- مغز گربههای سالمند تغییراتی مشابه مغز انسانهای سالخورده نشان میدهد.
- گربههای خانگی میتوانند مدل طبیعی مناسبی برای مطالعه پیری و بیماریهای عصبی باشند.
- همکاری پزشکی انسانی و دامپزشکی ممکن است به کشف روشهای جدید برای مقابله با زوال عقل کمک کند.
گربههای سالمند؛ پنجرهای تازه برای شناخت بیماریهای مغزی انسان
گربهای که روی مبل یا تخت شما خوابیده است، ممکن است شباهت بیشتری به شما داشته باشد که تصور میکنید. تحقیقات جدید نشان میدهد گربهها و انسانها در دوران سالمندی مسیرهای زیستی بسیار مشابهی را طی میکنند.
مغز گربههای مسنتر کوچکتر میشود و تغییراتی مشابه مغز انسان سالمند پیدا میکند. این شباهتها میتواند گربههای خانگی معمولی را به شریکهای ارزشمندی برای مطالعه روند پیری و بیماریهای عصبی تبدیل کند.
گربهها چگونه مانند انسانها پیر میشوند؟
پژوهشگران برای بررسی این موضوع که آیا یک گربه میتواند به معادل سنی یک انسان در دهه ۸۰ زندگی برسد، مجموعهای گسترده از دادهها را بررسی کردند.
این تیم تحقیقاتی ۳۷۵۴ داده از گربهها، انسانها و دیگر پستانداران جمعآوری کرد. این اطلاعات شامل موارد زیر بود:
- اسکنهای مغزی
- آزمایشهای شیمی خون
- الگوهای بیماریها
- مراحل اولیه رشد مانند زمان باز شدن چشمها
هدف پژوهشگران این بود که روند واقعی پیری را در گونههای مختلف ترسیم کنند. آنها به جای استفاده از فرضیههای ساده، اجازه دادند الگوهای زیستی مسیر مقایسه میان گونهها را مشخص کنند.
چرا گربهها گزینه مناسبی برای مطالعه پیری هستند؟
گربهها دو ویژگی مهم دارند که آنها را به مدل مناسبی برای تحقیقات سالمندی تبدیل میکند:
- آنها عمر نسبتاً طولانی دارند و قدیمیترین گربهها به حدود ۳۰ سالگی رسیدهاند.
- جمعیت جهانی آنها حدود ۶۰۰ میلیون گربه تخمین زده میشود.
ترکیب عمر طولانی و تعداد زیاد باعث میشود گربهها بتوانند وارد مراحل پیشرفته سالمندی شوند و دادههای فراوانی برای مطالعه فراهم کنند.
پیری مغز گربهها شباهت زیادی به انسان دارد
واضحترین شباهت در بررسیهای تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) مشاهده شد.
مغز گربههای سالمند و انسانهای سالمند هر دو الگوی مشابهی از کوچک شدن مغز نشان میدهند. یکی از این تغییرات، افزایش فضای حفرههای پر از مایع در مغز به نام بطنها است.
الگوی تغییرات مغزی در گربهها شباهت چشمگیری به تغییرات مغز انسانها در دهه ۸۰ زندگی داشت. یک گربه ۱۶ ساله تغییراتی در مغز خود نشان داد که مشابه مغز یک انسان ۸۸ ساله بود.
Brier Rigby Dames، پژوهشگر همکار در تحلیل این مطالعه در دانشگاه Bath، گفت:
«جالب بود که ببینیم گربهها الگوهای تحلیل رفتن مغز مرتبط با سن را نشان میدهند که مشابه الگوهای مشاهدهشده در انسانها است.»
او افزود:
«این یافتهها شواهد رو به رشدی را تقویت میکند که حیوانات همراه میتوانند اطلاعات ارزشمندی درباره پیری ارائه دهند.»
شباهتهای پیری فقط به مغز محدود نمیشود
کوچک شدن مغز تنها بخشی از داستان است. پژوهشگران ساختارهای خاص دیگری را نیز بررسی کردند؛ از جمله پل بافتی که دو بخش تالاموس را به هم متصل میکند و چینخوردگیهای سطح مغز.
