پزشکان میگویند حدود ۸۰ درصد موارد سکته مغزی با تغییر سبک زندگی قابل پیشگیری است. متخصصان تاکید دارند که ورزش منظم، تغذیه سالم، بررسیهای دورهای پزشکی، نقش بسیار مهمی در کاهش خطر سکته مغزی دارند.
در ایالات متحده آمریکا، سکته مغزی یکی از شایعترین دلایل مرگ محسوب میشود و در عین حال از مهمترین عوامل ناتوانی جسمی به شمار میآید. بر اساس دادههای انجمن سکته مغزی آمریکا، بسیاری از عوامل خطر سکته مانند فشار خون بالا یا کلسترول بالا، سالها بدون علامت باقی میمانند.
متخصصان میگویند بخش بزرگی از سکتههای مغزی قابل پیشگیری هستند. طبق آمار مراکز کنترل و پیشگیری بیماریها، حدود ۸۰ درصد سکتههای مغزی با ورزش، تغذیه سالم، اصلاح سبک زندگی قابل پیشگیری است.
پزشکان فعال در حوزه درمان سکته مغزی، عادتهایی را معرفی کردهاند که برای کاهش خطر سکته باید از آنها دوری کرد. دکتر «آنتونی کیم»، متخصص نورولوژی عروقی و مدیر پزشکی مرکز سکته دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو گفت:
«من بیشتر به موضوع پیشگیری فعالانه نگاه میکنم؛ یعنی روی کارهایی تمرکز دارم که بتوانند از سکته مغزی جلوگیری کنند.»
۱- سبک زندگی کمتحرک
دکتر «آرتور وانگ»، مدیر بخش جراحی اعصاب اندوواسکولار دانشکده پزشکی دانشگاه تولین، اعلام کرد یکی از مهمترین عوامل قابل تغییر در خطر سکته مغزی، کمتحرکی است.
اگرچه تعریف دقیقی برای سبک زندگی کمتحرک وجود ندارد، اما معمولا به معنای نشستن یا دراز کشیدن طولانیمدت، کمبود تحرک، نداشتن فعالیت ورزشی منظم است.
وانگ گفت:
«تحقیقات نشان داده فعالیت بدنی منظم به جلوگیری از انسداد عروق کمک میکند. همچنین از تجمع پلاک در شریانها جلوگیری میشود. به همین دلیل توصیه میکنیم افراد حدود پنج روز در هفته، روزانه ۳۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط انجام دهند.»
متخصصان میگویند پیادهروی، دویدن، دوچرخهسواری، باغبانی، شرکت در ورزشهای گروهی از بهترین روشها برای افزایش تحرک هستند.
۲- نادیده گرفتن فشار خون بالا
دکتر آنتونی کیم تاکید کرد بسیاری از توصیههای مربوط به سبک زندگی سالم، همزمان خطر بیماری قلبی، سکته مغزی را کاهش میدهند. او گفت:
«اما اگر بخواهیم مهمترین عامل را نام ببریم، آن فشار خون است؛ فشار خون، فشار خون، باز هم فشار خون.»
به گفته او، فشار خون بالا در بلندمدت میتواند مشکلات بسیار جدی ایجاد کند و بزرگترین عامل خطر قابل کنترل برای سکته مغزی محسوب میشود.
کیم توضیح داد:
«اگر میتوانستیم با یک چوب جادویی فشار خون بالا را در آمریکا کاملا حذف کنیم، موارد سکته مغزی حدود ۶۰ درصد کاهش پیدا میکرد. این مهمترین عامل خطر است. ما به آن قاتل خاموش میگوییم، چون اغلب بیماران متوجه آن نمیشوند؛ بنابراین باید مرتب کنترل، پیگیری، درمان شود.»
۳- بیتوجهی به معاینات منظم پزشکی
وانگ هشدار داد بسیاری از عوامل خطر سکته مغزی، علائم واضحی ندارند.
او گفت:
«ممکن است یک فرد متوجه بالا بودن فشار خون خود نشود یا بدون انجام آزمایشهای منظم، از کلسترول بالای خود اطلاع نداشته باشد.»
