وقتی صحبت از پیشگیری از آلزایمر میشود، معمولاً به موضوعات آشنا میرسیم؛ فعال بودن، کنترل فشار خون، خواب کافی. رژیم غذایی هم مطرح میشود، اما اغلب به شکل توصیههای کلی: الگوی مدیترانهای، کمتر غذای فرآوریشده، سبزیجات بیشتر.
اما کسی تخممرغ را زیر نظر نگرفته بود. یک مطالعه جدید این کار را کرد؛ به مدت ۱۵ سال، روی نزدیک به ۴۰ هزار بزرگسال مسن. نتایج در جایی فرود آمد که پژوهشگران انتظارش را نداشتند.
ارتباط شگفتانگیز تخممرغ با سلامت مغز
محققان دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه لوما لیندا، سوابق یکی از طولانیترین مطالعات رژیم غذایی کشور را بررسی کردند. تیم تحقیقاتی ۳۹٬۴۹۸ بزرگسال ۶۵ ساله و بالاتر را دنبال کرد. پروندههای بیمه Medicare، هر تشخیص جدید آلزایمر را ثبت میکرد.
در طول میانگین پیگیری ۱۵.۳ ساله، ۲٬۸۵۸ نفر از این افراد به بیماری مبتلا شدند. الگوی موجود در دادهها غیرقابل نادیدهگرفتن بود.
افرادی که روزانه حداقل پنج روز در هفته یک تخممرغ میخوردند، ۲۷ درصد کمتر از کسانی که تقریباً هرگز تخممرغ نمیخوردند، به آلزایمر مبتلا شدند.
دکتر جوان ساباته، محقق اصلی مطالعه گفت: «در مقایسه با نخوردن تخممرغ، مصرف حداقل پنج تخممرغ در هفته میتواند خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش دهد.»
فواید مصرف تخممرغ برای کاهش خطر آلزایمر
این فایده نیازی به مصرف روزانه تخممرغ نداشت. خوردن تخممرغ حتی یک تا سه بار در ماه با کاهش ۱۷ درصدی خطر همراه بود. دو تا چهار وعده در هفته با کاهش ۲۰ درصدی مرتبط بود.
نخوردن تخممرغ بهطور کامل هزینه قابل اندازهگیری داشت. افرادی که اصلاً تخممرغ مصرف نمیکردند، ۲۲ درصد خطر بالاتری نسبت به کسانی داشتند که تقریباً یک روز در میان تخممرغ میخوردند.
این روند حتی پس از تنظیم برای سن، سبک زندگی، سایر مواد غذایی رژیم غذایی، بیماریهای زمینهای مانند دیابت و فشار خون بالا نیز پابرجا بود.
مواد مغذی زرده تخممرغ که از مغز محافظت میکنند
تخممرغ ترکیب غیرمعمولی از مواد مغذی دارد که مستقیماً در بافت مغز یافت میشوند.
کولین و نقش آن در حافظه
کولین که عمدتاً در زرده تخممرغ وجود دارد، ماده سازنده استیلکولین است؛ انتقالدهندهای عصبی که حافظه و ارسال سیگنال بین سلولهای مغزی را کنترل میکند. بیماران آلزایمر سطح قابل اندازهگیری پایینتری از استیلکولین در مغز دارند. اکثر درمانهای دارویی فعلی برای این بیماری با هدف بالا بردن دوباره آن طراحی شدهاند.
زرده تخممرغ یکی از غنیترین منابع طبیعی کولین در رژیم غذایی آمریکایی است. یک تخممرغ بزرگ تقریباً یک سوم مصرف روزانه توصیهشده برای بزرگسالان را تأمین میکند.
لوتئین، زاگزانتین و اسیدهای چرب امگا-۳
زرده تخممرغ همچنین حاوی لوتئین و زاگزانتین است؛ دو رنگدانه گیاهی که از جریان خون به بافت مغز نفوذ میکنند. یک مطالعه قبلی سطح بالاتر این رنگدانهها را با نمرات بهتر در آزمونهای حافظه و سرعت پردازش در بزرگسالان مسن مرتبط دانست.
اسیدهای چرب امگا-۳ نیز در این ترکیب حضور دارند. حدود ۳۰ درصد چربی موجود در تخممرغ از ترکیباتی تشکیل شده که تصور میشود از غشاهای سلولهای مغزی مورد استفاده برای ارسال و دریافت سیگنالها حمایت میکنند.
روششناسی: احتساب تخممرغهای پنهان در غذاها
اکثر مطالعات رژیم غذایی فقط تخممرغهایی را که روی بشقاب دیده میشوند اندازهگیری میکنند. این تیم هم تخممرغهای قابل مشاهده (همزده، سرخشده، آبپز، آبکشیده) و هم تخممرغهای پنهان پختهشده در نان، کیک، پاستا و غذاهای فرآوریشده را شمارش کرد. این شمارش گستردهتر تصویر واقعیتری از میزان چربی زرده و پروتئین تخممرغی که افراد واقعاً مصرف میکردند ارائه داد.
محدودیتهای پژوهش
محققان برخی محدودیتهای مطالعه را پذیرفتند. شرکتکنندگان پیروان آیین ادونتیست روز هفتم بودند؛ گروهی که تمایل دارد رژیم غذایی سالمتری داشته باشد، کمتر سیگار بکشد و بیشتر از میانگین آمریکاییها ورزش کند. سیگنال محافظتی ممکن است به جمعیت گستردهتر منتقل نشود.
جیسو اوه، نویسنده اصلی مطالعه گفت: «پیروان آیین ادونتیست روز هفتم رژیم غذایی سالمتری نسبت به عموم مردم دارند. میخواهیم مردم روی سلامت کلی تمرکز کنند و این اطلاعات درباره فواید تخممرغ را در کنار آن در نظر بگیرند.»
این پژوهش همچنین یک ارتباط توصیف میکند، نه یک علت اثباتشده؛ ممکن است چیز دیگری درباره مصرفکنندگان منظم تخممرغ بخشی از کاهش را توضیح دهد.
نتیجهگیری: تخممرغ در فهرست عوامل محافظ از مغز
یک ماده غذایی قابل تغییر؛ ارزان، رایج، قابل افزودن آسان به رژیم غذایی؛ اکنون با نرخ پایینتر معنادار تشخیص آلزایمر در بیش از ۱۵ سال پیگیری ردیابی میشود. پژوهشهای تغذیهای عادات غذایی بسیار کمی را شناسایی کردهاند که به نظر میرسد خطر زوال عقل را بهطور معناداری کاهش میدهند. این مطالعه تخممرغ را به آن فهرست کوتاه اضافه میکند.
پزشکانی که با بیماران مسن درباره سلامت مغز مشاوره میدهند میتوانند تخممرغ را در کنار ورزش، خواب و کنترل فشار خون قرار دهند. برای بیماریای که تقریباً هر تلاش پیشگیرانهای را ناکام گذاشته، حتی یک اهرم غذایی متوسط یافتهای معنادار به شمار میرود.
این مطالعه در مجله The Journal of Nutrition منتشر شده است.
اگر به سلامت مغز و پیشگیری از آلزایمر اهمیت میدهید، این مقاله را با خانواده و دوستانتان به اشتراک بگذارید و برای دریافت آخرین یافتههای علمی در زمینه تغذیه و مغز، ما را دنبال کنید.
