تأثیر شبکههای اجتماعی بر آزمایش مواد در کودکان
یک پژوهش جدید نشان میدهد کودکانی که از سنین پایین شروع به استفاده از شبکههای اجتماعی میکنند و زمان زیادی را در این فضاها میگذرانند، ممکن است احتمال بیشتری برای امتحان کردن موادی مانند الکل، تنباکو و حشیش داشته باشند.
متخصصان تأکید میکنند این یافتهها بهمعنای اثبات رابطه مستقیم علت و معلولی نیست، اما نشان میدهد میان استفاده زودهنگام از شبکههای اجتماعی و رفتارهای مربوط به آزمایش مواد، ارتباط قابل توجهی وجود دارد.
پژوهش چهار ساله درباره رفتار کودکان در شبکههای اجتماعی
در پژوهشی که در مجله The American Journal of Psychiatry منتشر شده است، عادتهای استفاده از شبکههای اجتماعی در کودکان ۹ تا ۱۶ ساله طی چهار سال بررسی شد.
بر اساس نتایج این تحقیق، کودکانی که در سن پایینتری استفاده از شبکههای اجتماعی را آغاز کردند و مدت زمان استفاده آنها بهسرعت افزایش یافت، در مقایسه با همسالانی که اصلاً از شبکههای اجتماعی استفاده نمیکردند یا استفاده بسیار محدودی داشتند، احتمال بیشتری برای امتحان کردن مواد داشتند.
دستهبندی کودکان بر اساس الگوی استفاده از شبکههای اجتماعی
نویسنده اصلی این پژوهش، دکتر جیسون ام. ناگاتا، متخصص سلامت کودکان از دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو، کودکان را بر اساس الگوی استفاده از شبکههای اجتماعی به چهار گروه تقسیم کرد:
- کودکانی که اصلاً از شبکههای اجتماعی استفاده نمیکردند یا استفاده بسیار کمی داشتند.
- کودکانی که استفاده متوسط داشتند و میزان استفاده آنها بهتدریج افزایش پیدا میکرد.
- کودکانی که حدود ۱۱ سالگی استفاده از شبکههای اجتماعی را آغاز کردند و میزان استفاده آنها بهسرعت افزایش یافت.
- کودکانی که حدود ۹ سالگی شروع به استفاده کردند و افزایش سریع در میزان استفاده داشتند.
افزایش احتمال آزمایش حشیش و تنباکو در کودکان با استفاده زیاد از شبکههای اجتماعی
در این مطالعه مشخص شد کودکانی که از سنین پایین شروع به استفاده از شبکههای اجتماعی کرده بودند و روزانه سه ساعت یا بیشتر در این فضا حضور داشتند، در مقایسه با کودکانی که استفاده بسیار کمی داشتند، حدود ۱۷ برابر بیشتر احتمال داشت حشیش را امتحان کنند.
همچنین احتمال امتحان کردن محصولات تنباکویی در این گروه حدود ۱۴ برابر بیشتر گزارش شد.
نقش محتوای تبلیغاتی و نمایش مثبت مصرف مواد
به گفته متخصصان، یکی از دلایل احتمالی این ارتباط، قرار گرفتن کودکان در معرض محتواهایی است که مصرف الکل، تنباکو و مواد مشابه را مثبت نشان میدهند.
دکتر ناگاتا توضیح داد که در شبکههای اجتماعی، مصرف مواد اغلب به شکل یک تجربه سرگرمکننده، اجتماعی و جذاب نمایش داده میشود، در حالی که پیامدهای منفی آن کمتر دیده میشوند.
بر اساس دادههای ارائهشده در این پژوهش، بیش از نیمی از نوجوانان اعلام کردهاند که در اینترنت با تبلیغات مربوط به الکل مواجه شدهاند. همچنین در یک بررسی شامل ۷۳ پژوهش درباره محتوای مرتبط با مصرف مواد در شبکههای اجتماعی، مشخص شد حدود ۷۷ درصد این محتواها با رویکردی مثبت ارائه شدهاند.
تنها زمان استفاده مهم نیست؛ نوع محتوا نیز اهمیت دارد
دکتر کورتنی بلکول از دانشکده پزشکی فاینبرگ دانشگاه نورثوسترن، یکی از نقاط قوت اصلی این پژوهش را بررسی تغییرات رفتار همان کودکان در استفاده از شبکههای اجتماعی طی چند سال دانست.
به گفته او، هنگام بررسی تأثیر شبکههای اجتماعی بر کودکان نباید فقط مدت زمان استفاده را در نظر گرفت، بلکه کیفیت و نوع محتواهایی که کودکان مشاهده میکنند نیز اهمیت زیادی دارد.
توصیه متخصصان برای مدیریت استفاده کودکان از شبکههای اجتماعی
متخصصان معتقدند بهجای ممنوع کردن کامل شبکههای اجتماعی، ایجاد ارتباط باز با کودکان و راهنمایی آنها میتواند رویکرد مؤثرتری باشد.
آکادمی اطفال آمریکا به خانوادهها پیشنهاد میکند یک «برنامه رسانهای خانوادگی» برای مدیریت استفاده کودکان از فضای دیجیتال تهیه کنند.
این برنامه میتواند شامل موارد زیر باشد:
- بررسی و شناخت محتواهایی که کودکان با آنها مواجه میشوند.
- اطمینان از اینکه زمان استفاده از صفحهنمایش جایگزین زمان خانوادگی، ورزش و فعالیتهای اجتماعی نشود.
- ارائه روشهای دیگر برای آرامش و سرگرمی بهجای استفاده مداوم از تلفن همراه.
- شروع گفتوگو درباره شبکههای اجتماعی از سنین پایین.
نقش والدین در ایجاد عادتهای سالم دیجیتال
دکتر ناگاتا گفت: «منتظر ایجاد مشکل نمانید. اگر کودک شما از شبکههای اجتماعی استفاده میکند، فعال و پیشقدم بودن اهمیت زیادی دارد.»
دکتر بلکول نیز تأکید کرد عادتهای خود والدین در استفاده از صفحهنمایش و فناوری میتواند بر رفتار کودکان تأثیر بگذارد. به گفته او، والدین باید همان رفتارهایی را که از فرزندانشان انتظار دارند، در زندگی روزمره خود نیز نشان دهند.
جمعبندی
پژوهشها نشان میدهند استفاده زودهنگام و طولانی از شبکههای اجتماعی میتواند با افزایش احتمال آزمایش الکل، سیگار و حشیش در کودکان ارتباط داشته باشد. مدیریت آگاهانه، گفتوگوی خانوادگی و توجه به نوع محتوا میتواند نقش مهمی در کاهش این خطرات داشته باشد.
برای ایجاد عادتهای دیجیتال سالم در خانواده، گفتوگو درباره شبکههای اجتماعی را از امروز آغاز کنید.
