یک Volkswagen ID. Buzz پس از ۹۹٬۷۶۷ کیلومتر و بیش از ۳۰۰ نوبت شارژ، State of Health باتری ۹۵.۷۵ درصدی داشت؛ اما دادههای هزاران خودروی برقی نشان میدهند فرسودگی باتری به مدل، دما، شارژ و نحوه استفاده وابسته است.
- Volkswagen ID. Buzz پس از ۹۹٬۷۶۷ کیلومتر و حدود ۳۰۰ چرخه شارژ، SoH برابر ۹۵.۷۵ درصد داشت.
- مطالعات بزرگتر روی هزاران خودرو نشان میدهند فرسودگی باتری به عوامل متعددی مانند شارژ سریع، دما، سطح شارژ و نوع باتری وابسته است.
- برای افزایش عمر باتری، شارژ روزمره در محدوده میانی، استفاده محدودتر از شارژ سریع پرتوان و جلوگیری از ماندن طولانی در دما یا سطح شارژ نامناسب توصیه میشود.
یک Volkswagen ID. Buzz در یک سفر ۴۴۵ روزه از ۹۲ کشور عبور کرد و ۹۹٬۷۶۷ کیلومتر پیمود. پس از پایان این سفر، TÜV Nord سلامت باتری ولتاژ بالای خودرو را ۹۵.۷۵ درصد اعلام کرد. خودرو در این مسیر حدود ۳۰۰ چرخه شارژ را پشت سر گذاشت و طبق گزارش پروژه، بدون خرابی فنی عمده به نقطه پایان رسید.
این عدد در نگاه اول بسیار چشمگیر است، اما یک نکته مهم وجود دارد: Volkswagen ID. Buzz موردی واحد است و نتیجه آن را نمیتوان به تمام خودروهای برقی تعمیم داد. نوع باتری، سیستم مدیریت حرارتی، شرایط آبوهوایی، الگوی شارژ، میزان استفاده از شارژ سریع و نحوه نگهداری خودرو میتوانند سرعت فرسودگی باتری را تغییر دهند.
برای درک بهتر این عدد، باید بدانیم State of Health یا SoH دقیقاً چیست، با میزان شارژ و برد چه تفاوتی دارد و مطالعات بزرگتر درباره هزاران خودروی برقی چه تصویری از عمر باتری ارائه میکنند.
باتری Volkswagen ID. Buzz بعد از ۱۰۰ هزار کیلومتر چه وضعیتی داشت؟
Rainer Zietlow با یک Volkswagen ID. Buzz تولید انبوه، سفر خود را از هانوفر آغاز کرد و پس از ۴۴۵ روز به نقطه شروع بازگشت. مسیر شامل ۹۲ کشور در شش قاره و در مجموع ۹۹٬۷۶۷ کیلومتر بود.
- مدت سفر: ۴۴۵ روز
- تعداد کشورها: ۹۲ کشور
- مسافت: ۹۹٬۷۶۷ کیلومتر
- شارژها: حدود ۳۰۰ چرخه شارژ
- سلامت باتری پس از سفر: ۹۵.۷۵ درصد
- خودرو: Volkswagen ID. Buzz
بررسی TÜV Nord پس از بازگشت خودرو، وضعیت باتری ولتاژ بالا را با استفاده از دادههای خودرو ارزیابی کرد. طبق گزارشهای منتشرشده، دادههای مربوط به باتری در طول سفر نیز پایش میشد.
در نتیجه، کاهش ثبتشده در SoH نسبت به مقدار اولیه ۱۰۰ درصد، حدود ۴.۲۵ واحد درصد بود.
با این حال، این عدد به معنی آن نیست که برد واقعی خودرو نیز دقیقاً ۴.۲۵ درصد کاهش یافته است. SoH یک شاخص تشخیصی برای وضعیت باتری است و روش اندازهگیری، شرایط باتری و نحوه محاسبه آن اهمیت دارد.
State of Health یا SoH باتری چیست؟
State of Health یا SoH شاخصی برای بیان وضعیت فعلی باتری در مقایسه با وضعیت آن در زمان نو بودن است. اگر باتری یک خودرو ۱۰۰ درصد SoH داشته باشد، از نظر ظرفیت قابل استفاده در وضعیت مرجع اولیه قرار دارد.
