بررسی‌های علمی نشان می‌دهند برخی ترکیبات موجود در چای می‌توانند از رگ‌های خونی محافظت کنند، التهاب را کاهش دهند، به آرامش کمک کنند و بر میکروبیوم روده اثر مثبتی داشته باشند.
یکی از دلایل اصلی این موضوع، وجود آنتی‌اکسیدان‌ها، پلی‌فنول‌ها و سایر ترکیبات گیاهی مفید در یک فنجان چای دم‌کرده است؛ ترکیباتی که در قهوه، کاکائو، میوه‌ها و سبزیجات نیز یافت می‌شوند.
به گزارش Washington Post، Jenifer Bowman، متخصص تغذیه قلب و عروق در UCHealth، نیز تأثیر ترکیبات موجود در چای بر سلامت را موضوع تحقیقات علمی دانسته است.
چای سیاه، سبز، سفید و اولانگ چه تفاوتی دارند؟
چای سبز، سیاه، سفید و اولانگ از نظر ظاهر و طعم با یکدیگر تفاوت دارند، اما همه آنها از یک گیاه به نام Camellia sinensis تهیه می‌شوند.
تفاوت در طعم و ظاهر این چای‌ها عمدتاً به نحوه پیرشدن و فرآوری برگ‌های گیاه مربوط می‌شود.
در کنار این چای‌ها، انواع دمنوش‌های گیاهی مانند بابونه، نعناع، هیبیسکوس و زنجبیل نیز وجود دارند. این نوشیدنی‌ها از دم‌کردن ادویه‌ها، گیاهان و گل‌ها تهیه می‌شوند.
میزان پلی‌فنول در دمنوش‌های گیاهی متفاوت است، اما این نوشیدنی‌ها معمولاً کافئین ندارند.
بخش قابل توجهی از تحقیقات درباره تأثیر چای بر سلامت روی چای سیاه و سبز متمرکز است، زیرا این دو نوع در سراسر جهان بیشترین میزان مصرف را دارند. با این حال، پژوهش‌ها نشان می‌دهند دمنوش‌های گیاهی نیز ممکن است فواید متفاوتی برای سلامت داشته باشند.
۱. چای با طول عمر بیشتر ارتباط دارد
یکی از پایدارترین یافته‌های علمی درباره مصرف چای این است که افرادی که چای می‌نوشند، در مقایسه با افرادی که چای مصرف نمی‌کنند، تمایل بیشتری به طول عمر بالاتر دارند.
در یک پژوهش گسترده که سال ۲۰۲۳ در مجله Annals of Internal Medicine منتشر شد، افراد چای‌نوش و غیرچای‌نوش در بریتانیا با یکدیگر مقایسه شدند.
پژوهشگران حدود ۵۰۰ هزار فرد بزرگسال ۴۰ تا ۶۹ ساله را بیش از ۱۰ سال تحت پیگیری قرار دادند. عادات غذایی، میزان مصرف نوشیدنی‌ها، سبک زندگی، وضعیت عمومی سلامت و بیماری‌های موجود در شرکت‌کنندگان بررسی شد.
حدود ۹۰ درصد از افرادی که چای مصرف می‌کردند، عمدتاً چای سیاه می‌نوشیدند و حدود ۷ درصد نیز مصرف چای سبز را گزارش کردند.
نتایج نشان داد افرادی که چای مصرف می‌کردند، در طول دوره پیگیری با خطر کمتری برای مرگ مواجه بودند.
این ارتباط در افرادی که روزانه ۲ تا ۳ فنجان چای می‌نوشیدند، بیشتر مشاهده شد. میزان مرگ‌ومیر در این گروه در مقایسه با افرادی که به‌ندرت چای می‌نوشیدند یا اصلاً چای مصرف نمی‌کردند، ۱۳ درصد کمتر بود.
این یافته‌ها با توجه به اینکه افراد همزمان قهوه مصرف می‌کردند یا نه، تغییر قابل توجهی نداشت.
یک فراتحلیل گسترده دیگر که حدود ۲ میلیون بزرگسال در آمریکای شمالی، اروپا، آسیا و استرالیا را شامل می‌شد نیز به نتایج مشابهی رسید.
