برای بسیاری از افراد، تصور جلسات طولانی ورزش و برنامههای سخت تمرینی دلهرهآور است. همین موضوع باعث میشود خیلیها بهطور کامل از رفتن به باشگاه صرفنظر کنند. اما یک مطالعه جدید نشان میدهد حتی چند دقیقه فعالیت بدنی شدید در طول روز میتواند تأثیر چشمگیری بر سلامت داشته باشد.
در این تحقیق، وضعیت سلامت نزدیک به ۹۶ هزار نفر طی حدود هفت سال بررسی شد. هر شرکتکننده از دستگاهی مچی استفاده میکرد که میزان حرکت آنها را ثبت میکرد، از جمله فعالیتهای کوتاه و شدیدی که معمولاً نادیده گرفته میشوند.
این پژوهش بخشی از یک پروژه بینالمللی گسترده بود که با حضور پروفسور مینشیو شن از دانشکده بهداشت عمومی شیانگیا در دانشگاه مرکزی جنوب چین انجام شد.
تیم تحقیقاتی میزان فعالیت افراد را با احتمال ابتلا به هشت بیماری مهم مقایسه کرد.
این بیماریها شامل بیماری قلبی، دیابت نوع ۲، زوال عقل، بیماری کلیوی، همچنین بیماریهای مرتبط با التهاب مانند آرتروز بودند.
فعالیت بدنی شدید؛ تلاش کم، نتایج بزرگ
نتایج این مطالعه بسیار قابل توجه بود. افرادی که فعالیتهای شدید بیشتری در زندگی روزمره خود داشتند، حتی با زمان کم، از مزایای قابلتوجهی بهرهمند شدند.
در مقایسه با افرادی که هیچ فعالیت شدیدی نداشتند، کسانی که بیشترین میزان فعالیت شدید را انجام میدادند، ۶۳ درصد کمتر در معرض خطر زوال عقل، ۶۰ درصد کمتر در معرض دیابت نوع ۲، ۴۶ درصد کمتر در معرض خطر مرگ قرار داشتند.
این نتایج حتی زمانی که کل زمان ورزش کم بود نیز برقرار ماند. در برخی موارد، تنها ۱۵ تا ۲۰ دقیقه فعالیت در هفته تفاوت قابل اندازهگیری ایجاد کرد.
چرا شدت فعالیت بدنی اهمیت دارد؟
بدن در برابر فعالیتهای شدید، حتی در مدت کوتاه، واکنش متفاوتی نشان میدهد. همین واکنشها عامل بسیاری از مزایای مشاهدهشده در این مطالعه هستند.
به گفته پروفسور شن، فعالیت بدنی شدید باعث ایجاد واکنشهایی در بدن میشود که فعالیتهای سبکتر نمیتوانند بهطور کامل آنها را تقلید کنند.
در این نوع فعالیت، بدن بهصورت قدرتمندی پاسخ میدهد. قلب کارآمدتر خون را پمپاژ میکند، رگهای خونی انعطافپذیرتر میشوند، توانایی بدن در استفاده از اکسیژن افزایش پیدا میکند.
همچنین فعالیت شدید میتواند التهاب را کاهش دهد. این موضوع ممکن است توضیح دهد چرا ارتباط قوی با بیماریهای التهابی مانند آرتروز دیده شده است.
به گفته پژوهشگران، این نوع فعالیت ممکن است مواد شیمیایی مفیدی در مغز تولید کند که به حفظ سلامت سلولهای مغزی کمک میکنند، عاملی که میتواند کاهش خطر زوال عقل را توضیح دهد.
این یافتهها نشان میدهد در بیماریهای التهابی، شدت فعالیت حتی مهمتر از مدت زمان آن است.
همه بیماریها واکنش یکسانی ندارند
این مطالعه نشان داد بیماریهای مختلف واکنشهای متفاوتی به فعالیت بدنی دارند. برای برخی بیماریها مانند دیابت یا بیماری کبد، هم میزان کلی فعالیت، هم شدت آن اهمیت دارد. اما برای برخی دیگر، شدت نقش پررنگتری دارد.
این موضوع دیدگاه جدیدی ارائه میدهد. توصیههای سلامت در گذشته بیشتر بر مدت زمان ورزش تأکید داشتند. اما این تحقیق نشان میدهد نحوه انجام فعالیت نیز به همان اندازه، حتی بیشتر، اهمیت دارد.
پروفسور شن توضیح میدهد که اگر دو نفر میزان فعالیت مشابهی داشته باشند، فردی که فعالیت شدیدتری انجام میدهد ممکن است مزایای بیشتری دریافت کند.
بازنگری در فعالیتهای روزمره
هدف این یافتهها تبدیل همه افراد به ورزشکار حرفهای نیست، بلکه استفاده بهتر از لحظات روزمره است.
میتوان با افزودن فعالیتهای کوتاه اما شدید به زندگی روزانه، سلامت را بهبود داد. کارهایی مانند بالا رفتن سریع از پلهها، راه رفتن تند بین کارهای روزانه، بازی فعال با کودکان نمونههایی از این فعالیتها هستند.
حتی چند دقیقه در روز، در مجموع ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در هفته، میتواند تفاوت قابل توجهی ایجاد کند.
توصیههای شخصیسازیشده برای ورزش
با وجود نتایج امیدوارکننده، این توصیهها برای همه افراد یکسان نیست.
فعالیت شدید ممکن است برای سالمندان یا افراد دارای شرایط پزشکی خاص مناسب نباشد. برای این افراد، هر میزان افزایش در تحرک مفید است و برنامه فعالیت باید متناسب با شرایط فرد تنظیم شود.
در حال حاضر، دستورالعملهای عمومی بیشتر بر مدت زمان فعالیت در هفته تمرکز دارند. اما این یافتهها نشان میدهد ترکیب و نوع فعالیت نیز اهمیت دارد، آن هم بسته به بیماریهایی که قصد پیشگیری از آنها وجود دارد.
این موضوع میتواند راه را برای ارائه توصیههای ورزشی شخصیسازیشده بر اساس ریسکهای سلامت هر فرد باز کند.
نتیجهگیری
فعالیت بدنی شدید، حتی در زمان کوتاه، میتواند نقش مهمی در کاهش خطر بیماریها ایفا کند. تمرکز بر کیفیت و شدت حرکت، راهی ساده و مؤثر برای بهبود سلامت است.
همین امروز چند دقیقه فعالیت شدید را به برنامه روزانه خود اضافه کنید و تغییر را در سلامت خود ببینید.