برای مثال، اگر یک باتری ۶۰ کیلوواتساعتی دارای SoH برابر ۹۰ درصد باشد، ظرفیت مؤثر آن تقریباً معادل ۵۴ کیلوواتساعت خواهد بود.
بنابراین، وقتی گفته میشود یک باتری پس از چند سال هنوز ۹۰ درصد SoH دارد، منظور این نیست که خودرو همیشه ۹۰ درصد شارژ دارد. این دو مفهوم کاملاً متفاوت هستند.
SoH با میزان شارژ چه تفاوتی دارد؟
State of Charge یا SoC نشان میدهد باتری در همین لحظه چه میزان شارژ دارد. برای مثال، وقتی نمایشگر خودرو عدد ۶۰ درصد را نشان میدهد، منظور SoC است.
اما SoH نشان میدهد خود باتری در مقایسه با ظرفیت اولیه خود چه مقدار از توان ذخیرهسازی را حفظ کرده است.
- SoC: میزان شارژ فعلی باتری
- SoH: میزان سلامت و ظرفیت باقیمانده باتری در مقایسه با حالت اولیه
- برد: مسافتی که خودرو در شرایط مشخص میتواند طی کند
بنابراین ممکن است دو خودرو هر دو ۸۰ درصد شارژ داشته باشند، اما به دلیل تفاوت ظرفیت باتری و شرایط خودرو، برد متفاوتی داشته باشند.
چرا SoH دقیقاً برابر با کاهش برد نیست؟
برد خودرو فقط به ظرفیت باتری وابسته نیست. سرعت، دمای هوا، دمای باتری، فشار باد لاستیک، وزن خودرو، استفاده از سیستم تهویه و گرمایش، مسیر و سبک رانندگی هم بر میزان انرژی مصرفشده اثر دارند.
برای همین، اگر SoH یک باتری ۹۵ درصد باشد، نمیتوان بدون بررسی شرایط دیگر گفت برد واقعی خودرو دقیقاً ۵ درصد کمتر از روز اول است.
حتی دمای پایین میتواند بهطور موقت برد و سرعت شارژ را کاهش دهد، بدون اینکه این کاهش موقت به معنی از بین رفتن دائمی ۵ یا ۱۰ درصد از ظرفیت باتری باشد.
Cycle در باتری خودرو برقی یعنی چه؟
چرخه یا Cycle معمولاً به یک چرخه معادل شارژ و تخلیه کامل ظرفیت باتری اشاره دارد. این الزاماً به معنی یک بار وصل کردن خودرو به شارژر نیست.
برای مثال، اگر امروز ۵۰ درصد ظرفیت باتری مصرف شود و بعداً ۵۰ درصد دیگر مصرف شود، مجموع این مصرف میتواند معادل یک Equivalent Full Cycle یا چرخه کامل باشد.
بنابراین یک خودرو میتواند صدها بار به شارژر متصل شود، اما تعداد چرخههای معادل کامل آن کمتر از تعداد دفعات اتصال به شارژر باشد.
در سفر Volkswagen ID. Buzz نیز گزارش شده که خودرو حدود ۳۰۰ چرخه شارژ را پشت سر گذاشته است. این موضوع مهم است، اما بهتنهایی میزان فرسودگی را توضیح نمیدهد؛ زیرا عمق هر چرخه، دما، سرعت شارژ و مدت ماندن باتری در سطوح شارژ بالا نیز اهمیت دارند.
مطالعات هزاران خودروی برقی درباره فرسودگی باتری چه میگویند؟
برای اینکه نتیجه Volkswagen ID. Buzz را در چارچوب بزرگتری ببینیم، باید به دادههای ناوگانهای واقعی مراجعه کنیم.
Geotab در مطالعه سال ۲۰۲۴ سلامت باتری نزدیک به ۵ هزار خودروی برقی را با حدود ۱.۵ میلیون روز داده تلماتیک بررسی کرد. میانگین نرخ افت سلامت باتری در این مجموعه حدود ۱.۸ درصد در سال بود. این رقم نسبت به تحلیل قبلی Geotab در سال ۲۰۱۹ که ۲.۳ درصد در سال گزارش شده بود، کمتر بود.
