عربستان با Ceer، Lucid، Hyundai و توسعه زنجیره تأمین خودرو میکوشد سرمایه نفتی را به صنعت، فناوری و صادرات تبدیل کند و وابستگی اقتصاد به نفت را کاهش دهد.
- Ceer نخستین برند خودرویی عربستان است که با همکاری PIF و Foxconn شکل گرفته و BMW نیز در بخش فناوری خودرو با آن همکاری میکند.
- EXOBOT نخستین دو مدل از برنامه هفتمدلی Ceer تا سال ۲۰۳۰ هستند و در مجموعه تولیدی این شرکت در King Abdullah Economic City تولید خواهند شد.
- هدف نهایی فقط تولید خودرو نیست؛ عربستان میخواهد با ترکیب Ceer، Lucid، Hyundai، تأمینکنندگان قطعات، مواد معدنی و زیرساخت خودرو برقی، یک اکوسیستم صنعتی غیرنفتی ایجاد کند.
رونمایی از سدان و SUV برقی EXOBOT در سپتامبر ۲۰۲۶ فقط معرفی دو خودرو جدید نیست؛ این رویداد بخشی از برنامه بزرگتر عربستان برای ساخت یک صنعت خودروسازی داخلی است. شرکت Ceer که با سرمایهگذاری صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان یا PIF و همکاری Foxconn شکل گرفته، قرار است تا سال ۲۰۳۰ هفت مدل خودرو عرضه کند و همزمان شبکهای از کارخانهها، تأمینکنندگان، نیروی متخصص و زیرساخت خودرو برقی در این کشور شکل بگیرد.
هدف اصلی این پروژه نیز صرفاً فروش خودرو نیست. عربستان میخواهد بخشی از ارزش اقتصادی ایجادشده در صنعت خودرو، باتری، قطعات، فناوری و صادرات را داخل کشور نگه دارد تا اقتصاد آن در بلندمدت کمتر به درآمد نفت وابسته باشد.
Ceer چگونه شکل گرفت؟
Ceer در سال ۲۰۲۲ توسط PIF بهعنوان نخستین برند خودرویی عربستان راهاندازی شد. این شرکت حاصل همکاری مشترک PIF و شرکت فناوری و تولیدی Foxconn است. BMW نیز بهعنوان شریک فناوری در توسعه خودروها وارد این پروژه شده است.
ساختار Ceer از ابتدا با هدف ایجاد یک خودروساز کامل در عربستان طراحی شد؛ یعنی فعالیت شرکت تنها به مونتاژ خودرو محدود نباشد. طراحی، مهندسی، تأمین، اعتبارسنجی، تولید و در ادامه فروش و خدمات خودرو در برنامه این شرکت قرار گرفته است.
Foxconn در معماری الکتریکی خودروها و فناوریهای مرتبط با ارتباطات، سرگرمی داخل خودرو و قابلیتهای پیشرفته نقش دارد. BMW نیز دانش و فناوری مورد نیاز در توسعه و تولید خودرو را در اختیار پروژه قرار میدهد.
این مدل همکاری نشان میدهد عربستان تلاش میکند برای ورود سریع به صنعت خودرو، فاصله فناوری و تجربه را با استفاده از شرکای بینالمللی کاهش دهد؛ در حالی که مالکیت و بخش مهمی از ظرفیت صنعتی در داخل عربستان ایجاد میشود.
EXOBOT؛ نخستین خروجی بزرگ Ceer
Ceer در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ از دو محصول پرچمدار خود با نام EXOBOT رونمایی کرد؛ یک سدان برقی و یک SUV برقی. این خودروها قرار است نخستین محصولات یک سبد هفتمدلی باشند که Ceer طی پنج سال آینده توسعه میدهد.
فروش EXOBOT در بازار عربستان برای اوایل سال ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است. طراحی خودروها نیز صرفاً بر پایه یک محصول وارداتی یا تغییر یافته از برند خارجی انجام نشده است. Ceer اعلام کرده این محصولات در عربستان طراحی و مهندسی شدهاند.
طراحی EXOBOT از ویژگیهای بسیار متفاوتی برخوردار است. درهای گالوینگ که به سمت بالا باز میشوند و حذف ستون میانی معمول بین درهای جلو و عقب، از مهمترین عناصر طراحی این خودروها هستند. برای حفظ استحکام سازه در غیاب ستونهای معمول، Ceer از مواد با استحکام بالا استفاده کرده است.
