ممکن است حد آستانهای وجود داشته باشد که پس از آن، کاهش بیشتر زمان نشستن دیگر مفید نباشد و حتی نتیجه معکوس داشته باشد.
وی لی گفت: «در افرادی که فعالیت بدنی بسیار بالایی دارند، مقدار متوسطی از نشستن ممکن است زیانآور نباشد.»
پژوهشگران این الگو را «پارادوکس نشستن» نامگذاری کردند.
بازگشت یک معمای قدیمی
پژوهشگران پیشتر متوجه شده بودند که ورزش در اوقات فراغت از قلب محافظت میکند، اما کار فیزیکی سنگین در محیط کار چنین اثری ندارد. این پدیده با عنوان «پارادوکس فعالیت بدنی» شناخته میشود.
اینکه چرا مقدار کمی نشستن برای افراد بسیار فعال مفید به نظر میرسد، هنوز مشخص نیست.
نویسندگان مطالعه حدس میزنند نشستن به بدن فرصت بازیابی پس از روزهای پرتحرک را میدهد و فشار وارد بر عضلات و مفاصل را کاهش میدهد.
با این حال، این توضیح صرفاً یک فرضیه است. مطالعه حاضر تنها ارتباط میان عادتهای رفتاری با بیماری و مرگ در آینده را بررسی کرده و سازوکارهای درون بدن را اندازهگیری نکرده است.
بنابراین، فرضیه بازیابی بدن یک حدس علمی آگاهانه است، نه یک رابطه علت و معلولی اثباتشده.
این یافتهها چه تغییری ایجاد میکنند؟
برای نخستین بار، یک مطالعه بزرگ پایینترین سطوح زمان نشستن را نیز ترسیم کرد.
در میان افراد بسیار فعال، به نظر میرسد کمی نشستن مفید باشد، نه مضر. سالمترین میزان نشستن الزاماً صفر نیست.
پیام کاربردی این یافتهها بسته به شرایط هر فرد متفاوت است. توصیه «تا حد امکان کمتر بنشینید» شاید برای یک کارمند اداری مناسب باشد، اما برای پرستاری که تمام روز روی پا ایستاده، لزوماً بهترین توصیه نیست.
البته این نتایج مجوزی برای ساعتها نشستن پشت صندلی محسوب نمیشوند. افرادی که زمان زیادی را در حالت نشسته سپری میکنند، همچنان از افزایش تحرک سود میبرند.
آنچه تغییر میکند، این باور است که «کمتر، همیشه بهتر است». برای افراد بسیار فعال، صندلی الزاماً دشمن سلامت نیست.
این مطالعه در نشریه Journal of Sport and Health Science منتشر شده است.
سؤالات متداول
آیا نشستن همیشه برای سلامت مضر است؟
خیر. این مطالعه نشان داد در افراد بسیار فعال، میزان متوسطی از نشستن ممکن است با کاهش خطر بیماری و مرگ همراه باشد.
بهترین میزان نشستن در روز چقدر است؟
در این پژوهش، کمترین خطر در حدود ۴ ساعت نشستن روزانه مشاهده شد.
آیا افرادی که زیاد مینشینند باید تحرک بیشتری داشته باشند؟
بله. جایگزین کردن بخشی از زمان نشستن با فعالیت بدنی همچنان با کاهش خطر بیماری و مرگ مرتبط بود.
آیا این مطالعه ثابت میکند نشستن باعث بهبود سلامت میشود؟
خیر. این پژوهش رابطه آماری را نشان میدهد و علت مستقیم را اثبات نمیکند.
پارادوکس نشستن چیست؟
پارادوکس نشستن به این ایده اشاره دارد که کاهش مداوم زمان نشستن همیشه سودمند نیست و افراد بسیار فعال ممکن است از مقدار متعادلی نشستن بهره ببرند.
نتیجهگیری
پارادوکس نشستن نشان میدهد توصیههای سلامت باید متناسب با سبک زندگی افراد تنظیم شوند. اگر ساعات طولانی پشت میز مینشینید، افزایش تحرک همچنان ضروری است. اما اگر بسیار فعال هستید، شاید نیازی نباشد برای حذف کامل زمان نشستن تلاش کنید.
شما روزانه چند ساعت مینشینید؟ تجربه خود را با مخاطبان فوتوفن به اشتراک بگذارید و این مطلب را برای دوستانتان ارسال کنید.
