- میکرو اولتراسوند توانست در تشخیص سرطان مهم پروستات عملکردی مشابه MRI داشته باشد.
- این فناوری میتواند هزینه و زمان انتظار بیماران را کاهش دهد.
- مطالعه OPTIMUM نخستین آزمایش تصادفیسازیشده مستقیم میان این دو روش بود.
تشخیص سرطان پروستات با روش ارزانتر چگونه تغییر میکند؟
تشخیص سرطان پروستات تاکنون معمولاً به دو مرحله جداگانه نیاز داشت؛ ابتدا انجام اسکن MRI و سپس بیوپسی پروستات که اغلب با فاصله چند هفته انجام میشد. اکنون یک مطالعه بینالمللی بزرگ نشان داده است که یک فناوری جدید به نام میکرو اولتراسوند میتواند بدون کاهش دقت، این روند را سادهتر کند.
این یافتهها نشان میدهند که تشخیص سرطان پروستات ممکن است در آینده سریعتر، کمهزینهتر و در دسترستر شود. پژوهشگران دریافتند که میکرو اولتراسوند میتواند در شناسایی تومورهای خطرناک عملکردی مشابه MRI داشته باشد.
روش استاندارد فعلی برای تشخیص سرطان پروستات
در حال حاضر، مردانی که نتیجه آزمایش PSA آنها نگرانکننده باشد، معمولاً برای بررسی بیشتر به MRI فرستاده میشوند. PSA یک نشانگر خونی است که پزشکان برای بررسی احتمال وجود مشکل در پروستات آن را بررسی میکنند.
پس از MRI، بیمار در یک زمان دیگر برای انجام بیوپسی پروستات مراجعه میکند. این روند باعث شده است MRI به بخش اصلی فرآیند تشخیص تبدیل شود.
آدام کینرد (Adam Kinnaird)، متخصص اورولوژی و پژوهشگر دانشگاه آلبرتا در ادمونتون کانادا، رهبری تیمی را بر عهده داشت که بررسی کرد آیا این مرحله میانی یعنی MRI همیشه ضروری است یا خیر.
کینرد سالها درباره روشهای تشخیص سرطان پروستات تحقیق کرده است. او معتقد است MRI عملکرد بسیار خوبی دارد، اما مشکلات واقعی نیز به همراه دارد.
- دستگاههای MRI هزینه بالایی دارند.
- در بسیاری از مناطق، زمانهای تصویربرداری MRI به سرعت پر میشوند.
- تفسیر تصاویر MRI پیچیده است و ممکن است نتایج میان رادیولوژیستهای مختلف متفاوت باشد.
- وجود ضربانساز قلب یا برخی تعویضهای فلزی مفصل ران میتواند انجام MRI را غیرممکن کند.
- نگرانیهایی درباره ماده حاجب گادولینیوم که برای افزایش وضوح تصاویر تزریق میشود وجود دارد.
گادولینیوم میتواند خطر کوچکی از سمیت داشته باشد. بنابراین برای برخی بیماران، روش استاندارد فعلی قابل استفاده نیست.
میکرو اولتراسوند؛ جایگزینی برای MRI در تشخیص سرطان پروستات
کارآزمایی بالینی OPTIMUM برای پاسخ به این پرسش طراحی شد که آیا میکرو اولتراسوند میتواند جایگزین MRI شود یا خیر. این مطالعه یکی از قویترین انواع شواهد پزشکی یعنی یک آزمایش تصادفیسازیشده را بررسی کرد.
پژوهشگران ۸۰۲ مرد با احتمال ابتلا به سرطان را از حدود ۲۰ بیمارستان در هشت کشور وارد مطالعه کردند. سپس شرکتکنندگان بهصورت تصادفی به گروههای مختلف تقسیم شدند.
- یک گروه بیوپسی با هدایت میکرو اولتراسوند دریافت کرد.
