- FDA داروی Rasonque را برای برخی بیماران مبتلا به سرطان پانکراس که سایر درمان‌ها برایشان نتیجه‌بخش نبوده، تأیید کرد.
- در پژوهش بالینی، زمان بقای بیماران دریافت‌کننده Rasonque از ۱۳ ماه فراتر رفت و نسبت به گروه شیمی‌درمانی حدود دو برابر بود.
- Rasonque پروتئین RAS را با استفاده از سازوکاری مبتنی بر اتصال به یک پروتئین کمکی هدف قرار می‌دهد.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) داروی جدیدی به نام Rasonque را برای درمان سرطان پانکراس تأیید کرده است. این دارو جهشی را هدف قرار می‌دهد که در رشد تومورهای پانکراس نقش دارد و در یک پژوهش بالینی، میانگین زمان بقای بیماران را در مقایسه با شیمی‌درمانی حدود دو برابر افزایش داد.
Rasonque برای بیمارانی در نظر گرفته شده است که سایر روش‌های درمانی برای آن‌ها نتیجه‌بخش نبوده‌اند. این تأییدیه همچنین نقطه عطفی در تلاش چندین دهه‌ای پژوهشگران برای هدف قرار دادن پروتئین RAS محسوب می‌شود.
FDA داروی Rasonque را برای درمان سرطان پانکراس تأیید کرد
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) داروی Rasonque را برای مقابله با سرطان پانکراس، یکی از دشوارترین انواع سرطان برای درمان، تأیید کرد.
بر اساس گزارش Wall Street Journal، این دارو توسط شرکت Revolution Medicines توسعه یافته و پروتئین RAS را هدف قرار می‌دهد؛ پروتئینی که به دلیل جهش می‌تواند به‌طور دائمی فعال بماند و در رشد تومورهای پانکراس نقش داشته باشد.
Rasonque می‌تواند برای بیمارانی استفاده شود که سایر درمان‌ها برای آن‌ها نتیجه‌ای نداشته‌اند.
پژوهشگران سرطان حدود ۴۰ سال تلاش کرده بودند تا بتوانند پروتئین RAS را که نقش مهمی در شکل‌گیری سرطان پانکراس دارد، غیرفعال کنند. به دلیل ساختار این پروتئین، این تلاش‌ها برای مدت طولانی نتیجه‌ای نداشت، اما تصمیم FDA اکنون این تحقیقات را وارد مرحله مهمی کرده است.
افزایش زمان بقا به حدود دو برابر
در یک پژوهش بالینی در مراحل پیشرفته، زمان بقای بیمارانی که Rasonque دریافت کردند از ۱۳ ماه فراتر رفت. در گروهی که تحت شیمی‌درمانی قرار گرفتند، این مدت تقریباً نصف این میزان بود.
این نتیجه به این معنا نیست که هر بیماری که از دارو استفاده می‌کند بیش از ۱۳ ماه زندگی خواهد کرد. مدت اعلام‌شده، نتیجه کلی به‌دست‌آمده از گروه بیماران شرکت‌کننده در پژوهش بالینی را نشان می‌دهد.
یافته‌های این پژوهش در بزرگ‌ترین نشست تحقیقات سرطان جهان ارائه شد. شرکت‌کنندگان پس از اعلام نتایج، حدود یک دقیقه ایستاده تشویق کردند.
Carla Kurkjian، متخصص سرطان‌شناسی بیمارستان Mercy که در این پژوهش حضور نداشت، گفت این پیشرفت هم برای بیماران و هم برای پزشکان اهمیت بسیار زیادی دارد.
Kurkjian اعلام کرد این دارو ظرفیت آن را دارد که طول عمر بیماران را به میزانی بی‌سابقه افزایش دهد و پزشکان اکنون می‌توانند گزینه درمانی متفاوتی را با بیماران مبتلا به سرطان پانکراس مطرح کنند.
پروتئین RAS چگونه عمل می‌کند؟
پروتئین RAS مانند یک کلید عمل می‌کند که رشد سلول‌های سالم را کنترل می‌کند. در شرایط طبیعی، این پروتئین هنگام نیاز فعال می‌شود و پس از انجام وظیفه خود خاموش می‌شود.
