تقریباً نیمی از تمام اشیای شناختهشدهای که در مدار زمین قرار دارند، اکنون بهعنوان «زباله فضایی» طبقهبندی میشوند. این زبالهها با سرعتی حدود ۱۷ هزار و ۴۰۰ مایل در ساعت به دور سیاره میچرخند و تهدیدی جدی برای مأموریتهای فضایی آینده محسوب میشوند.
افزایش نگرانکننده زبالههای فضایی در مدار زمین
تقریباً نیمی از تمام اشیای شناختهشده موجود در مدار زمین، از نظر فنی در دسته «زباله فضایی» قرار میگیرند. با این حال کارشناسان معتقدند میزان واقعی این زبالهها حتی بیشتر از آمارهای فعلی است. زبالههای فضایی با سرعتی بیشتر از روند پاکسازی در حال انباشته شدن هستند.
بر اساس گزارشی که شرکت مهندسی قطعات Accu با استفاده از دادههای شبکه نظارت فضایی آمریکا و پایگاه داده Space-Track تهیه کرده، دستکم ۱۲ هزار و ۵۵۰ قطعه بقایای مداری بدون هیچ کنترل یا کاربردی در اطراف زمین در حال گردش هستند. این عدد تقریباً معادل ۴۷ درصد از ۳۳ هزار و ۲۶۹ شیء شناختهشده در مدار زمین است که شامل حدود ۱۷ هزار و ۶۹۰ ماهواره میشود.
بخش زیادی از این ماهوارهها دیگر فعال نیستند. همچنین با در نظر گرفتن حدود ۲ هزار و ۴۰۰ بدنه موشک پرتابشده، وضعیت واقعی زبالههای فضایی احتمالاً بسیار بدتر از چیزی است که آمار فعلی نشان میدهد.
سرعت خطرناک زبالههای فضایی تهدیدی برای مأموریتها
در حالی که کشورها برای ایجاد حضور بلندمدت انسان در فضا، ماه رقابت میکنند، مشکلات بزرگی نیز وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد. زبالههای فضایی با سرعتی حدود ۱۷ هزار و ۴۰۰ مایل در ساعت در مدار زمین حرکت میکنند. این موضوع باعث میشود حتی برخوردی کوچک بتواند یک مأموریت کامل فضایی را نابود کند.
شرکت Accu محاسبه کرده که به ازای هر ۱۰ ماهواره فعال در مدار زمین، حدود هفت قطعه زباله فضایی وجود دارد. چین مسئول حدود ۳۴ درصد از این زبالههاست، در حالی که ایالات متحده، کشورهای مستقل مشترکالمنافع وابسته به روسیه حدود ۳۱ درصد از بقایای فضایی را تولید کردهاند.
سرنوشت زبالههای فضایی پس از ورود مجدد به جو زمین
بیشتر اشیای رهاشدهای که در اطراف زمین میچرخند، به دلیل جاذبه زمین به مرور وارد مدارهای نزولی میشوند و هنگام ورود مجدد به جو میسوزند. با این حال این فرآیند معمولاً سالها زمان میبرد.
موادی مانند آلومینیوم، مس، لیتیوم ممکن است پیش از رسیدن به سطح زمین تبخیر شوند اما ذرات باقیمانده آنها در بخشهای بالایی جو باقی میماند.
تلاشها برای پاکسازی زبالههای فضایی
شرکت Accu اعلام کرده که با وجود افزایش سرمایهگذاریها برای کاهش این بحران، هنوز پروژهای بزرگ و جامع برای حذف کامل زبالههای فضایی در حال توسعه نیست.
آژانس فضایی اروپا (ESA) با برنامههایی مانند ClearSpace-1 که نخستین مأموریت فعال جمعآوری زباله فضایی محسوب میشود، تلاش کرده بخشی از این مسئولیت را بر عهده بگیرد. علاوه بر آن، چندین شرکت خصوصی نیز پروژههای مستقل خود را آغاز کردهاند.
فناوریهایی مانند بازوهای رباتیک، بادبانهای کششی، نیزههای فضایی از جمله روشهایی هستند که برای مقابله با این بحران مورد بررسی قرار دارند.
جمعبندی
افزایش سریع زبالههای فضایی به یکی از جدیترین چالشهای صنعت فضایی تبدیل شده است. ادامه این روند میتواند امنیت ماهوارهها، مأموریتهای فضایی، آینده حضور انسان در فضا را با خطرهای جدی روبهرو کند.
نظر شما درباره بحران زبالههای فضایی چیست؟ دیدگاه خود را با ما به اشتراک بگذارید.