- گروه دوم تحت روش معمول یعنی بیوپسی هدایتشده با MRI قرار گرفت.
- گروه سوم هر دو روش را دریافت کرد تا امکان مقایسه مستقیم در یک فرد وجود داشته باشد.
تمام مردان همچنین نمونهبرداریهای سیستماتیک دریافت کردند؛ روشی معمول که از بخشهای مختلف غده پروستات نمونه میگیرد و به عنوان یک روش ایمنی برای بررسی دقیقتر استفاده میشود.
نتایج مطالعه درباره دقت میکرو اولتراسوند و MRI
نتایج نشان داد تفاوت میان دو روش بسیار کم است. سرطانهای بالینی مهم، یعنی سرطانهای تهاجمی که نیاز به درمان دارند، در حدود ۴۷ درصد از مردانی که با میکرو اولتراسوند بررسی شدند و حدود ۴۳ درصد از افرادی که MRI دریافت کردند، شناسایی شد.
این اختلاف آنقدر کوچک بود که میتوانست ناشی از شانس باشد. همچنین تفاوت مشاهدهشده در محدودهای قرار داشت که پژوهشگران از پیش برای برابر بودن عملکرد دو روش تعیین کرده بودند.
به بیان دیگر، روش کمهزینهتر توانست تومورهای خطرناک را با همان میزان اطمینان MRI شناسایی کند.
پیش از این مطالعه، هیچ آزمایش تصادفیسازیشدهای دو روش را مستقیماً با یکدیگر مقایسه نکرده بود. MRI به دلیل شواهد مقایسهای محدودتر به استاندارد تشخیص تبدیل شده بود، اما این نخستین بار بود که میکرو اولتراسوند در چنین شرایط سختی توانست عملکرد مشابهی نشان دهد.
این مطالعه زودتر از زمان برنامهریزیشده متوقف شد، زیرا معیارهای از پیش تعیینشده محقق شده بودند. پژوهش برای ۱۲۰۰ مرد طراحی شده بود، اما پاسخ اصلی پس از بررسی ۸۰۲ نفر مشخص شد.
کینرد گفت: «این فناوری میتواند زمان انتظار بیماران را کاهش دهد، بدون اینکه دقت یا کیفیت بیوپسی پروستات کاهش پیدا کند.»
چرا میکرو اولتراسوند تصاویر دقیقتری ارائه میدهد؟
مهمترین ویژگی میکرو اولتراسوند، وضوح بالای آن است. این فناوری با فرکانسی بسیار بالاتر از دستگاههای اولتراسوند معمولی کار میکند و تصاویری با حدود سه برابر وضوح مکانی بیشتر تولید میکند.
این میزان وضوح به اندازهای است که جزئیات بافتی بسیار کوچکتر از توانایی اولتراسوند معمولی قابل مشاهده میشود.
از آنجا که تصویر بهصورت زنده نمایش داده میشود، پزشک میتواند منطقه مشکوک را مشاهده کرده و همان لحظه نمونهبرداری کند.
- نیازی به انجام اسکن جداگانه وجود ندارد.
- بیمار مجبور به مراجعه دوم نیست.
- انتظار چندماهه برای تصویربرداری پیش از بیوپسی کاهش پیدا میکند.
مطالعات دیگر نیز کیفیت تصویر این فناوری را تأیید کردهاند. در یک پژوهش، میکرو اولتراسوند با MRI مقایسه شد و بررسی آزمایشگاهی پروستاتهای خارجشده نشان داد این فناوری توانایی مشابهی در یافتن تومورها دارد.
چه کسانی بیشترین سود را از این فناوری میبرند؟
بیشترین مزیت این روش برای افرادی است که سیستم فعلی تشخیص سرطان پروستات دسترسی مناسبی به آنها ندارد.
- افرادی که امکان انجام MRI ندارند.
- افرادی که در مناطق دور از مراکز مجهز به MRI زندگی میکنند.