اما یک جهش می‌تواند باعث شود پروتئین RAS به‌طور دائمی روشن باقی بماند. در این وضعیت، سیگنال‌های رشد و تکثیر به‌صورت مداوم به سلول‌ها ارسال می‌شوند.
این فرایند می‌تواند یکی از نخستین مراحل تبدیل شدن یک سلول به سلول سرطانی باشد.
Rasonque چگونه پروتئین RAS را هدف قرار می‌دهد؟
Rasonque به‌جای آنکه مستقیماً پروتئینی را که به دلیل جهش فعال باقی مانده شکار کند، ابتدا به یک پروتئین کمکی که به‌طور طبیعی در سلول وجود دارد متصل می‌شود.
ساختار دو بخشی ایجادشده از اتصال دارو و پروتئین کمکی، سپس به پروتئین RAS در حالت فعال متصل می‌شود.
به این ترتیب، از رسیدن سیگنالی که باعث رشد سلول سرطانی می‌شود به سایر بخش‌های سلول جلوگیری خواهد شد.
سلول‌های سرطانی که از سیگنال رشد محروم می‌شوند، نمی‌توانند به زندگی خود ادامه دهند. از آنجا که پروتئین RAS در سلول‌های طبیعی به‌طور دائمی فعال نیست، این سلول‌ها کمتر تحت تأثیر درمان قرار می‌گیرند.
Rasonque دارای عوارض جانبی است
پژوهش بالینی نشان داد Rasonque می‌تواند برخی عوارض جانبی جدی ایجاد کند.
- بثورات شدید پوستی که می‌تواند بخش گسترده‌ای از بدن را درگیر کند.
- مشکلات مربوط به دستگاه گوارش.
Ben Sasse، سناتور سابق ایالت Nebraska، پیش‌تر اعلام کرده بود که در جریان پژوهش بالینی، تومورهای او به گفته خودش به میزان قابل‌توجهی کوچک شده‌اند.
حضور Sasse در یک برنامه تلویزیونی با لکه‌های قرمز روی بخش بزرگی از صورتش، توجه‌ها را به مشکلات پوستی احتمالی ناشی از این دارو جلب کرد.
قیمت ماهانه Rasonque؛ ۳۹ هزار و ۸۰۰ دلار
Revolution Medicines اعلام کرد قیمت ماهانه Rasonque برابر با ۳۹ هزار و ۸۰۰ دلار خواهد بود.
بر این اساس، هزینه سالانه درمان از ۴۷۷ هزار دلار فراتر خواهد رفت.
Rasonque نخستین دارویی است که Revolution Medicines موفق به دریافت تأییدیه برای آن شده است.
بر اساس تحلیل‌های تجاری شرکت Evaluate که در زمینه صنعت دارو فعالیت می‌کند، اگر ایمنی و اثربخشی Rasonque در مراحل اولیه‌تر سرطان پانکراس و همچنین انواع دیگر سرطان اثبات شود، فروش سالانه آن می‌تواند از ۲۰ میلیارد دلار فراتر رود.
Mark Goldsmith، مدیرعامل Revolution Medicines، گفت این دارو فرصت بزرگی برای بیماران و خانواده‌های آن‌ها فراهم می‌کند.
Goldsmith تأکید کرد باید تمام اقدامات لازم انجام شود تا این درمان در سریع‌ترین زمان ممکن در اختیار بیماران قرار گیرد.
پتانسیل تجاری Rasonque باعث شده است شرکت‌های داروسازی دیگری نیز به توسعه درمان‌هایی برای هدف قرار دادن پروتئین RAS روی بیاورند.
شرکت‌های بزرگ داروسازی از جمله Eli Lilly و Pfizer نیز به تلاش‌های خود برای توسعه داروهای اختصاصی هدف‌گیرنده RAS علیه سرطان پانکراس ادامه می‌دهند.
چرا سرطان پانکراس تا این اندازه مرگبار است؟
بر اساس داده‌های American Cancer Society، هر سال حدود ۶۷ هزار نفر در آمریکا به سرطان پانکراس مبتلا تشخیص داده می‌شوند.
به دلیل محدود بودن گزینه‌های درمانی قابل ارائه به بیماران، در بسیاری از موارد از شیمی‌درمانی استفاده می‌شود.