هرکدام از این ساختارها با افزایش سن در گربهها و انسانها تغییر کردند. شباهتها حتی در آزمایشهای معمول خون نیز دیده شد؛ جایی که برخی نشانگرهای زیستی طبق برنامهای مشابه افزایش یا کاهش پیدا کردند.
شباهت روند پیری فراتر از مغز نیز دیده شد. گربههای سالمند مانند انسانها دچار مشکلاتی مانند موارد زیر میشوند:
- آب مروارید
- خشکی و درد مفاصل
- تجمع پروتئینهایی که مدتها با بیماری آلزایمر در انسان مرتبط دانسته شدهاند
مدل جدیدی برای مقایسه سن گربه و انسان
بسیاری از افراد از یک قانون ساده استفاده میکنند که هر سال زندگی گربه را معادل تعداد مشخصی از سالهای انسانی میداند. پژوهشگران این روش را کنار گذاشتند.
آنها به جای آن، مدلی زیستی ایجاد کردند که بر اساس تغییرات قابل اندازهگیری در طول زندگی شکل گرفته است.
این مدل نشان میدهد پیری با سرعت ثابت پیش نمیرود؛ بلکه در دورههای مختلف زندگی سرعت آن افزایش یا کاهش پیدا میکند.
گربههای میانسال پایانی معادل انسانهای دهه ۸۰ زندگی هستند
بیشترین تطابق در مراحل پایانی زندگی دیده شد. یک گربه در میانه سالهای نوجوانی خود تقریباً معادل یک انسان در دهه ۸۰ زندگی است.
این تطبیق در سنین پایینتر نیز دیده میشود:
- یک بچهگربه تازه متولدشده تقریباً معادل یک جنین انسانی نزدیک به ۴۰ هفته است.
- یک گربه ششماهه تقریباً در محدوده سالهای ابتدایی زندگی انسان قرار میگیرد.
البته همه حیوانات چنین روندی ندارند. تعداد کمی از شامپانزهها از ۴۰ سالگی عبور میکنند و تعداد کمی از موشها به معادل سنی انسان در میانسالی میرسند، اما گربههای خانگی معمولاً وارد دوران سالمندی مشابه انسان میشوند.
گربههای خانگی مانند گربههای وحشی پیر میشوند
زندگی هزاران ساله در کنار انسانها شاید میتوانست روند پیری گربهها را تغییر دهد، اما پژوهشگران شواهد کمی برای این موضوع پیدا کردند.
گربههای خانگی و خویشاوندان وحشی آنها تقریباً با سرعت یکسانی رشد میکنند. حتی نژادهای اصیل نیز تفاوت قابل توجهی با گربههای معمولی نشان ندادند.
به نظر میرسد نحوه رشد و سالمند شدن گربهها تا حد زیادی در ساختار زیستی آنها تثبیت شده است. همین ویژگی باعث میشود گربهها مرجع مناسبی برای مطالعه پیری باشند.
چرا گربههای خانگی برای تحقیقات پیری اهمیت دارند؟
پژوهشگران گربههایی را که در خانه زندگی میکنند با گربههای نگهداریشده در کلونیهای تحقیقاتی مقایسه کردند.
گربههای خانگی که برای اسکن مغزی مراجعه کرده بودند، معمولاً بسیار مسنتر بودند و اغلب در میانه سالهای نوجوانی قرار داشتند. در مقابل، گربههای کلونی تحقیقاتی به ندرت از حدود ۱۰ سالگی عبور میکردند.
همین گربههای خانگی سالمند بیشترین میزان تحلیل مغزی را نشان دادند و اطلاعات آنها برای درک تغییرات دوران پایانی زندگی انسان بسیار ارزشمند است.
چرا حیوانات خانگی بهتر از حیوانات آزمایشگاهی هستند؟
بخش زیادی از تحقیقات سالمندی هنوز بر حیوانات آزمایشگاهی تمرکز دارد؛ حیواناتی که بیماری در آنها ایجاد میشود و طول عمرشان کوتاه است.
گربههای خانگی این محدودیتها را ندارند، زیرا در محیط واقعی زندگی میکنند و به شکل طبیعی پیر میشوند.
امروزه صاحبان بیشتری درخواست تصویربرداریهای پیشرفته مغزی برای بررسی وضعیت حیوانات سالمند خود دارند. این روند فرصتهای تازهای برای تحقیقات علمی ایجاد کرده است.