البته دادههای جدیدتر تصویر متفاوتی ارائه میکنند. تحلیل بهروزشده Geotab در سال ۲۰۲۶، اطلاعات بیش از ۲۲٬۷۰۰ خودروی برقی از ۲۱ برند و مدل را بررسی کرد و میانگین افت سالانه را حدود ۲.۳ درصد اعلام کرد.
در همین مطالعه، خودروهایی که بیشتر به شارژ سریع DC با توان بالاتر از ۱۰۰ کیلووات متکی بودند، در برخی شرایط نرخ فرسودگی بالاتری داشتند و نرخ افت سالانه برای این گروه میتوانست تا حدود ۳ درصد برسد.
این دادهها نشان میدهند که نمیتوان یک عدد ثابت مانند «باتری خودرو برقی بعد از ۱۰۰ هزار کیلومتر دقیقاً X درصد ضعیف میشود» ارائه کرد.
دادههای TÜV Nord چه تصویری ارائه میکنند؟
TÜV Nord و شرکت Carly در سال ۲۰۲۶ اطلاعات حدود ۵۰ هزار اندازهگیری SoH از خودروهای برقی و پلاگینهیبریدی برندهای مختلف را بررسی کردند.
میانه دادههای SoH در این مجموعه حدود ۹۶ درصد بود. تحلیل همچنین نشان داد کاهش سلامت باتری تا حدود ۹۰ هزار کیلومتر نسبتاً آرامتر است و پس از آن، در مجموعه مورد بررسی، سرعت افت SoH نسبت به مسافت افزایش پیدا میکند.
این نتیجه با یک نکته مهم همراه است: حتی در چنین مجموعه بزرگی نیز همه خودروها رفتار یکسانی ندارند و تفاوت میان برندها، مدلها و سال تولید دیده میشود.
آیا ۱۰۰ هزار کیلومتر برای باتری خودرو برقی زیاد است؟
عدد ۱۰۰ هزار کیلومتر بهتنهایی معیار کاملی برای قضاوت درباره باتری نیست.
یک خودروی برقی ممکن است ۱۰۰ هزار کیلومتر را عمدتاً با شارژ AC و در شرایط دمایی مناسب طی کند. خودروی دیگری ممکن است همین مسافت را با استفاده مکرر از شارژ سریع DC، قرار گرفتن طولانیمدت در گرمای شدید و نگهداری مداوم در سطح شارژ بسیار بالا طی کرده باشد.
در نتیجه، کیلومترشمار بهتنهایی نمیتواند سلامت باتری را مشخص کند.
دادههای واقعی Recurrent نیز همین نکته را نشان میدهند. این مجموعه با بررسی دهها هزار خودروی برقی و دادههای مربوط به صدها میلیون تا بیش از یک میلیارد مایل رانندگی، نشان داده است که خودروهای کمکارکرد الزاماً باتری سالمتری از خودروهای پرکارکرد ندارند.
شارژ سریع DC چقدر باتری را فرسوده میکند؟
تصویر سادهای مانند «شارژ سریع همیشه باتری را خراب میکند» دقیق نیست.
باتریهای مدرن به سیستم مدیریت باتری یا BMS مجهز هستند. این سیستم جریان و توان شارژ را بر اساس عواملی مانند دمای باتری و سطح شارژ کنترل میکند.
با این حال، استفاده مکرر از شارژ سریع با توان بالا میتواند فشار حرارتی و الکتروشیمیایی بیشتری ایجاد کند. دادههای Geotab در سال ۲۰۲۶ نیز ارتباط میان استفاده گسترده از شارژ سریع با توان بالای ۱۰۰ کیلووات و نرخ فرسودگی بیشتر را نشان میدهد.
در مقابل، TÜV Nord تأکید میکند که استفاده گاهبهگاه و متعادل از شارژ سریع برای خودروهای مدرن لزوماً مشکل جدی ایجاد نمیکند.
بنابراین برای استفاده روزمره، شارژ AC در خانه یا محل کار گزینه مناسبی است و شارژ سریع DC را میتوان بیشتر برای سفرهای طولانی نگه داشت.