از هر هشت بیمار مبتلا به سرطان پانکراس، حدود هفت نفر طی پنج سال جان خود را از دست می‌دهند. بخش قابل‌توجهی از بیماران نیز در نخستین سال پس از تشخیص فوت می‌کنند.
تصمیم FDA تنها به معنای ورود یک داروی جدید به چرخه درمان نیست، بلکه از نظر عبور از یک مسئله علمی که دهه‌ها در تحقیقات سرطان بدون راه‌حل باقی مانده بود نیز اهمیت دارد.
سال‌ها گفته می‌شد RAS با دارو قابل هدف‌گیری نیست
دانشمندان در اوایل دهه ۱۹۸۰ تعداد محدودی از جهش‌های ژنی را که در شکل‌گیری بخش بزرگی از سرطان‌های انسانی نقش دارند شناسایی کردند.
خانواده RAS که از سه ژن نزدیک به یکدیگر تشکیل شده است، در جریان این تحقیقات مورد توجه ویژه قرار گرفت.
مشخص شد جهش‌های RAS در شکل‌گیری نزدیک به یک‌سوم سرطان‌های انسانی و بیشتر تومورهای پانکراس نقش دارند.
شرکت‌های داروسازی پس از این یافته تلاش کردند درمان‌هایی برای متوقف کردن RAS توسعه دهند، اما با وجود آزمایش میلیون‌ها ترکیب شیمیایی، این تلاش‌ها سال‌ها نتیجه‌ای نداشت.
مشکل ساختار پروتئین RAS چه بود؟
ریشه اصلی مشکل در شکل پروتئینی قرار داشت که توسط ژن جهش‌یافته تولید می‌شد.
سطح این پروتئین صاف بود و حفره مناسبی وجود نداشت که داروهای استاندارد بتوانند به آن متصل شوند.
به همین دلیل، برخی دانشمندان RAS را پروتئینی «غیرقابل هدف‌گیری با دارو» توصیف کردند و تحقیقات خود را به حوزه‌های دیگری منتقل کردند.
جست‌وجوی راه‌حل در مولکول‌های طبیعت
Greg Verdine، پژوهشگر Harvard در آن دوره، متوجه شد برخی ترکیبات موجود در طبیعت برای رسیدن به پروتئین‌هایی با سطح صاف از روش متفاوتی استفاده می‌کنند.
این ترکیبات که «چسب مولکولی» نامیده می‌شوند، ابتدا به یک پروتئین کمکی در سلول انسان متصل می‌شوند و سپس به پروتئین هدف می‌چسبند.
Verdine در سال ۲۰۱۲ شرکت زیست‌فناوری Warp Drive Bio را با هدف بررسی مولکول‌های طبیعی که ممکن است بر RAS اثر بگذارند تأسیس کرد.
این شرکت برای یافتن ترکیب مناسب، توالی ژنتیکی ۱۳۵ هزار باکتری را بررسی کرد.
شش گزینه شناسایی شد، اما هیچ‌یک از آن‌ها بر پروتئین RAS تأثیر نداشتند.
Verdine پس از آن پیشنهاد کرد به‌جای جست‌وجوی یک ترکیب طبیعی، یک چسب مولکولی مصنوعی طراحی شود.
کشف یک حفره در پروتئین RAS
Kevan Shokat، پژوهشگر سرطان در University of California San Francisco، در سال ۲۰۱۳ حفره‌ای در پروتئین RAS کشف کرد که یک دارو می‌توانست به آن متصل شود.
Shokat که یک زیست‌شناس شیمیایی است، بعدها در میان بنیان‌گذاران Revolution Medicines قرار گرفت.
Revolution Medicines شرکت Warp Drive Bio را در سال ۲۰۱۸ خریداری کرد.
این شرکت آزمایش Rasonque بر روی بیماران را برای نخستین بار در سال ۲۰۲۲ آغاز کرد.
بیمارانی که پیش از تأیید رسمی به دارو دسترسی پیدا کردند
Neil Williford، ساکن Texas، پس از آنکه شیمی‌درمانی سنتی نتوانست سرطان پانکراس مرحله چهارم او را که به ریه‌هایش گسترش یافته بود متوقف کند، در ژوئیه ۲۰۲۵ استفاده از Rasonque را آغاز کرد.