اما اهمیت EXOBOT برای عربستان بیش از ظاهر خودرو است. این دو محصول قرار است نشان دهند که عربستان میتواند از مرحله واردات خودرو عبور کند و به کشوری تبدیل شود که یک برند خودرویی را در داخل طراحی، مهندسی و تولید میکند.
هفت مدل Ceer در پنج سال؛ فقط خودرو برقی نیست
EXOBOT تنها آغاز برنامه محصولی Ceer است. این شرکت قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ مجموعاً هفت مدل عرضه کند.
- دو مدل نخست، سدان و SUV برقی EXOBOT هستند.
- پنج مدل دیگر در ادامه برنامه توسعه محصول معرفی خواهند شد.
- سبد آینده شامل خودروهای کامپکت و میانسایز خواهد بود.
- همه محصولات الزاماً تمامبرقی نیستند و انواع قوای محرکه، از جمله خودروهای برقی، هیبریدی و احتراق داخلی، در برنامه اعلامشده قرار دارند.
- Ceer در کنار بازار عربستان، توسعه بازارهای منطقهای و در ادامه فروش در بازارهای جهانی را دنبال میکند.
این نکته اهمیت دارد. استراتژی Ceer صرفاً ساخت یک برند لوکس برقی نیست؛ بلکه ایجاد یک خودروساز با سبد محصول متنوع است که بتواند با شرایط متفاوت بازارهای داخلی و منطقهای سازگار شود.
خودروها کجا طراحی و تولید میشوند؟
مرکز تولید Ceer در شهر اقتصادی ملک عبدالله یا KAEC در نزدیکی جده ساخته میشود. این مجموعه با نام CEER Manufacturing Complex یا CMC طراحی شده و یکی از مهمترین اجزای پروژه خودروسازی عربستان است.
قرارداد ساخت این مجموعه در سال ۲۰۲۴ به ارزش حدود ۵ میلیارد ریال عربستان، معادل حدود ۱.۳ میلیارد دلار، به شرکت سعودی Modern Building Leaders واگذار شد. مساحت کل مجموعه بیش از یک میلیون مترمربع است و حدود ۵۳۰ هزار مترمربع فضای سرپوشیده خواهد داشت.
CMC بخشهای مختلف زنجیره تولید خودرو را در خود جای میدهد؛ از جمله:
- کارخانه پرس و شکلدهی قطعات بدنه
- بخش ساخت بدنه
- رنگآمیزی
- مونتاژ نهایی
- انبار و لجستیک
- مدیریت پسماند
- تأسیسات تصفیه آب
- دفاتر و زیرساختهای پشتیبان
- مسیر آزمایش خودرو
بنابراین هدف، ساخت یک کارخانه مونتاژ ساده نیست. عربستان میخواهد مجموعهای ایجاد کند که مراحل بیشتری از تولید خودرو را در داخل کشور پوشش دهد.
PIF چرا وارد صنعت خودرو شده است؟
PIF در این پروژه نقش سرمایهگذار و توسعهدهنده اکوسیستم را بر عهده دارد. این صندوق تنها سرمایه Ceer را تأمین نمیکند؛ بلکه همزمان در شرکتها و پروژههای مکمل صنعت خودرو نیز سرمایهگذاری کرده است.
منطق اقتصادی این رویکرد مهم است. اگر یک کشور فقط کارخانه خودرو بسازد اما موتور، باتری، قطعات الکترونیکی، لاستیک، مواد اولیه و خدمات مهندسی را از خارج وارد کند، بخش بزرگی از ارزش اقتصادی خودرو همچنان خارج از کشور باقی میماند.
به همین دلیل PIF تلاش میکند زنجیرهای بزرگتر ایجاد کند که از مواد اولیه و قطعات تا تولید خودرو و زیرساخت شارژ را در بر بگیرد.
Lucid؛ قطعه مهم دیگری از پازل خودروی عربستان
پروژه Ceer نخستین تلاش عربستان برای ورود به صنعت خودرو برقی نیست. PIF از سال ۲۰۱۸ سرمایهگذاری مهمی در Lucid انجام داد. این سرمایهگذاری اولیه بیش از یک میلیارد دلار بود و برای توسعه نخستین خودروی برقی Lucid و ایجاد ظرفیت تولید آن انجام شد.
