قرار گرفتن در معرض نور روز و کاهش خطر زوال عقل در یک مطالعه بزرگ با دادههای بیش از ۸۷ هزار نفر بررسی شده است. نتایج نشان میدهد افرادی که در طول روز نور روشنتری دریافت میکنند، احتمال ابتلا به زوال عقل در آنها کمتر است. این اثر طی یک دوره پیگیری حدود ۸ سال مشاهده شده است.
جزئیات مطالعه بزرگ UK Biobank
این پژوهش بر پایه دادههای 87,577 بزرگسال در پروژه UK Biobank انجام شده است. شرکتکنندگان به مدت یک هفته یک ردیاب روی مچ دست داشتند که میزان حرکت و شدت نور دریافتی را به صورت دقیقهبهدقیقه ثبت میکرد.
ویژگی شرکتکنندگان
- فاقد زوال عقل در شروع مطالعه
- میانگین سن حدود 62 سال
- اکثریت شرکتکنندگان زن بودند
نتایج پیگیری ۸ ساله
در طول حدود ۸ سال، تعداد 741 نفر از شرکتکنندگان به زوال عقل مبتلا شدند. این رقم کمتر از یک درصد کل جمعیت مطالعه است.
اثر شدت نور روز بر خطر زوال عقل
افرادی که میانگین نور روزانه آنها بالاتر از 1000 لوکس بود، حدود 16 درصد خطر کمتر ابتلا به زوال عقل داشتند. این سطح نور تقریباً معادل یک روز ابری در فضای باز است.
نور بسیار روشن و اثر محافظتی بیشتر
قرار گرفتن طولانیتر در نور شدیدتر نیز با کاهش بیشتر خطر همراه بود. در مقابل، نور شبانه ارتباط مشخصی با افزایش یا کاهش خطر نشان نداد.
نور به عنوان شاخص پیشبینیکننده قوی
مطالعه نشان داد افرادی که کمتر از 42 دقیقه در روز در معرض نور بالای 5000 لوکس قرار داشتند، با خطر بیشتری مواجه بودند. این سطح نور در یک روز آفتابی در فضای باز تجربه میشود.
این شاخص حتی از شش عامل خطر شناختهشده مانند چاقی، مصرف زیاد الکل و سابقه آسیب مغزی قویتر عمل کرد.
چرا نور روز بر مغز اثر دارد؟
مهمترین توضیح به ریتم شبانهروزی بدن مربوط میشود. نور قویترین سیگنال تنظیمکننده ساعت بیولوژیک است که خواب، بیداری و فرایندهای ترمیم مغز را کنترل میکند.
اختلال در ساعت بدن
زمانی که این ساعت دچار اختلال شود، عملکرد پاکسازی شبانه مغز ممکن است کاهش یابد. در این حالت تجمع پروتئینهای مرتبط با آلزایمر محتملتر میشود.
نقش ویتامین D
اگرچه کمبود ویتامین D در گذشته با زوال عقل مرتبط دانسته شده است، اما در این مطالعه نقش آن نسبت به سیگنالهای نور روز کمتر بود.
گروههای بیشترین بهرهبرداری از نور روز
اثر محافظتی نور در همه افراد یکسان نبود. بیشترین کاهش خطر در گروههای زیر دیده شد:
- حاملان ژن APOE ε4
- افراد شبزندهدار
- افراد در معرض نور زیاد شبانه
در این گروهها، قرار گرفتن بیشتر در نور روز با کاهش تا 41 درصدی خطر زوال عقل همراه بود.
محدودیتهای مطالعه
این پژوهش مشاهدهای است، بنابراین نمیتواند رابطه علت و معلولی را ثابت کند. همچنین نور اندازهگیریشده مربوط به مچ دست بوده و لزوماً معادل نور دریافتشده توسط چشم نیست.
نکته مهم
با وجود محدودیتها، نتایج نشان میدهد شدت نور روز میتواند یک شاخص مهم برای ارزیابی خطر زوال عقل باشد.
جمعبندی
قرار گرفتن در معرض نور روز و کاهش خطر زوال عقل در این مطالعه ارتباط معناداری نشان داده است. اگر این نتایج در مطالعات آینده تأیید شود، نور روز میتواند به یکی از سادهترین ابزارهای محافظت از سلامت مغز تبدیل شود.
آیا نور روز میتواند از زوال عقل جلوگیری کند؟
مطالعه نشاندهنده ارتباط است، اما اثبات قطعی جلوگیری نیاز به تحقیقات بیشتر دارد.
چه میزان نور روز مفید است؟
قرار گرفتن در نور بالای حدود 1000 لوکس در طول روز با کاهش خطر همراه بوده است.
آیا نور شب هم اثر مشابهی دارد؟
در این مطالعه ارتباط مشخصی بین نور شب و زوال عقل مشاهده نشد.
چه کسانی بیشترین سود را میبرند؟
افراد دارای ژن APOE ε4 و کسانی که ریتم خواب نامنظم دارند بیشترین بهره را نشان دادند.
آیا این نتایج قطعی هستند؟
خیر، مطالعه مشاهدهای است و برای نتیجهگیری قطعی به کارآزماییهای بیشتر نیاز است.