Williford که هنگام شرکت در پژوهش بالینی در Texas University MD Anderson Cancer Center، ۷۵ سال داشت، در آوریل ۲۰۲۴ تشخیص سرطان دریافت کرد.
در زمان تشخیص به او گفته شده بود که کمتر از یک سال دیگر زندگی خواهد کرد.
با وجود گذشت بیش از دو سال، Williford همچنان به برگزاری منظم وعده‌های غذایی با خانواده‌اش ادامه می‌دهد و برای فصل شکار همراه پسر و نوه‌هایش آماده می‌شود.
Williford گفت هرچقدر هم عوارض جانبی برایش شدید باشند، این عوارض همچنان به او یادآوری می‌کنند که زنده است.
FDA پس از انتشار داده‌های مثبت در ماه آوریل، به Revolution Medicines اجازه داد پیش از تأیید رسمی دارو، Rasonque را در اختیار برخی بیماران قرار دهد.
Jay Williams و امید به زمان بیشتر
Jay Williams، مدیر سابق Disney، نیز از جمله بیمارانی بود که از امکان دسترسی زودهنگام به این دارو استفاده کرد.
Williams که ۵۸ سال داشت، پس از آنکه شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و یک جراحی بزرگ نتوانستند گسترش سرطان را متوقف کنند، در ماه ژوئیه استفاده از Rasonque را آغاز کرد.
او گفت پس از شروع درمان توانسته است چندین بار همراه همسرش به Disneyland برود و هر روز حدود یک مایل پیاده‌روی کند.
اسکن بعدی مشخص خواهد کرد که آیا سرطان به دارو پاسخ داده است یا خیر.
Williams که می‌خواهد زمان بیشتری را با پسرش، که قرار است در ماه سپتامبر ازدواج کند، و سایر اعضای خانواده بگذراند، گفت امیدوار است Rasonque مهم‌ترین چیزی را که به آن نیاز دارد، یعنی زمان، برای او فراهم کند.
سؤالات متداول درباره درمان سرطان پانکراس و Rasonque
داروی Rasonque چیست؟
Rasonque دارویی است که پروتئین RAS فعال‌شده بر اثر جهش را هدف قرار می‌دهد و FDA استفاده از آن را برای برخی بیماران مبتلا به سرطان پانکراس تأیید کرده است.
Rasonque چقدر زمان بقا را افزایش داد؟
در پژوهش بالینی پیشرفته، زمان بقای بیماران دریافت‌کننده Rasonque از ۱۳ ماه فراتر رفت، در حالی که این مدت در گروه شیمی‌درمانی تقریباً نصف بود.
آیا همه بیماران با مصرف Rasonque بیش از ۱۳ ماه زندگی می‌کنند؟
خیر. رقم بیش از ۱۳ ماه، نتیجه کلی به‌دست‌آمده از گروه بیماران شرکت‌کننده در پژوهش بالینی است و به معنای زمان بقای یکسان برای همه بیماران نیست.
عوارض جانبی Rasonque چیست؟
در پژوهش بالینی، بثورات شدید پوستی و مشکلات دستگاه گوارش از جمله عوارض گزارش‌شده این دارو بودند.
قیمت Rasonque چقدر است؟
Revolution Medicines قیمت ماهانه Rasonque را ۳۹ هزار و ۸۰۰ دلار اعلام کرده است که هزینه سالانه درمان را به بیش از ۴۷۷ هزار دلار می‌رساند.
جمع‌بندی؛ نقطه عطفی در درمان سرطان پانکراس
تأیید Rasonque توسط FDA می‌تواند یک نقطه عطف مهم در درمان سرطان پانکراس باشد. این دارو نتیجه دهه‌ها تلاش برای هدف قرار دادن پروتئین RAS است؛ پروتئینی که زمانی بسیاری از دانشمندان آن را غیرقابل هدف‌گیری با دارو می‌دانستند.
با وجود عوارض جانبی و هزینه بسیار بالای درمان، نتایج پژوهش بالینی نشان می‌دهد Rasonque می‌تواند گزینه درمانی جدیدی برای بیمارانی باشد که سایر روش‌ها برای آن‌ها نتیجه‌بخش نبوده‌اند.
برای آگاهی از تازه‌ترین اخبار پزشکی، فناوری‌های درمانی و تحولات مهم حوزه سلامت، مطالب جدید مجله را دنبال کنید.