- بیمارانی که به دلیل هزینه یا زمان انتظار طولانی با مشکل مواجه هستند.
هزینه نیز یکی از مزیتهای مهم میکرو اولتراسوند است. یک جلسه اولتراسوند بسیار ارزانتر از MRI به همراه یک مراجعه جداگانه برای بیوپسی است.
برخی بررسیها اشاره کردهاند که هزینه بالا و دسترسی محدود MRI باعث شده است این فناوری برای بسیاری از افراد قابل استفاده نباشد.
مزیت عملی دیگر این است که هر موردی که با اولتراسوند بررسی شود، یک ظرفیت MRI را برای بیمار دیگری که واقعاً به آن نیاز دارد آزاد میکند.
آینده تشخیص سرطان پروستات با فناوریهای جدید
برای نخستین بار، یک مطالعه تصادفیسازیشده نشان داده است که یک روش تشخیصی ارزانتر و تکجلسهای میتواند سرطان تهاجمی پروستات را شناسایی کند. این موضوع تغییر مهمی در شواهد علمی موجود ایجاد کرده است.
تحلیلهای دیگر نیز با نتایج این آزمایش هماهنگ هستند. یک فراتحلیل جدید که پژوهشهای قبلی را ترکیب کرده بود، به نتایج مشابهی رسید و استفاده از میکرو اولتراسوند در تشخیص معمول سرطان پروستات را تقویت کرد.
کینرد انتظار دارد این فناوری طی چند سال آینده به ابزار استاندارد تشخیص تبدیل شود.
اگر این پیشبینی درست باشد، مردانی که با نگرانی درباره سرطان پروستات مواجه میشوند، میتوانند پاسخ خود را سریعتر، ارزانتر و نزدیکتر به محل زندگی دریافت کنند؛ بدون اینکه دقتی که باعث استاندارد شدن MRI شده بود از بین برود.
این مطالعه در مجله JAMA منتشر شده است.
سؤالات متداول درباره تشخیص سرطان پروستات
آیا میکرو اولتراسوند میتواند جایگزین MRI پروستات شود؟
بر اساس نتایج مطالعه OPTIMUM، میکرو اولتراسوند توانست سرطانهای مهم پروستات را با دقتی مشابه MRI شناسایی کند.
مزیت اصلی میکرو اولتراسوند چیست؟
این فناوری هزینه کمتر، زمان انتظار کوتاهتر و امکان انجام تصویربرداری و نمونهبرداری در یک جلسه را فراهم میکند.
آیا MRI هنوز برای تشخیص سرطان پروستات استفاده میشود؟
بله. MRI همچنان یک روش مهم تشخیصی است، اما پژوهش جدید نشان میدهد گزینههای دیگری نیز میتوانند مؤثر باشند.
آزمایش PSA چه نقشی در تشخیص سرطان پروستات دارد؟
PSA یک نشانگر خونی است که پزشکان برای بررسی احتمال وجود مشکلات پروستات از آن استفاده میکنند.
مطالعه OPTIMUM روی چند نفر انجام شد؟
این مطالعه روی ۸۰۲ مرد در حدود ۲۰ بیمارستان از هشت کشور انجام شد.
جمعبندی
تشخیص سرطان پروستات ممکن است با ورود میکرو اولتراسوند وارد مرحله جدیدی شود. این فناوری توانسته است در یک مطالعه بزرگ، دقتی نزدیک به MRI ارائه دهد و همزمان هزینه و زمان مورد نیاز برای تشخیص را کاهش دهد.
با ادامه پژوهشها، این روش میتواند دسترسی بیماران بیشتری را به تشخیص سریع و دقیق فراهم کند.
اگر درباره روشهای جدید تشخیص سرطان پروستات یا فناوریهای پزشکی روز علاقهمند هستید، مقالات تخصصی سلامت را دنبال کنید.