گرما چه تأثیری بر عمر باتری EV دارد؟
گرمای زیاد یکی از عوامل مهم در فرسودگی باتریهای لیتیومیونی است. افزایش دما سرعت برخی واکنشهای شیمیایی داخل سلول را بیشتر میکند و میتواند به کاهش ظرفیت در طول زمان منجر شود.
تحلیل Geotab در سال ۲۰۲۶ نشان داد خودروهای مورد بررسی در اقلیمهای گرم بهطور متوسط حدود ۰.۴ واحد درصد افت سالانه بیشتری نسبت به شرایط اقلیمی معتدل داشتند.
البته این عدد میانگین یک مجموعه داده است و نباید آن را به هر خودرو یا هر اقلیم تعمیم داد.
سرما چه اثری بر باتری خودرو برقی دارد؟
سرما نیز عملکرد باتری را تحت تأثیر قرار میدهد، اما باید بین کاهش موقت عملکرد و فرسودگی دائمی باتری تفاوت گذاشت.
در دمای پایین، واکنشهای الکتروشیمیایی کندتر میشوند. به همین دلیل ممکن است برد خودرو کاهش یابد و شارژ سریع نیز کندتر شود. بسیاری از خودروهای جدید برای محافظت از باتری، هنگام سرد بودن آن توان شارژ را محدود میکنند.
مطالعات آزمایشگاهی نیز نشان دادهاند که شارژ سریع باتری سرد میتواند بسیار مخربتر باشد. به همین دلیل سیستمهای مدیریت حرارتی و پیشگرمایش باتری قبل از شارژ سریع اهمیت زیادی دارند.
آیا نگه داشتن باتری روی ۱۰۰ درصد بد است؟
شارژ ۱۰۰ درصدی بهخودیخود به معنی آسیب فوری به باتری نیست. مسئله اصلی ماندن طولانیمدت و مکرر در سطح شارژ بسیار بالا است.
TÜV Nord برای استفاده روزمره محدوده حدود ۲۰ تا ۸۰ درصد را پیشنهاد میکند و توصیه دارد شارژ ۱۰۰ درصدی بیشتر برای زمانی استفاده شود که به حداکثر برد نیاز دارید.
اگر خودرو را تا ۱۰۰ درصد شارژ میکنید، بهتر است شارژ کامل نزدیک به زمان حرکت انجام شود تا باتری ساعتهای طولانی در وضعیت شارژ کامل باقی نماند.
آیا شارژ تا ۱۰۰ درصد همیشه اشتباه است؟
خیر. برای سفر طولانی، استفاده از ظرفیت کامل باتری کاملاً منطقی است.
تفاوت اصلی میان شارژ ۱۰۰ درصدی گاهبهگاه و نگه داشتن مداوم باتری روی ۱۰۰ درصد است.
در خودروهای مجهز به باتریهایی با شیمی متفاوت نیز توصیههای سازنده ممکن است متفاوت باشد. بنابراین تنظیمات پیشنهادی خودروساز باید در اولویت قرار گیرد.
آیا تعداد کیلومتر مهمترین عامل فرسودگی باتری است؟
خیر. کیلومتر یکی از عوامل مهم است، اما تنها عامل نیست.
باتری حتی زمانی که خودرو استفاده نمیشود نیز بهمرور زمان دچار Calendar Aging یا فرسودگی ناشی از گذشت زمان میشود. از سوی دیگر، استفاده از باتری نیز باعث Cyclic Aging یا فرسودگی ناشی از چرخههای شارژ و تخلیه میشود.
بنابراین عمر باتری حاصل ترکیبی از زمان، میزان استفاده، عمق چرخهها، دما، سطح شارژ و شرایط شارژ است.
چرا باتری Volkswagen ID. Buzz در این سفر فقط ۴.۲۵ درصد افت داشت؟
عدد ۹۵.۷۵ درصد نشان میدهد این نمونه خاص پس از تقریباً ۱۰۰ هزار کیلومتر هنوز بخش بسیار زیادی از ظرفیت اولیه خود را حفظ کرده بود.
اما از روی این یک سفر نمیتوان مشخص کرد کدام عامل دقیقاً بیشترین نقش را در نتیجه داشته است. خودرو در طول مسیر با اقلیمها و زیرساختهای شارژ متفاوت روبهرو شد و حدود ۳۰۰ چرخه شارژ را تجربه کرد.