با این حال، این مطالعات تنها وجود ارتباط میان مصرف چای و کاهش خطر مرگ را نشان می‌دهند و رابطه مستقیم علت و معلولی را اثبات نمی‌کنند.
پژوهشگران عواملی مانند مصرف الکل، فعالیت بدنی، استعمال دخانیات و شاخص توده بدنی را در نظر گرفتند، اما همچنان ممکن است عوامل دیگری نیز در این نتایج نقش داشته باشند.
۲. چای می‌تواند از سلامت قلب و عروق حمایت کند
پژوهش‌های متعددی نشان داده‌اند که مصرف چای ممکن است عملکرد رگ‌های خونی را بهبود دهد و به شل‌شدن عروق کمک کند. این موضوع می‌تواند برای سلامت قلب و عروق مفید باشد.
در پژوهشی که در مجله Circulation منتشر شد، تأثیر چای سیاه بر سلامت عروق بررسی شد.
در این مطالعه ۶۶ فرد مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب شرکت کردند. از شرکت‌کنندگان خواسته شد به مدت چهار هفته، هر روز حدود سه فنجان چای سیاه مصرف کنند. در مرحله دیگری از پژوهش نیز آنها فقط آب مصرف کردند.
پژوهشگران دریافتند مصرف چای سیاه عملکرد عروق را بهبود داده است. این بهبود با افزایش سطح پلی‌فنول‌ها در خون شرکت‌کنندگان ارتباط داشت.
چندین مطالعه بالینی نیز نشان داده‌اند مصرف منظم چای سیاه و سبز طی چند هفته یا چند ماه می‌تواند با کاهش جزئی فشار خون همراه باشد.
۳. چای ممکن است سلامت متابولیک را بهبود دهد
نمی‌توان گفت مصرف چای از دیابت نوع ۲ جلوگیری می‌کند، اما برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند چای ممکن است بر شاخص‌های مختلف سلامت متابولیک اثرات مثبتی داشته باشد.
در مطالعات بالینی کوچک، مشخص شد مصرف چای سیاه ممکن است به کاهش افزایش قند خون پس از غذا کمک کند.
پژوهش‌ها همچنین نشان می‌دهند مصرف چای ممکن است بر التهاب و سیستم ایمنی بدن اثر داشته باشد.
در یک مطالعه بالینی، از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ خواسته شد به مدت سه ماه، هر روز سه فنجان چای سیاه یا سه فنجان آب گرم مصرف کنند.
در گروهی که چای سیاه مصرف کرده بودند، سطح سلول‌های T تنظیمی افزایش یافت. این سلول‌ها نوعی سلول ایمنی هستند که به مهار التهاب کمک می‌کنند.
در بخش قابل توجهی از شرکت‌کنندگان، سطح پروتئین واکنشی C نیز کاهش یافت. این پروتئین در شرایطی مانند عفونت، آسیب یا التهاب شدید در بدن افزایش پیدا می‌کند.
۴. چای می‌تواند به سلامت روده کمک کند
چای سیاه و سبز از منابع غنی پلی‌فنول‌ها محسوب می‌شوند. این ترکیبات گیاهی که در میوه‌ها و سبزیجات نیز وجود دارند، می‌توانند رشد باکتری‌های مفید روده را تقویت کنند.
Chris Damman، متخصص گوارش و متخصص میکروبیوم در مرکز پزشکی دانشگاه واشنگتن، می‌گوید پلی‌فنول‌ها می‌توانند از رشد باکتری‌های مفید در روده حمایت کنند.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند به‌ویژه مصرف چای سیاه ممکن است میزان باکتری‌هایی را که در روده اسیدهای چرب زنجیره کوتاه تولید می‌کنند، افزایش دهد.
گفته می‌شود این ترکیبات می‌توانند به محافظت از کولون، کاهش التهاب و تحریک ترشح هورمون GLP-1 که اشتها را سرکوب می‌کند، کمک کنند.
