غولهای صنعت خودرو میلیاردها دلار برای توسعه رانندگی سطح ۳ سرمایهگذاری میکنند؛ فناوریای که به راننده اجازه میدهد برای مدت کوتاهی چشم از جاده بردارد. اما پرسش کلیدی همچنان باقی است: در صورت بروز تصادف، مسئولیت حقوقی بر عهده چه کسی خواهد بود؟
خودروسازان در مسیر طولانی رسیدن به خودروهای کاملاً بدون راننده، اکنون به فناوریهایی روی آوردهاند که به عنوان یک نقطه عطف مهم شناخته میشوند. سیستمهای موسوم به سطح ۳ خودران این امکان را میدهند که هنگام فعال بودن کنترل خودکار، راننده پیام ارسال کند یا با لپتاپ کار کند. با این حال، در صورت نیاز سیستم میتواند کنترل را دوباره به راننده بازگرداند.
رانندگی سطح ۳؛ پل میان کمکراننده و خودران کامل
طبق گزارش رویترز، خودروسازان سالهاست سیستمهای کمکراننده شامل کنترل سرعت تطبیقی و هدایت خودکار فرمان را توسعه دادهاند. اکنون فناوری رانندگی سطح ۳ به عنوان گامی میانی مطرح است؛ گامی که میتواند سرمایهگذاریهای کلان در حوزه خودران را به مدل درآمدی پایدار تبدیل کند.
داگ فیلد مدیر بخش خودروهای برقی، دیجیتال و طراحی در فورد اعلام کرده هدف این شرکت ارائه راهکارهایی مقرونبهصرفه است که به رانندگان «زمان بیشتری» بدهد. فورد قصد دارد از سال ۲۰۲۸ این قابلیت را در خودروهای برقی اقتصادیتر خود عرضه کند.
اختلاف نظر در صنعت خودرو درباره سطح ۳
با وجود این سرمایهگذاریها، در صنعت خودرو درباره عملی بودن رانندگی سطح ۳ اختلاف جدی وجود دارد. برخی مدیران و کارشناسان معتقدند انتقال کنترل میان خودرو و راننده میتواند ریسک ایمنی ایجاد کند و چالشهای حقوقی تازهای به همراه داشته باشد.
هزینههای سنگین توسعه فناوری
بر اساس برآورد شرکت مشاوره مککنزی، توسعه یک سیستم سطح ۳ که در بزرگراهها عمل کند میتواند تا ۱.۵ میلیارد دلار هزینه داشته باشد. این رقم تقریباً دو برابر هزینه توسعه سیستمهای سطح ۲ است که در محیط شهری نیز قابل استفاده هستند.
پل توماس رئیس بخش آمریکای شمالی بوش گفته هنوز مشخص نیست این فناوری از نظر مالی توجیهپذیر باشد. همچنین جان کرافچیک مدیرعامل پیشین ویمو و عضو هیئتمدیره ریویان تأکید کرده سطح ۳ ممکن است «ارزش هزینهکردن نداشته باشد».
عقبنشینی برخی برندها از سطح ۳
در سالهای اخیر برخی شرکتها از برنامههای خود برای عرضه گسترده سطح ۳ عقبنشینی کردهاند. مرسدس بنز نخستین خودروسازی بود که این فناوری را در ایالات متحده عرضه کرد. با این حال، محدودیت سرعت، محدودیت جغرافیایی و شرایط خاص استفاده باعث شد تقاضا پایین بماند و برنامه به حالت تعلیق درآید.
مرسدس اکنون تمرکز خود را بر ویژگیهای خودران شهری با نظارت راننده گذاشته و قصد دارد در آینده نسخه بهروزشدهای از سیستم سطح ۳ را ارائه کند.
پیشتر نیز گزارش شده بود که استلانتیس به دلیل هزینه بالا و نگرانی از تقاضای محدود، توسعه این فناوری را متوقف کرده است.
تمرکز تسلا بر خودران کامل
اکنون بیشتر خودروهای موجود در بازار در سطح ۲ قرار دارند. نرمافزار «Full Self-Driving» شرکت تسلا در شهر قابل استفاده است اما همچنان نیازمند توجه کامل راننده به جاده است. این شرکت به جای ارائه سطح ۳ در خودروهای شخصی، تمرکز خود را بر دستیابی به خودران کامل گذاشته است.
تسلا اخیراً یک سرویس محدود روباتاکسی راهاندازی کرده و قصد دارد تا نیمه نخست ۲۰۲۶ آن را در چند شهر آمریکا گسترش دهد. این شرکت در این حوزه با ویمو زیرمجموعه آلفابت رقابت میکند.
چالش مسئولیت حقوقی در تصادفات
یکی از مهمترین ابهامات در رانندگی سطح ۳، تعیین مسئولیت در صورت وقوع حادثه است. در مدلی که کنترل میان راننده و سیستم جابهجا میشود، مشخص نیست مسئولیت حقوقی دقیقاً متوجه چه کسی است.
برایانت واکر اسمیت استاد حقوق دانشگاه کارولینای جنوبی معتقد است سیستم باید بتواند نیاز به مداخله انسانی را بهموقع تشخیص دهد، راننده را هشدار دهد و تا زمان در اختیار گرفتن کنترل، بهصورت ایمن حرکت کند. برخی کارشناسان حداقل زمان لازم برای این انتقال را حدود شش ثانیه برآورد میکنند.
تحلیلگران هشدار میدهند اگر چارچوب نظارتی شفافی ایجاد نشود، گسترش این فناوری با مانع جدی روبهرو خواهد شد.
فشار چین و احتمال جنگ قیمتی
چالشها تنها به مقررات محدود نمیشود. دولت چین در ماه دسامبر برای نخستینبار مجوز عرضه خودرویی با قابلیت سطح ۳ را صادر کرد. برندهای چینی بیوایدی و لیپموتور نیز سیستمهای پیشرفته سطح ۲ را در قیمت پایه خودروهای خود لحاظ کردهاند.
این اقدام میتواند در آمریکا و اروپا رقابت قیمتی شدیدی ایجاد کند؛ بهویژه در شرایطی که بسیاری از خودروسازان ویژگیهای پیشرفته را بهصورت اشتراکی عرضه میکنند. به باور کارشناسان، رقابت در حوزه خودران دیگر تنها یک رقابت فناورانه نیست بلکه نبردی بر سر مدل کسبوکار است.
آینده رانندگی سطح ۳ چه خواهد شد؟
هرچند رؤیای خودروهای کاملاً بدون راننده هنوز بهطور کامل محقق نشده، شرکتهای خودروسازی رانندگی سطح ۳ را به عنوان یک نقطه عطف تازه دنبال میکنند. با این حال، ابهام در زمینه ایمنی، هزینه توسعه، مسئولیت حقوقی و چارچوبهای نظارتی، آینده این فناوری را تعیین خواهد کرد.
آنچه مسلم است اینکه مسیر رسیدن به خودران کامل، نهتنها چالشی فناورانه بلکه مسئلهای حقوقی، اقتصادی و استراتژیک نیز محسوب میشود.
جمعبندی
رانندگی سطح ۳ میتواند گامی مهم به سوی خودران کامل باشد اما هزینه بالا، مسئولیت حقوقی مبهم و رقابت جهانی، سرنوشت این فناوری را نامشخص کرده است.
نظر شما درباره رانندگی سطح ۳ چیست؟ آیا حاضرید کنترل خودرو را به سیستم بسپارید؟ دیدگاهتان را با ما در میان بگذارید و این مطلب را به اشتراک بگذارید.