علاوه بر این، سیستم مدیریت باتری، مدیریت حرارتی، شیمی سلولها و ویژگیهای طراحی Volkswagen ID. Buzz همگی در رفتار باتری نقش دارند.
بنابراین این سفر را باید یک نمونه واقعی جالب دانست، نه یک آزمایش کنترلشده برای پیشبینی عمر تمام باتریهای خودروهای برقی.
دادهها درباره عمر واقعی باتری EV چه میگویند؟
مجموع دادههای موجود تصویر نسبتاً روشنی ارائه میکنند: باتری خودروهای برقی مدرن معمولاً برای عمر طولانی طراحی شدهاند و افت ظرفیت به شکل یکسان و خطی در همه خودروها اتفاق نمیافتد.
- Geotab در دادههای نزدیک به ۵ هزار خودرو در سال ۲۰۲۴، میانگین افت حدود ۱.۸ درصد در سال را گزارش کرد.
- تحلیل جدیدتر Geotab در سال ۲۰۲۶ با بیش از ۲۲٬۷۰۰ خودرو، میانگین افت حدود ۲.۳ درصد در سال را نشان داد.
- در همین تحلیل، استفاده سنگین از شارژ سریع DC با توان بالای ۱۰۰ کیلووات با نرخ فرسودگی بالاتر همراه بود.
- TÜV Nord و Carly با حدود ۵۰ هزار اندازهگیری، میانه SoH حدود ۹۶ درصد را گزارش کردند.
- دادههای Volkswagen ID. Buzz نشان میدهد یک نمونه خاص پس از ۹۹٬۷۶۷ کیلومتر، SoH برابر ۹۵.۷۵ درصد داشته است.
این اعداد در کنار یکدیگر نشان میدهند که ۱۰۰ هزار کیلومتر لزوماً به معنی پایان عمر یا افت شدید باتری خودرو برقی نیست. با این حال، میزان فرسودگی واقعی از خودرویی به خودروی دیگر تفاوت دارد.
چگونه عمر باتری خودرو برقی را بیشتر کنیم؟
۱. برای استفاده روزمره از شارژ میانی استفاده کنید
اگر نیازی به حداکثر برد ندارید، نگه داشتن شارژ در محدوده میانی، مانند حدود ۲۰ تا ۸۰ درصد، فشار کمتری به باتری وارد میکند.
۲. شارژ ۱۰۰ درصدی را برای سفرهای طولانی نگه دارید
رسیدن به ۱۰۰ درصد برای سفر مشکلی ندارد، اما بهتر است باتری برای مدت طولانی در این سطح باقی نماند.
۳. شارژ سریع DC را هوشمندانه استفاده کنید
شارژ سریع برای سفر ضروری است و استفاده گاهبهگاه از آن به معنی تخریب باتری نیست. با این حال، اتکا به شارژ سریع پرتوان در تمام شارژهای روزمره میتواند فرسودگی بیشتری ایجاد کند.
۴. مراقب گرمای شدید باشید
در اقلیم گرم، پارک کردن طولانیمدت خودرو در شرایط بسیار گرم و همراه با سطح شارژ بالا میتواند فشار بیشتری به باتری وارد کند. سیستم مدیریت حرارتی خودرو تا حد زیادی برای کنترل این شرایط طراحی شده است، اما عادات استفاده همچنان اهمیت دارند.
۵. باتری سرد را تحت فشار شارژ سریع قرار ندهید
در هوای بسیار سرد، اجازه دهید سیستم خودرو باتری را به دمای مناسب برساند. بسیاری از خودروهای جدید این کار را بهصورت خودکار انجام میدهند.
۶. باتری را مرتباً تا نزدیک صفر درصد تخلیه نکنید
تخلیه عمیق و مکرر برای سلولهای لیتیومیونی مطلوب نیست. بهتر است برای استفاده روزمره، خودرو را پیش از رسیدن مداوم به سطوح بسیار پایین شارژ کنید.
۷. به عدد کیلومتر بهتنهایی اعتماد نکنید
اگر قصد خرید یک خودروی برقی دستدوم را دارید، کیلومترشمار فقط بخشی از داستان را نشان میدهد. بررسی مستقیم SoH باتری میتواند اطلاعات بسیار ارزشمندتری درباره وضعیت واقعی پک باتری ارائه کند.
