کشف ارتباط میان وزوز گوش و سروتونین
دانشمندان موفق شدهاند ارتباطی مهم میان وزوز گوش و عملکرد یکی از مواد شیمیایی کلیدی مغز پیدا کنند؛ کشفی که میتواند برای میلیونها فردی که با صدای مداوم زنگ در گوش زندگی میکنند، امید تازهای ایجاد کند.
برخی بیماران گزارش دادهاند داروهایی که باعث بهبود خلقوخو میشوند، گاهی پیدا کردن سکوت را سختتر میکنند. اکنون پژوهشگران نشان دادهاند سروتونین، ماده شیمیایی مهمی که بسیاری از داروهای ضدافسردگی روی آن اثر میگذارند، میتواند سیگنالهای سیستم شنوایی مغز را تقویت کند، در نتیجه علائم وزوز گوش را تشدید کند.
این یافتهها توضیح زیستی روشنتری درباره علت بدتر شدن وزوز گوش در طول درمان ارائه میدهد؛ موضوعی که پیشتر تنها بر اساس گزارش بیماران مطرح میشد، اما اکنون پژوهشگران میتوانند آن را اندازهگیری و آزمایش کنند.
سروتونین چگونه وزوز گوش را تشدید میکند؟
در مدارهای شنوایی موشها، پژوهشگران مشاهده کردند سلولهای مغزی مرتبط با خلقوخو مستقیماً به مسیرهای پردازش صدا متصل میشوند.
لارنس تراسل، پژوهشگر دانشگاه علوم و سلامت اورگن، این فعالیت را به سروتونین مرتبط دانست و نشان داد هرچه سیگنالدهی قویتر باشد، رفتارهای مشابه شنیدن صدای خیالی نیز بیشتر دیده میشود.
این تأثیر فقط یک تغییر مبهم در وضعیت مغز نبود، بلکه از طریق مسیر مشخصی وارد سلولهایی میشد که نقش مهمی در پردازش صدا دارند.
این موضوع به معنای آن نیست که تمام داروهای افزایشدهنده سروتونین باعث تشدید علائم میشوند، اما پرسش مهمی را مطرح میکند: چرا این صدای مزاحم تا این اندازه ماندگار میشود؟
زندگی با صدای دائمی در گوش
برای بسیاری از بیماران، وزوز گوش به معنی شنیدن صدا بدون وجود منبع خارجی است. این صدا میتواند به شکل زنگ، وزوز، غرش یا صدای خشخش در تمام طول روز ادامه داشته باشد.
آسیب دیدن مسیرهای شنوایی در اثر افزایش سن یا صدمات مختلف میتواند سیگنالهای عصبی غیرعادی ایجاد کند، سپس مغز سکوت را با صداهای ناخواسته پر میکند.
بررسیهای جهانی نشان دادهاند حدود ۱۴.۴ درصد بزرگسالان در طول زندگی خود وزوز گوش را تجربه کردهاند. حدود ۲ درصد نیز علائم شدید دارند که میتواند خواب، تمرکز، کیفیت زندگی را مختل کند.
بسیاری از این بیماران همزمان از داروهای ضدافسردگی SSRI استفاده میکنند؛ داروهایی که باعث میشوند سروتونین بیشتری میان سلولهای مغزی فعال باقی بماند.
این داروها میتوانند افسردگی، اضطراب را کاهش دهند، اما برخی افراد پس از شروع درمان یا تغییر دوز دارو، افزایش صدای زنگ گوش را گزارش میکنند.
تراسل میگوید پزشکان باید گزارش بیماران درباره افزایش وزوز گوش ناشی از دارو را جدی بگیرند و آن را نادیده نگیرند.
او تأکید میکند پیگیری دقیق بیماران اهمیت زیادی دارد، زیرا قطع ناگهانی داروهای مرتبط با خلقوخو میتواند خطرناک باشد.
ردیابی سیگنالهای وزوز گوش در مغز
بررسیهای دقیقتر نشان داد بخشی از مغز به نام «هسته پشتی حلزونی» نقش مهمی در پردازش اولیه صدا پیش از رسیدن آن به سطح آگاهی دارد.
وقتی سروتونین وارد این بخش میشود، برخی سلولهای پردازشکننده صدا را تحریک میکند، در نتیجه این سلولها سریعتر فعال میشوند.
قرار گرفتن در معرض صدای بلند نیز سطح سروتونین را در این ناحیه افزایش میدهد؛ موضوعی که به پژوهشگران کمک کرد محل دقیق عملکرد این ماده شیمیایی را شناسایی کنند.
برای بررسی اینکه آیا این مسیر واقعاً عامل ایجاد مشکل است یا نه، تیم تحقیقاتی از فناوری اپتوژنتیک استفاده کرد؛ روشی که در آن نور برای کنترل سلولهای خاص مغز به کار میرود.