۵. چای می‌تواند از عملکرد شناختی حمایت کند
کافئین موجود در چای و قهوه می‌تواند هوشیاری و توجه را افزایش دهد. با این حال، چای ممکن است در مقایسه با قهوه تأثیر منفی کمتری بر خواب داشته باشد.
در یک پژوهش، تأثیر مصرف روزانه چهار فنجان قهوه یا چهار فنجان چای سیاه در ۳۰ فرد سالم بررسی شد.
هر دو نوشیدنی بهبودهای مشابهی در هوشیاری و عملکرد شناختی ایجاد کردند. با این حال، شرکت‌کنندگانی که چای مصرف می‌کردند، در مقایسه با افرادی که قهوه می‌نوشیدند، در طول شب اختلال خواب کمتری داشتند.
مطالعات همچنین نشان داده‌اند که مصرف چای ممکن است به آرامش کمک کند.
در یک بررسی علمی که سال ۲۰۱۷ منتشر شد و چندین دهه پژوهش درباره تأثیر چای سبز بر عملکرد شناختی را بررسی کرد، مشخص شد چای سبز ممکن است به کاهش اضطراب و حمایت از حافظه و توجه کمک کند.
دانشمندان تصور می‌کنند یکی از دلایل این اثرات می‌تواند وجود اسید آمینه‌ای به نام L-theanine در چای سیاه، سفید و سبز باشد.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند این ترکیب می‌تواند به کاهش استرس و بهبود خلق‌وخو کمک کند.
پرسش‌های متداول درباره فواید چای
آیا مصرف چای با طول عمر بیشتر ارتباط دارد؟
برخی مطالعات گسترده نشان داده‌اند مصرف چای با کاهش خطر مرگ و طول عمر بیشتر ارتباط دارد، اما این مطالعات رابطه علت و معلولی مستقیم را اثبات نمی‌کنند.
آیا چای سیاه برای قلب مفید است؟
برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند چای سیاه می‌تواند عملکرد عروق را بهبود دهد و مصرف منظم چای سیاه و سبز ممکن است با کاهش جزئی فشار خون همراه باشد.
آیا چای برای سلامت روده مفید است؟
پلی‌فنول‌های موجود در چای سیاه و سبز می‌توانند از رشد باکتری‌های مفید روده حمایت کنند. برخی پژوهش‌ها نیز ارتباط چای سیاه با افزایش باکتری‌های تولیدکننده اسیدهای چرب زنجیره کوتاه را نشان داده‌اند.
آیا چای می‌تواند عملکرد مغز را تقویت کند؟
کافئین چای می‌تواند هوشیاری و توجه را افزایش دهد. پژوهش‌ها همچنین نشان داده‌اند ترکیباتی مانند L-theanine ممکن است به کاهش استرس و حمایت از حافظه و توجه کمک کنند.
چای بهتر است یا قهوه؟
هر دو نوشیدنی می‌توانند هوشیاری و عملکرد شناختی را بهبود دهند. در یک مطالعه، مصرف چای با اختلال خواب شبانه کمتری نسبت به قهوه همراه بود.
جمع‌بندی: ۵ فایده چای برای سلامت
چای یکی از پرمصرف‌ترین نوشیدنی‌های جهان است و تحقیقات علمی طیف گسترده‌ای از اثرات احتمالی آن بر سلامت را بررسی کرده‌اند.
- مصرف چای با طول عمر بیشتر ارتباط داشته است.
- چای سیاه و سبز ممکن است از سلامت قلب و عملکرد عروق حمایت کنند.
- چای می‌تواند بر برخی شاخص‌های سلامت متابولیک و التهاب اثر بگذارد.
- پلی‌فنول‌های چای ممکن است به رشد باکتری‌های مفید روده کمک کنند.
- کافئین و L-theanine موجود در چای ممکن است از هوشیاری، توجه، آرامش و برخی عملکردهای شناختی حمایت کنند.
با این حال، بسیاری از یافته‌های موجود تنها ارتباط میان مصرف چای و پیامدهای سلامت را نشان می‌دهند و به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیستند.
اگر به مطالب علمی درباره تغذیه و سلامت علاقه دارید، سایر مطالب سلامت را نیز دنبال کنید.