به همین دلیل متخصصان تاکید میکنند معاینات دورهای پزشکی نباید نادیده گرفته شود. پزشکان در این بررسیها عواملی مانند فشار خون بالا، کلسترول بالا، قند خون، اضافهوزن را ارزیابی میکنند.
وانگ افزود:
«این عوامل خطر میتوانند کاملا پنهان پیشرفت کنند و نشانه مشخصی نداشته باشند. به همین دلیل مراجعه منظم برای آزمایشهای غربالگری اهمیت بسیار زیادی دارد.»
۴- استعمال سیگار
به گفته کیم و وانگ، سیگار یکی از خطرناکترین عادتها برای سلامت مغز و قلب است.
کیم گفت:
«سیگار بدون تردید خطر سکته مغزی و بیماری قلبی را افزایش میدهد.»
او توضیح داد مصرف سیگار به مرور زمان باعث تنگ شدن عروق میشود و این مسئله میتواند جریان خون به مغز را مختل کند و در نهایت منجر به سکته شود.
۵- مصرف بیش از حد الکل
متخصصان معتقدند مصرف زیاد الکل نیز با افزایش خطر سکته مغزی ارتباط مستقیم دارد.
کیم اعلام کرد مصرف بیش از حد الکل با افزایش احتمال بیماری قلبی و سکته مغزی مرتبط است.
بر اساس دادههای مراکز کنترل و پیشگیری بیماریها، مصرف بیش از چهار نوشیدنی الکلی در یک نوبت برای زنان، بیش از پنج نوشیدنی برای مردان، مصرف افراطی محسوب میشود.
همچنین در مصرف هفتگی، بیش از هشت نوشیدنی برای زنان، بیش از ۱۵ نوشیدنی برای مردان، در محدوده خطر قرار میگیرد.
متخصصان توصیه میکنند زنان روزانه بیشتر از یک نوشیدنی الکلی، مردان بیشتر از دو نوشیدنی الکلی مصرف نکنند.
۶- تغذیه ناسالم
رژیم غذایی نقش مهمی در مدیریت خطر سکته مغزی دارد.
وانگ تاکید کرد غذاهای سرشار از چربی اشباع، شکر، نمک باید محدود شوند. کیم نیز یادآور شد مصرف زیاد نمک ارتباط مستقیمی با فشار خون بالا دارد.
متخصصان توصیه میکنند رژیم غذایی مبتنی بر میوه، سبزیجات در اولویت قرار گیرد. همچنین مصرف گوشت باید متعادل باشد.
۷- به تعویق انداختن درمان
پزشکان میگویند تشخیص سریع علائم سکته مغزی، شروع فوری درمان میتواند جان بیمار را نجات دهد.
کیم تاکید کرد هرچه درمان سکته زودتر آغاز شود، تاثیر آن بیشتر خواهد بود.
او گفت:
«سکته مغزی معمولا دردناک نیست و علائم آن میتواند متفاوت باشد، به همین دلیل شناخت نشانهها اهمیت زیادی دارد.»
کیم به سیستم معروف FAST اشاره کرد؛ روشی که انجمن سکته مغزی آمریکا برای شناسایی علائم اولیه معرفی کرده است.
در سیستم FAST به افتادگی صورت، ضعف دست، اختلال گفتار، لزوم تماس فوری با اورژانس اشاره میشود.
کیم توضیح داد:
«اینها همه علائم سکته نیستند، اما اگر هرکدام از این نشانهها بهویژه بهصورت ناگهانی ظاهر شوند، احتمال سکته مغزی افزایش پیدا میکند.»
متخصصان تاکید دارند در صورت مشاهده علائم، باید بدون اتلاف وقت از خدمات پزشکی کمک گرفت.
جمعبندی
سکته مغزی در بسیاری از موارد قابل پیشگیری است. اصلاح سبک زندگی، کنترل فشار خون، ترک سیگار، تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، مراجعه دورهای به پزشک میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت مغز و کاهش خطر سکته داشته باشد.
اگر سلامت مغز و قلب برای شما اهمیت دارد، همین امروز عادتهای روزانه خود را بررسی کنید و برای پیشگیری از سکته مغزی قدم بردارید.