در سالهای بعد، PIF همچنان بهعنوان سهامدار عمده Lucid باقی ماند. بر اساس اسناد منتشرشده در سال ۲۰۲۶، PIF از طریق ساختارهای وابسته خود حدود ۶۰ درصد سهام Lucid را در اختیار داشت.
این ارتباط در سالهای اخیر عمیقتر نیز شده است. در آوریل ۲۰۲۶، شرکت وابسته به PIF یعنی Ayar Third Investment Company، ۵۵۰ میلیون دلار دیگر در قالب سهام ممتاز قابل تبدیل در Lucid سرمایهگذاری کرد. Lucid همچنین از تسهیلات اعتباری PIF استفاده کرده است.
اهمیت Lucid برای عربستان فقط سهامداری نیست. کارخانه Lucid در King Abdullah Economic City نخستین کارخانه خودروسازی این شرکت در خارج از آمریکا و نخستین تأسیسات تولید خودرو در عربستان بود.
این کارخانه در نهایت برای ظرفیت تولید سالانه ۱۵۵ هزار خودرو طراحی شده است و قرار است علاوه بر بازار عربستان، امکان صادرات به بازارهای دیگر را فراهم کند.
از Lucid و Ceer تا Hyundai؛ عربستان در حال ساخت خوشه خودرویی است
تصویر بزرگتر زمانی مشخص میشود که Ceer و Lucid را جدا از سایر پروژهها نبینیم. PIF همزمان با Hyundai Motor Company نیز برای ایجاد یک کارخانه خودروسازی در عربستان همکاری کرده است.
شرکت Hyundai Motor Manufacturing Middle East در King Abdullah Economic City ایجاد شده و PIF مالک ۷۰ درصد آن است. Hyundai نیز ۳۰ درصد سهم دارد. این کارخانه برای تولید خودروهای احتراق داخلی و برقی طراحی شده و هدف اولیه آن تولید سالانه ۵۰ هزار خودرو برای بازار عربستان است.
در کنار خودروسازان، شرکتهای قطعهساز نیز در حال ورود به عربستان هستند. برنامه TASARU Mobility Investments با هدف جذب تأمینکنندگان جهانی و بومیسازی تولید قطعات شکل گرفته است.
این بخش برای موفقیت صنعت خودرو حیاتی است. یک کارخانه خودروسازی بدون شبکه تأمینکنندگان قدرتمند نمیتواند در بلندمدت هزینه تولید، سرعت توسعه و کیفیت را در سطح رقابتی حفظ کند.
زنجیره تأمین باتری؛ حلقهای که عربستان نمیتواند نادیده بگیرد
باتری یکی از حساسترین بخشهای صنعت خودرو برقی است. هزینه خودرو برقی، امنیت زنجیره تأمین و توانایی تولید داخلی آن به مواد اولیهای مانند لیتیوم، نیکل، مس و سایر مواد معدنی وابسته است.
عربستان برای حل این مسئله فقط به واردات خودرو فکر نمیکند. PIF و شرکتهای مرتبط با آن در حوزه معدن و مواد معدنی حیاتی نیز سرمایهگذاری کردهاند. Manara Minerals، شرکت مشترک PIF و Ma’aden، برای سرمایهگذاری در پروژههای معدنی خارج از عربستان و دسترسی به مواد معدنی استراتژیک شکل گرفته است.
هدف این رویکرد ایجاد امنیت بیشتر برای مواد اولیهای است که در باتریها و فناوریهای انرژی آینده استفاده میشوند.
البته نباید میان «تلاش برای ایجاد زنجیره تأمین باتری» و «خودکفایی کامل در تولید باتری» تفاوت را نادیده گرفت. عربستان هنوز برای دستیابی به یک زنجیره کاملاً بومی و رقابتی باتری باید سرمایهگذاری، فناوری و تأمین مواد اولیه را در مقیاس بسیار بزرگتری توسعه دهد.
چرا اقتصاد نفتی به صنعت خودرو نیاز دارد؟
پرسش اصلی این است که چرا کشوری با ذخایر عظیم نفت و درآمد انرژی باید میلیاردها دلار برای ساخت خودرو هزینه کند؟ پاسخ در ماهیت اقتصاد صنعتی مدرن نهفته است.