پژوهشگران با استفاده از نور فیبر نوری، نورونهای تولیدکننده سروتونین را با دقت فعال کردند. پس از تحریک این سلولها، موشها در آزمایشهای واکنشی طوری رفتار کردند که انگار صدایی پنهان در محیط ساکت وجود دارد.
اگرچه رفتار حیوانات نمیتواند کاملاً تجربه انسانی را بازسازی کند، اما میتواند فعالیت مغزی مرتبط با ادراک صدا را آشکار کند.
آیا میتوان صدای زنگ گوش را کاهش داد؟
پژوهشگران همچنین بررسی کردند آیا کاهش فعالیت همین مسیر عصبی میتواند رفتارهای مشابه وزوز گوش را کم کند یا نه.
آنها با استفاده از روش «شیمیژنتیک» مسیر سروتونین مرتبط با ناحیه شنوایی را آرام کردند.
مسدود کردن یکی از گیرندههای سروتونین نیز نتایج مشابهی ایجاد کرد. این موضوع نشان میدهد درمانهای آینده میتوانند بهجای تأثیر گسترده روی کل مغز، فقط گیرندههای خاص مرتبط با وزوز گوش را هدف بگیرند.
برای بیمارانی که مدتها با صدای آزاردهنده در گوش زندگی میکنند، این یافتهها میتواند مبنای گفتوگوی دقیقتر با پزشکان باشد.
پزشک میتواند میان کاهش علائم افسردگی و اضطراب، کنترل وزوز گوش تعادل ایجاد کند؛ برای مثال زمان مصرف یا دوز دارو را تغییر دهد.
تراسل تأکید میکند افراد مبتلا به وزوز گوش باید همراه پزشک خود رژیم دارویی مناسبی پیدا کنند تا هم علائم روانی کنترل شود، هم شدت وزوز گوش کمتر شود.
او هشدار میدهد هیچکس نباید مصرف داروهای ضدافسردگی را خودسرانه قطع کند، زیرا تغییر ناگهانی میتواند علائم را تشدید کند یا باعث بروز عوارض ترک دارو شود.
چالش انتقال نتایج از موش به انسان
مطالعات روی موشها به دانشمندان اجازه میدهد مدارهای بسیار کوچک مغزی را بدون روشهای تهاجمی بررسی کنند؛ کاری که در انسان دشوار است.
این کنترل دقیق به پژوهشگران کمک کرد رابطه علت و معلولی را مشخص کنند، زیرا میتوانستند یک مسیر خاص را در همان حیوانات فعال یا غیرفعال کنند.
با این حال، وزوز گوش در انسان تحت تأثیر عوامل متعددی مانند سابقه شنوایی، استرس، خواب، دوز دارو، آسیب گوش، سیستم توجه مغز قرار دارد. بنابراین یافتههای حیوانی تنها مسیر تحقیقات انسانی را مشخص میکنند، نه یک قانون قطعی برای همه بیماران.
آینده درمان دقیقتر وزوز گوش
درمانهای آینده ممکن است بهجای تغییر گسترده سیگنالهای شیمیایی در کل مغز، سلولهای خاص مرتبط با پردازش صدا را هدف قرار دهند.
این رویکرد میتواند مزایای سروتونین برای بهبود خلقوخو را حفظ کند، در عین حال فعالیت بیشازحد مسیرهای شنوایی را که باعث تشدید صدای زنگ گوش میشوند، کاهش دهد.
البته برای تبدیل این ایده به درمان واقعی، به دادههای انسانی بیشتری نیاز است تا مشخص شود کدام بیماران هنگام مصرف داروهای افزایشدهنده سروتونین بیشتر در معرض تشدید علائم قرار دارند.
در حال حاضر، مهمترین اقدام این است که پزشکان هنگام شروع درمان یا تغییر دوز دارو، به دقت به گزارش بیماران درباره تغییرات وزوز گوش گوش دهند.
شواهد جدید اکنون در حال پیوند دادن شیمی خلقوخو، مسیرهای شنوایی، تجربه بیماران در یک زنجیره علمی قابل آزمایش هستند؛ زنجیرهای که از کلینیک آغاز میشود، به آزمایشگاه میرسد.
امید اصلی این تحقیقات در تصمیمگیری درمانی دقیقتر نهفته است، هرچند همچنان فاصله میان یافتههای آزمایشگاهی روی موشها، واقعیت درمان انسان باقی مانده است.
نتایج این مطالعه در نشریه علمی Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده است.
جمعبندی
کشف ارتباط میان سروتونین، وزوز گوش میتواند مسیر تازهای برای درمان هدفمند این اختلال فراهم کند؛ بهویژه برای افرادی که همزمان از داروهای ضدافسردگی استفاده میکنند.
اگر شما یا اطرافیانتان با وزوز گوش زندگی میکنید، این مقاله را با آنها به اشتراک بگذارید تا با یافتههای جدید علمی آشنا شوند.
