مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد تماشای مکرر تلویزیون در میانسالی با کاهش حجم مغز، افزایش نشانه‌های عصبی مرتبط با زوال شناختی در سال‌های بعد ارتباط دارد.
- تماشای مکرر تلویزیون در میانسالی با کاهش حجم برخی نواحی مغز ارتباط دارد.
- فعالیت ذهنی هنگام نشستن با اثرات متفاوتی نسبت به تماشای منفعلانه تلویزیون همراه است.
- این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن عوامل بالینی مانند دیابت، BMI، مصرف سیگار، الکل همچنان معتبر باقی ماند.
تماشای زیاد تلویزیون در میانسالی می‌تواند باعث کوچک شدن مغز شود
نتایج یک پژوهش علمی جدید نشان می‌دهد افرادی که در میانسالی زمان زیادی را صرف تماشای تلویزیون می‌کنند، سال‌ها بعد کاهش قابل‌توجهی در حجم مغز خود تجربه می‌کنند. یافته‌های این تحقیق همچنین نشان می‌دهد مشکل اصلی صرفاً نشستن نیست، بلکه تفاوت میان نشستن همراه با فعالیت ذهنی و نشستن منفعلانه مقابل نمایشگر است؛ زیرا فعالیت‌های ذهنی می‌توانند از مغز محافظت کنند، اما ساعت‌های طولانی تماشای غیرفعال تلویزیون با آسیب‌های عصبی همراه است.
این مطالعه که در مجله Alzheimer’s and Dementia منتشر شده، بر پایه داده‌های پروژه Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) انجام شده است. پژوهشگران اطلاعات نزدیک به ۱۷۰۰ بزرگسال را بررسی کردند که بین سال‌های ۱۹۸۷ تا ۱۹۸۹ وارد این مطالعه شده بودند. میانگین سنی شرکت‌کنندگان در آغاز تحقیق ۵۳ سال بود.
روش انجام پژوهش درباره تماشای تلویزیون
در مرحله نخست، شرکت‌کنندگان میزان تماشای تلویزیون در اوقات فراغت، همچنین مدت‌زمان نشستن در محل کار را از طریق پرسش‌نامه‌های خوداظهاری ثبت کردند.
پس از حدود ۲۰ سال پیگیری، از شرکت‌کنندگان تصویربرداری MRI (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) مغز انجام شد تا تغییرات ساختاری بلندمدت مغز مورد بررسی قرار گیرد.
یافته‌های MRI از تغییرات مغزی
کاهش حجم بخش‌های مهم مغز
نتایج تصویربرداری نشان داد افرادی که اعلام کرده بودند تلویزیون را «بسیار زیاد» تماشا می‌کنند، در مقایسه با افرادی که «هرگز» یا «به‌ندرت» تلویزیون می‌بینند، کاهش آماری معناداری در بخش‌های مختلف مغز دارند.
در این افراد کاهش حجم نواحی مرتبط با حافظه مشاهده شد؛ بخش‌هایی که ارتباط مستقیمی با مراحل اولیه بیماری آلزایمر دارند.
همچنین مشخص شد حجم دو ناحیه مهم دیگر نیز کوچک‌تر است:
- لوب فرونتال (لوب پیشانی) که مسئول برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری، مدیریت رفتار و عملکردهای اجرایی است.
- لوب اکسیپیتال که وظیفه پردازش اطلاعات بینایی را بر عهده دارد.
افزایش نشانه‌های مرتبط با زوال شناختی
پژوهشگران همچنین دریافتند افرادی که تلویزیون را به‌طور مکرر تماشا می‌کنند، حجم بیشتری از ضایعات White Matter Hyperintensities یا «شدت‌های بالای ماده سفید» دارند؛ شاخصی که از نشانه‌های بیماری عروق کوچک مغز محسوب می‌شود و با موارد زیر ارتباط دارد:
- افت عملکرد شناختی
- افزایش خطر سکته مغزی
- افزایش احتمال ابتلا به زوال عقل (دمانس)
به گفته پژوهشگران، حتی پس از کنترل عواملی مانند سطح فعالیت بدنی، دیابت، شاخص توده بدنی (BMI)، مصرف سیگار، مصرف الکل، این ارتباط همچنان از نظر آماری معتبر باقی ماند.
تفاوت میان نشستن فعال، نشستن منفعل
یکی از مهم‌ترین نتایج این تحقیق آن بود که خود عمل نشستن، به‌تنهایی عامل اصلی کوچک شدن مغز نیست.
بررسی‌ها نشان داد افرادی که بخش زیادی از روز کاری خود را پشت میز سپری می‌کنند، در مقایسه با افرادی که زمان مشابهی را صرف تماشای تلویزیون می‌کنند، وضعیت بهتری از نظر سلامت مغز دارند.