فروش نفت درآمد ایجاد میکند، اما یک اقتصاد صنعتی گستردهتر میتواند زنجیرهای از فعالیتهای با ارزش افزوده بالا ایجاد کند؛ از مهندسی و نرمافزار گرفته تا فولاد، مواد شیمیایی، الکترونیک، لجستیک، خدمات مالی، قطعات، تحقیق و توسعه و صادرات.
صنعت خودرو یکی از صنایعی است که تعداد زیادی از این فعالیتها را به یکدیگر متصل میکند. به همین دلیل در اسناد Vision 2030 و برنامههای صنعتی عربستان، خودروسازی بهعنوان یکی از بخشهای راهبردی برای تنوعبخشی اقتصادی مطرح شده است.
برنامه توسعه صنعتی عربستان هدف تولید ۲۸۰ هزار خودرو در سال تا ۲۰۳۰ و بومیسازی ۴۰ درصد ارزش زنجیرههای مرتبط با قطعات خودرو و اجزای خودروهای برقی و احتراق داخلی را دنبال میکند.
در گزارشهای Vision 2030 نیز صنعت خودرو بهعنوان ابزاری برای کاهش واردات، افزایش تولید داخلی، ایجاد اشتغال و توسعه بخش غیرنفتی معرفی شده است.
۸ میلیارد دلار GDP و ۲۱ میلیارد دلار تراز تجاری؛ عددهایی که نباید اشتباه خوانده شوند
یکی از مهمترین ارقام اعلامشده درباره Ceer، پیشبینی اثر اقتصادی آن در سال ۲۰۳۴ است.
- ۸ میلیارد دلار: پیشبینی Ceer برای میزان contribution این شرکت به GDP عربستان تا سال ۲۰۳۴.
- ۲۱ میلیارد دلار: پیشبینی Ceer برای بهبود تراز تجاری عربستان تا سال ۲۰۳۴.
- اشتغال: شرکت همچنین از ایجاد هزاران فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم صحبت کرده است.
این ارقام پیشبینی Ceer هستند، نه دستاورد قطعی یا رقم تحققیافته فعلی. بنابراین نمیتوان گفت Ceer در حال حاضر ۸ میلیارد دلار به GDP عربستان اضافه کرده یا ۲۱ میلیارد دلار تراز تجاری کشور را بهبود داده است.
ارزش این ارقام در نشان دادن مقیاس اقتصادی مورد انتظار شرکت است. تحقق آن به میزان تولید، فروش داخلی، صادرات، سهم قطعات داخلی، بهرهوری کارخانه و توانایی Ceer برای رقابت در بازارهای منطقهای و جهانی بستگی خواهد داشت.
بازار داخلی عربستان؛ مزیت مهم اما کافی نیست
عربستان بزرگترین بازار خودرو در میان کشورهای خلیج فارس است و همین موضوع یکی از مزیتهای اصلی ایجاد صنعت خودروسازی داخلی محسوب میشود.
وجود یک بازار داخلی بزرگ به Ceer اجازه میدهد پیش از ورود گسترده به بازارهای خارجی، محصولات خود را در بازار داخلی آزمایش و توسعه دهد. این مسئله برای یک برند تازهتأسیس اهمیت زیادی دارد.
اما اندازه بازار داخلی بهتنهایی برای ایجاد یک خودروساز بزرگ کافی نیست. اگر ظرفیت تولید افزایش پیدا کند، Ceer برای استفاده کامل از کارخانهها به صادرات نیاز خواهد داشت.
موقعیت جغرافیایی عربستان در دریای سرخ نیز میتواند در این مرحله اهمیت پیدا کند. دسترسی به مسیرهای دریایی و بازارهای خاورمیانه، شمال آفریقا و سایر مناطق میتواند هزینه لجستیک صادرات را نسبت به برخی رقبای دورتر کاهش دهد.
چالش اول: نیروی متخصص
خودروسازی مدرن به نیروی کار بسیار تخصصی نیاز دارد. طراحی خودرو، مهندسی باتری، نرمافزار، الکترونیک قدرت، کنترل کیفیت، رباتیک و مدیریت تولید، مهارتهایی هستند که ایجاد آنها در کوتاهمدت دشوار است.
عربستان برای حل این مسئله روی آموزش نیروی انسانی سرمایهگذاری کرده است. Ceer و نهادهای آموزشی سعودی برنامههایی برای آموزش مهندسان و تکنسینهای حوزه خودرو برقی ایجاد کردهاند.