Dr. Ryan Gibson، متخصص مغز و اعصاب دامپزشکی در دانشگاه Auburn، گفت:
«این دسترسی بالینی گستردهتر فرصتهای مهمی برای تحقیقات انتقالی ایجاد میکند؛ تحقیقاتی که فاصله میان یافتههای علمی و مراقبتهای پزشکی را کاهش میدهد و درک ما از پیری و بیماریهای عصبی را بهبود میبخشد.»
پرسشهایی که هنوز بدون پاسخ ماندهاند
تصویر کامل این تحقیقات هنوز تکمیل نشده است. گربههای کلونی به ندرت پس از دوران نوجوانی بررسی شدهاند، بنابراین پژوهشگران نتوانستند مقایسه کاملی میان پیری مغز گربههای خانگی و آزمایشگاهی انجام دهند.
همچنین مشخص نیست که محیط زندگی، سلامت عمومی یا ژنتیک تا چه اندازه میتواند روند کاهش عملکرد مغز را سرعت دهد.
ابزارهای دقیق برای اندازهگیری کاهش حافظه در گربهها نیز هنوز وجود ندارد. پیش از آنکه بتوان گفت برخی گربهها از نظر ذهنی سریعتر از بدن خود پیر میشوند، به آزمایشهای شناختی بهتر نیاز است.
گربههای سالمند چه کمکی به پزشکی انسان میکنند؟
پژوهشگران امیدوارند همکاری میان پزشکی دامپزشکی و پزشکی انسانی در آینده افزایش پیدا کند. اطلاعات مشترک میان این دو حوزه میتواند به درک بهتر بیماریهایی مانند زوال عقل کمک کند.
یکی از ایدهها ایجاد پایگاههای داده بزرگ سلامت برای حیوانات همراه است؛ مشابه منابعی که برای انسانها وجود دارد.
Brier Rigby Dames گفت:
«امکان ایجاد پایگاههای داده بزرگ سلامت دامپزشکی برای حیوانات همراه وجود دارد؛ مشابه پایگاههایی مانند UK Biobank در سلامت انسان.»
او افزود:
«این منابع میتوانند توانایی ما را برای مطالعه پیری و بیماری با استفاده از دادههای واقعی بالینی و اطلاعات گزارششده توسط صاحبان حیوانات در گونههای مختلف افزایش دهند.»
نتیجهگیری: گربه سالمند، کلیدی برای شناخت آینده مغز انسان
گربه سالمند ممکن است یکی از بهترین ابزارهای طبیعی برای شناخت روند پیری مغز انسان باشد. شباهت میان تغییرات مغزی، بیماریهای مرتبط با سن و الگوهای زیستی نشان میدهد این حیوانات میتوانند نقش مهمی در تحقیقات آینده درباره بیماریهای عصبی داشته باشند.
اگر صاحب یک گربه سالمند هستید، رفتارها و تغییرات جسمی او میتواند بخشی از تصویری بزرگتر درباره چگونگی پیر شدن موجودات زنده باشد.
سؤالات متداول
آیا گربهها واقعاً مانند انسان پیر میشوند؟
بله. پژوهشها نشان میدهد بسیاری از تغییرات زیستی مرتبط با افزایش سن در گربهها و انسانها مشابه است.
سن ۱۶ سالگی گربه معادل چند سالگی انسان است؟
بر اساس این مطالعه، یک گربه ۱۶ ساله از نظر تغییرات مغزی تقریباً مشابه یک انسان ۸۸ ساله است.
آیا گربهها میتوانند به تحقیقات آلزایمر کمک کنند؟
بله. وجود تجمع پروتئینهای مرتبط با آلزایمر در گربههای سالمند میتواند اطلاعاتی برای مطالعه بیماریهای مغزی فراهم کند.
چرا گربههای خانگی برای تحقیقات سالمندی مهم هستند؟
زیرا آنها در محیط طبیعی زندگی میکنند و بدون ایجاد مصنوعی بیماری، روند واقعی پیری را نشان میدهند.
این تحقیق کجا منتشر شده است؟
این مطالعه در مجله علمی Biology Open منتشر شده است.
آیا شما هم گربه سالمند دارید؟ تجربه خود از تغییرات رفتاری و جسمی او را با ما به اشتراک بگذارید.