چرا کار پشت میز آسیب کمتری دارد؟
پژوهشگران دریافتند افرادی که در محیط کار پشت میز فعالیت می‌کنند:
- لوب فرونتال بزرگ‌تری دارند.
- لوب اکسیپیتال آن‌ها حجم بیشتری دارد.
- ضایعات ماده سفید در مغزشان کمتر مشاهده می‌شود.
دانشمندان این تفاوت را به ماهیت فعالیت‌های شغلی نسبت می‌دهند. کارهای اداری معمولاً نیازمند حل مسئله، تمرکز، تصمیم‌گیری، پردازش اطلاعات، تحریک مداوم عملکردهای شناختی هستند؛ در حالی که تماشای منفعلانه تلویزیون چنین تحریک ذهنی مؤثری ایجاد نمی‌کند.
این یافته‌ها نشان می‌دهد نشستن همراه با فعالیت ذهنی، نشستن منفعلانه مقابل تلویزیون، اثرات عصبی کاملاً متفاوتی بر سلامت مغز دارند.
تفاوت نتایج در زنان، مردان
تحلیل داده‌های تصویربرداری بر اساس جنسیت نشان داد تغییرات ساختاری مغز ناشی از تماشای تلویزیون، نشستن منفعلانه در مردان از نظر آماری محسوس‌تر است.
با این حال، پژوهشگران تأکید کردند هنوز مشخص نیست چرا مردان نسبت به اثرات عصبی رفتارهای منفعلانه مقابل نمایشگر آسیب‌پذیرتر هستند. برای پاسخ به این پرسش، انجام تحقیقات بیشتری ضروری است.
پیامدهای بالینی، توصیه‌های آینده
متخصصان این پژوهش معتقدند دستورالعمل‌های آینده حوزه سلامت عمومی نباید تنها بر کاهش مدت‌زمان نشستن تمرکز داشته باشند.
آن‌ها پیشنهاد می‌کنند توصیه‌های بالینی جدید بیشتر بر کیفیت فعالیت هنگام نشستن متمرکز شود؛ به‌گونه‌ای که:
- تماشای منفعلانه صفحه‌نمایش محدود شود.
- فعالیت‌های شناختی هنگام کار پشت میز یا حتی در زمان استراحت افزایش پیدا کند.
- افراد به انجام فعالیت‌هایی که مغز را درگیر می‌کنند، تشویق شوند.
سؤالات متداول
آیا نشستن به‌تنهایی باعث کوچک شدن مغز می‌شود؟
خیر. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد نوع فعالیت هنگام نشستن اهمیت بیشتری دارد. نشستن همراه با فعالیت ذهنی با کاهش حجم مغز ارتباطی نداشت.
تماشای زیاد تلویزیون با چه تغییراتی در مغز مرتبط است؟
کاهش حجم نواحی مرتبط با حافظه، کوچک‌تر شدن لوب فرونتال، لوب اکسیپیتال، افزایش ضایعات ماده سفید که با زوال شناختی، سکته مغزی، دمانس ارتباط دارند.
این تحقیق روی چه افرادی انجام شد؟
این مطالعه داده‌های حدود ۱۷۰۰ بزرگسال با میانگین سنی ۵۳ سال را بررسی کرد که بین سال‌های ۱۹۸۷ تا ۱۹۸۹ وارد مطالعه ARIC شده بودند.
آیا کارهای پشت‌میزی برای مغز مضر هستند؟
بر اساس این پژوهش، فعالیت‌های پشت‌میزی که نیازمند تمرکز، حل مسئله، فعالیت شناختی هستند، برخلاف تماشای منفعلانه تلویزیون با وضعیت بهتر ساختار مغز همراه بودند.
جمع‌بندی
این پژوهش نشان می‌دهد تماشای تلویزیون در میانسالی، زمانی که به‌صورت مکرر، منفعلانه انجام شود، با کاهش حجم مغز، افزایش شاخص‌های مرتبط با آلزایمر، زوال شناختی، سکته مغزی در سال‌های بعد ارتباط دارد. در مقابل، نشستن همراه با فعالیت ذهنی می‌تواند اثر متفاوتی بر سلامت مغز داشته باشد. اگر به حفظ سلامت مغز در بلندمدت اهمیت می‌دهید، کاهش زمان تماشای منفعلانه نمایشگرها، افزایش فعالیت‌های شناختی می‌تواند گامی مؤثر باشد.
اگر این مقاله برای شما مفید بود، آن را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و برای مطالعه جدیدترین مطالب علمی و سلامت، مجله ما را دنبال کنید.