همزمان از ژوئن ۲۰۲۶، سهمیه بومیسازی مشاغل در ۴۶ حرفه مهندسی در بخش خصوصی عربستان به ۳۰ درصد افزایش یافت که مهندسی خودرو نیز در میان این رشتهها قرار دارد.
این سیاست میتواند به توسعه نیروی متخصص داخلی کمک کند، اما برای تبدیل عربستان به مرکز جهانی خودرو، آموزش باید با تجربه عملی، انتقال فناوری و حضور مستمر متخصصان بینالمللی همراه باشد.
چالش دوم: قطعات و عمق واقعی بومیسازی
ساخت خودرو تنها به داشتن خط مونتاژ محدود نمیشود. هر خودرو هزاران قطعه و مجموعه مختلف دارد و بخش مهمی از ارزش اقتصادی در شبکه تأمینکنندگان ایجاد میشود.
به همین دلیل ورود شرکتهایی مانند Lear، Shin Young، Benteler و سایر تأمینکنندگان بینالمللی به عربستان اهمیت دارد. هدف این است که بخشی از تولید قطعات به داخل کشور منتقل شود و در کنار Ceer و Lucid، یک شبکه تأمینکننده محلی شکل بگیرد.
موفقیت این مدل به یک عامل کلیدی وابسته است: آیا تولیدکنندگان قطعات میتوانند در عربستان با هزینه و کیفیتی رقابتی فعالیت کنند یا خیر؟ اگر قطعات همچنان عمدتاً وارداتی باشند، مزیت اقتصادی تولید داخلی محدود خواهد شد.
چالش سوم: رقابت شدید خودروسازان چینی
Ceer وارد بازاری میشود که رقبای چینی در آن بهسرعت در حال گسترش هستند. برندهایی مانند BYD، Changan، Geely، Chery، MG، Haval و Jetour در بازار عربستان حضور دارند و برخی از آنها سهم قابلتوجهی از بازار خودرو را در اختیار گرفتهاند.
مزیت مهم خودروسازان چینی، زنجیره تأمین بسیار گسترده و تجربه تولید در مقیاس بزرگ است. چین همچنین در باتری، الکترونیک خودرو و تولید خودروهای برقی به یکی از مراکز اصلی جهان تبدیل شده است.
این رقابت برای Ceer دو نتیجه دارد. از یک طرف، وجود رقبای قدرتمند فشار زیادی بر قیمت، فناوری و کیفیت وارد میکند. از طرف دیگر، عربستان میتواند از حضور همین شرکتها برای جذب فناوری، تأمینکننده و سرمایه استفاده کند.
حتی همکاری عربستان با BYD نیز نشان میدهد ریاض لزوماً صنعت خودرو را بر پایه یک رویکرد ضدچینی دنبال نمیکند. Saudi Aramco و BYD در سال ۲۰۲۵ برای همکاری در توسعه فناوریهای مرتبط با خودروهای انرژی نو توافق کردند.
آیا عربستان واقعاً میتواند قطب خودرو برقی خاورمیانه شود؟
آنچه امروز در عربستان در حال شکلگیری است، بیشتر از یک کارخانه یا یک برند خودرو است. Ceer، Lucid، Hyundai، TASARU، زیرساخت شارژ، سرمایهگذاری در مواد معدنی و برنامههای آموزشی در حال شکل دادن به یک اکوسیستم صنعتی هستند.
این اکوسیستم دقیقاً با منطق Vision 2030 همراستا است: کاهش وابستگی به صادرات نفت، توسعه تولید با ارزش افزوده بیشتر، جذب فناوری خارجی، ایجاد مشاغل تخصصی و افزایش ظرفیت صادرات غیرنفتی.
با این حال، فاصله میان «ایجاد زیرساخت» و «تبدیل شدن به قطب جهانی» بسیار زیاد است. عربستان باید همزمان چند مسئله را حل کند: رقابت قیمت، مقیاس تولید، تأمین باتری و قطعات، تربیت نیروی متخصص، کیفیت، خدمات پس از فروش و دسترسی به بازارهای صادراتی.
به بیان ساده، ساخت کارخانه آسانتر از ساخت یک صنعت خودرو است. کارخانه را میتوان با سرمایه و فناوری خارجی ساخت؛ اما اکوسیستم رقابتی به سالها تجربه، تأمینکننده، نیروی انسانی، مشتری و صادرات نیاز دارد.