آیا بعد از ۱۰۰ هزار کیلومتر باید نگران باتری EV باشیم؟
پاسخ کوتاه این است: نه لزوماً.
Volkswagen ID. Buzz مورد استفاده در سفر جهانی نمونه قابلتوجهی است که پس از ۹۹٬۷۶۷ کیلومتر، SoH برابر ۹۵.۷۵ درصد داشت. دادههای بزرگتر TÜV Nord، Geotab و سایر مجموعههای مستقل نیز نشان میدهند باتریهای خودروهای برقی مدرن میتوانند پس از سالها و مسافتهای طولانی همچنان بخش قابلتوجهی از ظرفیت اولیه خود را حفظ کنند.
در عین حال، نباید از یک نمونه نتیجه گرفت که همه EVها بعد از ۱۰۰ هزار کیلومتر دقیقاً ۹۵.۷۵ درصد سلامت خواهند داشت. تفاوت میان مدلها، شیمی باتری، دما، سیستم مدیریت حرارتی، شیوه شارژ و الگوی رانندگی میتواند نتیجه نهایی را تغییر دهد.
سؤالات متداول درباره عمر باتری خودرو برقی
باتری خودرو برقی بعد از ۱۰۰ هزار کیلومتر چند درصد سلامت دارد؟
عدد ثابتی وجود ندارد. Volkswagen ID. Buzz مورد بررسی پس از ۹۹٬۷۶۷ کیلومتر دارای SoH برابر ۹۵.۷۵ درصد بود، اما این نتیجه یک نمونه واحد است و برای همه خودروهای برقی قابل تعمیم نیست.
آیا شارژ سریع DC عمر باتری را کم میکند؟
استفاده مکرر از شارژ سریع پرتوان میتواند فرسودگی را افزایش دهد، بهخصوص در شرایط دمایی نامناسب. استفاده گاهبهگاه و مدیریتشده از شارژ سریع برای خودروهای مدرن لزوماً آسیب قابلتوجهی ایجاد نمیکند.
آیا شارژ ۱۰۰ درصد برای باتری خودرو برقی مضر است؟
شارژ ۱۰۰ درصدی برای سفرهای طولانی مشکلی ندارد. نگرانی اصلی، نگه داشتن مکرر و طولانیمدت باتری در سطح شارژ بسیار بالا است.
SoH باتری با درصد شارژ چه تفاوتی دارد؟
درصد شارژ یا SoC میزان انرژی موجود در باتری در یک لحظه مشخص است. SoH وضعیت ظرفیت و سلامت باتری را در مقایسه با حالت اولیه نشان میدهد.
برای بررسی باتری خودروی برقی دستدوم چه چیزی مهمتر از کیلومتر است؟
بررسی مستقیم SoH، سابقه شارژ، وضعیت باتری و شرایط استفاده میتواند اطلاعات دقیقتری از سلامت باتری ارائه کند. کیلومترشمار بهتنهایی معیار کاملی نیست.
جمعبندی
واقعیت عمر باتری EV پیچیدهتر از یک عدد روی کیلومترشمار است. سفر جهانی Volkswagen ID. Buzz نشان داد یک باتری مدرن میتواند پس از نزدیک به ۱۰۰ هزار کیلومتر همچنان ۹۵.۷۵ درصد SoH داشته باشد، اما مطالعات بزرگتر همزمان نشان میدهند که نرخ فرسودگی میان خودروها متفاوت است.
اگر میخواهید عمر باتری خودروی برقی را افزایش دهید، روی چند عامل قابلکنترل تمرکز کنید: شارژ روزمره در محدوده مناسب، پرهیز از ماندن طولانی در ۱۰۰ درصد، استفاده منطقی از شارژ سریع و توجه به دمای باتری. برای خرید خودروی برقی دستدوم نیز بهجای تکیه صرف بر کیلومتر، سلامت واقعی باتری را با یک بررسی معتبر SoH ارزیابی کنید.
منابع مورد بررسی: Volkswagen Commercial Vehicles، TÜV Nord، Geotab، Recurrent و مطالعات منتشرشده در Nature و Scientific Data.