رژیم گیاهخواری بار دیگر در کانون توجه پژوهشهای علمی قرار گرفته است. تحلیل گسترده دانشگاه آکسفورد نشان میدهد گیاهخواران در برابر برخی انواع سرطان، خطر کمتری دارند. با این حال، نتایج این مطالعه تصویری یکدست ارائه نمیدهد و در برخی سرطانها افزایش ریسک نیز مشاهده شده است.
تحلیل ۱.۸ میلیون نفر توسط دانشگاه آکسفورد
پژوهشگران دانشگاه آکسفورد در مطالعهای که دادههای ۱.۸ میلیون نفر را بررسی کرده، تأثیر الگوهای مختلف تغذیه بر انواع سرطان را در مقیاسی بیسابقه کمیسازی کردهاند. این یافتهها در مجله علمی British Journal of Cancer منتشر شده است.
این تحقیق نخستین مطالعهای محسوب میشود که رابطه میان الگوی غذایی، بروز سرطان را در چنین ابعادی بهصورت عددی تحلیل میکند.
کاهش خطر پنج نوع سرطان در گیاهخواران
بر اساس نتایج این پژوهش، افراد دارای رژیم گیاهخواری در مقایسه با مصرفکنندگان گوشت، با کاهش خطر در پنج نوع سرطان مواجهاند:
- سرطان پانکراس: ۲۱ درصد کاهش خطر
- سرطان کلیه: ۲۸ درصد کاهش خطر
- مولتیپل میلوما: ۳۱ درصد کاهش خطر
- سرطان پروستات: ۱۲ درصد کاهش خطر
- سرطان پستان: ۹ درصد کاهش خطر
محققان معتقدند کاهش مصرف گوشتهای فرآوریشده میتواند نقش محافظتی مهمی ایفا کند.
آیا مشکل از سبزیجات نیست، بلکه از خود گوشت است؟
به گفته اپیدمیولوژیست تیم کی، یکی از نویسندگان این مطالعه، تفاوت در میزان خطر سرطان را نمیتوان تنها با سبک زندگی سالمتر گیاهخواران توضیح داد.
یافتهها نشان میدهد گوشتهای فرآوریشده مانند سوسیس، کالباس، ژامبون ممکن است از طریق سازوکارهای زیستی خاص، خطر سرطان را افزایش دهند.
نقش ترکیبات شیمیایی و نیتراتها
در فرآیند پخت گوشت، ترکیبات شیمیایی خاصی تولید میشود که میتواند به DNA سلولها آسیب وارد کند. همچنین نیتراتهای مورد استفاده در گوشتهای فرآوریشده نیز با افزایش ریسک سرطان مرتبط هستند.
سازمان جهانی بهداشت پیشتر گوشتهای فرآوریشده را در گروه مواد «سرطانزا» طبقهبندی کرده است.
اما خطر همه سرطانها کاهش نمییابد
نتایج نشان میدهد تصویر ماجرا کاملاً یکسویه نیست. در گیاهخواران، خطر شایعترین نوع سرطان مری تقریباً دو برابر گزارش شده است.
در افراد وگان نیز خطر سرطان روده نسبت به مصرفکنندگان گوشت بیشتر مشاهده شد.
کمبود برخی ریزمغذیها؛ توضیح احتمالی افزایش ریسک
پژوهشگران احتمال میدهند کاهش دریافت برخی مواد مغذی که عمدتاً در محصولات حیوانی یافت میشوند، در این افزایش خطر نقش داشته باشد.
از جمله این مواد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کلسیم
- ویتامین B12
مطالعات پیشین نشان دادهاند کلسیم میتواند خطر سرطان روده را کاهش دهد. بنابراین حذف کامل منابع حیوانی بدون جایگزینی مناسب، ممکن است پیامدهای ناخواستهای به همراه داشته باشد.
پیگیری ۲۰ ساله شرکتکنندگان
این مطالعه شامل دادههای پیگیری حدود ۲۰ ساله شرکتکنندگانی از بریتانیا، ایالات متحده بود. افراد بر اساس عادات غذایی خود طبقهبندی شدند. تحلیلها با در نظر گرفتن عواملی مانند چاقی، مصرف الکل انجام شد.
در مجموع، ۱.۶۴ میلیون نفر از شرکتکنندگان مصرفکننده گوشت بودند. میانگین مصرف روزانه گوشت در این گروه حدود ۵۰ گرم ثبت شد؛ رقمی معادل یک سوسیس یا دو برش ژامبون.
رژیم گیاهخواری دقیقاً چه معنایی دارد؟
پیام اصلی این پژوهش ساده نیست. نمیتوان گفت رژیم گیاهخواری بهطور مطلق از سرطان پیشگیری میکند.
آنچه روشن است این است که:
- کاهش گوشتهای فرآوریشده میتواند اثر محافظتی داشته باشد.
- رژیم سرشار از میوه، سبزی، فیبر با کاهش برخی سرطانها مرتبط است.
- حذف کامل منابع حیوانی بدون توجه به تعادل ریزمغذیها میتواند ریسکهایی ایجاد کند.
به بیان دیگر، موضوع فقط حذف گوشت نیست؛ بلکه مدیریت تنوع غذایی، تأمین ریزمغذیها اهمیت بالایی دارد.
جمعبندی: نگاهی متعادل به رژیم گیاهخواری و سرطان
رژیم گیاهخواری میتواند در کاهش خطر برخی انواع سرطان نقش داشته باشد، اما اثر آن برای همه سرطانها یکسان نیست. کیفیت رژیم غذایی، میزان فرآوری مواد غذایی، تعادل ویتامینها، مواد معدنی تعیینکننده هستند.
اگر به فکر تغییر الگوی غذایی خود هستید، رویکرد علمی، متعادل، مبتنی بر شواهد بهترین انتخاب خواهد بود.
سوال شما چیست؟
آیا تجربهای از تغییر رژیم غذایی داشتهاید؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات بنویسید، این مقاله را با دوستانتان به اشتراک بگذارید یا مطالب مرتبط با تغذیه سالم را در سایت مطالعه کنید.