چرا پروژه Ceer برای اقتصاد نفتی عربستان اهمیت دارد؟
اهمیت Ceer در این نیست که عربستان میخواهد از یک کشور نفتی به یک کشور خودروساز تبدیل شود. اهمیت واقعی پروژه در تلاش برای ایجاد زنجیرهای از صنایع غیرنفتی است که بتواند بخشی از درآمد آینده کشور را از تولید و صادرات کالا و فناوری تأمین کند.
اگر Ceer بتواند تولید داخلی را افزایش دهد، قطعات بیشتری را بومی کند و صادرات منطقهای ایجاد کند، اثر اقتصادی آن بسیار فراتر از فروش خودرو خواهد بود. در چنین شرایطی فولاد، مواد شیمیایی، الکترونیک، نرمافزار، لجستیک، خدمات مهندسی، آموزش و معدن نیز از توسعه صنعت خودرو منتفع میشوند.
به همین دلیل سرمایهگذاری عربستان در خودرو برقی را باید بخشی از یک پروژه صنعتی بزرگتر دانست؛ پروژهای که میخواهد درآمد نفتی امروز را به سرمایهای برای ساخت صنایع غیرنفتی فردا تبدیل کند.
سؤالات متداول
Ceer متعلق به کدام کشور است؟
Ceer یک برند خودرویی سعودی است که در سال ۲۰۲۲ توسط PIF با همکاری Foxconn ایجاد شد و دفتر و زیرساخت تولید آن در عربستان قرار دارد.
خودروهای Ceer کجا تولید میشوند؟
خودروهای Ceer در CEER Manufacturing Complex در King Abdullah Economic City در عربستان تولید خواهند شد.
EXOBOT چیست؟
EXOBOT نام نخستین سدان و SUV برقی Ceer است که در سپتامبر ۲۰۲۶ رونمایی شد و فروش آن برای اوایل ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است.
PIF چه نقشی در صنعت خودرو عربستان دارد؟
PIF سرمایهگذار اصلی Ceer است و همزمان در Lucid، Hyundai و پروژههای مرتبط با زنجیره تأمین و زیرساخت خودرو برقی سرمایهگذاری کرده است.
آیا عربستان میخواهد فقط خودرو برقی تولید کند؟
خیر. برنامه هفتمدلی Ceer شامل خودروهای برقی، هیبریدی و احتراق داخلی است. هدف گستردهتر عربستان ایجاد یک صنعت خودروسازی و زنجیره تأمین داخلی است.
جمعبندی
چرا عربستان نفتی میخواهد قطب خودرو برقی خاورمیانه شود؟ پاسخ را باید در اقتصاد آینده این کشور جستوجو کرد. عربستان میخواهد بخشی از سرمایه حاصل از نفت را به صنعتی تبدیل کند که بتواند فناوری، اشتغال، قطعات، خدمات مهندسی و صادرات ایجاد کند.
Ceer و EXOBOT ویترین این برنامه هستند؛ Lucid تجربه تولید خودرو برقی را وارد کشور کرده، Hyundai ظرفیت تولید دیگری ایجاد میکند، TASARU روی تأمینکنندگان تمرکز دارد و PIF نیز در کنار صنعت خودرو به دنبال دسترسی به مواد معدنی حیاتی است.
پیشبینی Ceer درباره ۸ میلیارد دلار اثر بر GDP و ۲۱ میلیارد دلار بهبود تراز تجاری تا سال ۲۰۳۴ هنوز یک هدف و برآورد آینده است، نه نتیجهای که امروز محقق شده باشد. آزمون واقعی این پروژه زمانی آغاز میشود که خودروهای سعودی از کارخانه خارج شوند و در بازارهای داخلی و خارجی مجبور شوند با برندهایی رقابت کنند که سالها تجربه، مقیاس تولید و زنجیره تأمین قدرتمند دارند.
اگر میخواهید بدانید سرمایهگذاری کشورهای نفتی چگونه اقتصاد خاورمیانه را تغییر میدهد، تحلیلهای اقتصادی و فناوری فوتوفن را دنبال کنید.
یادآوری: ارقام و اهداف اقتصادی ذکرشده درباره Ceer که مربوط به سال ۲۰۳۴ هستند، پیشبینیهای اعلامشده از سوی این شرکتاند و نباید با دستاوردهای قطعی فعلی اشتباه گرفته شوند.