مطالعه‌ای یک‌ساله روی کارگران بالای ۵۰ سال نشان داد استرس کاری با خواب منقطع و کاهش بهزیستی ارتباط دارد، حتی زمانی که مدت خواب کافی است.
- خواب کافی همیشه به معنای خواب باکیفیت نیست: بسیاری از شرکت‌کنندگان ۶.۵ تا ۸ ساعت می‌خوابیدند، اما خواب آن‌ها به دلیل بیدار شدن‌های مکرر مختل می‌شد.
- استرس کاری با خواب آشفته‌تر ارتباط داشت: افراد دارای استرس کاری بیشتر، اختلال خواب و سطح بهزیستی پایین‌تری را گزارش کردند.
- ثبات خواب اهمیت دارد: تغییر زیاد کیفیت خواب از شبی به شب دیگر با امتیاز پایین‌تر بهزیستی همراه بود.
خواب کافی لزوماً به معنای بیدار شدن با احساس شادابی نیست. یک مطالعه یک‌ساله روی ۴۵ کارگر ۵۰ تا ۶۶ ساله در بریتانیا نشان داد که استرس کاری با شب‌های خواب آشفته‌تر و اختلال بیشتر در خواب ارتباط دارد؛ در حالی که بیشتر شرکت‌کنندگان در مجموع ۶.۵ تا ۸ ساعت در شب می‌خوابیدند.
این پژوهش در قالب پروژه «Supporting Healthy Ageing at Work» دانشگاه ادینبرو انجام شد. پژوهشگران دریافتند مشکل اصلی بسیاری از شرکت‌کنندگان کمبود ساعات خواب نبود، بلکه بیدار شدن‌های مکرر و تکه‌تکه شدن خواب بود.
اختلال خواب در کارگران بالای ۵۰ سال چه ابعادی داشت؟
پژوهشگران ۴۵ کارگر ۵۰ تا ۶۶ ساله را به مدت یک سال دنبال کردند. شرکت‌کنندگان هر هفته و هر ماه درباره وضعیت کاری، خلق‌وخو و خواب خود گزارش می‌دادند. آن‌ها همچنین در سه مقطع از سال، حدود ۴۰ روز از دستبندی مجهز به حسگر حرکتی استفاده کردند.
تجزیه‌وتحلیل داده‌ها را Athanasios Tsanas، استاد سلامت دیجیتال و علم داده در دانشگاه ادینبرو، بر عهده داشت. او سال‌ها روی داده‌های مربوط به بیماران مبتلا به اختلالات خواب تشخیص‌داده‌شده کار کرده است.
هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان صرفاً به دلیل شکایت از خواب وارد این مطالعه نشده بودند. با این حال، Tsanas گفت از گستردگی مشکلات خواب ثبت‌شده به‌طور جدی شگفت‌زده شده است.
او توضیح داد که شرکت‌کنندگان معمولاً تصور می‌کردند خواب نامناسبشان به دلیل کمبود ساعات خواب است، اما داده‌های عینی دستبندهای هوشمند نشان داد میانگین خواب شبانه بیشتر افراد بین ۶.۵ تا ۸ ساعت بوده است. از نظر پژوهشگران، مشکل اصلی بیشتر به تکه‌تکه شدن خواب و اختلال در طول شب مربوط می‌شد.
دستبندهای هوشمند بیدار شدن‌های مکرر را ثبت کردند
دستبندها حرکت بدن، دمای مچ دست و میزان نور را ثبت می‌کردند. پژوهشگران با استفاده از این داده‌ها مشخص کردند که افراد در هر دقیقه چه زمانی خواب بوده‌اند و چه زمانی بیدار.
در مجموع، این دستبندها ۵۲۵۸ روز داده ثبت کردند؛ رقمی معادل بیش از ۱۴ سال داده. شرکت‌کنندگان نیز حدود ۱۹۰۰ بار گزارش‌های هفتگی و ماهانه خود را تکمیل کردند.
در یک پرسش‌نامه استاندارد سنجش خواب، اکثریت بسیار زیادی از شرکت‌کنندگان امتیازهایی داشتند که نشان‌دهنده خواب نامناسب بود. در پژوهش‌های پیشین نیز حدود یک‌سوم زنان سالم مسن و تقریباً یک‌ششم مردان سالم مسن در گروه افراد دارای خواب نامناسب قرار گرفته بودند.
تمامی شرکت‌کنندگان در طول شب حداقل یک بار بیدار شدند و برای برخی از آن‌ها، خواب منقطع به یک الگوی معمول تبدیل شده بود.
استرس کاری با خواب نامناسب ارتباط داشت
هرچه افراد در محیط کار احساس تنش بیشتری داشتند، امتیاز کلی آرامش آن‌ها پایین‌تر بود. افرادی که به دلیل شرایط کاری احساس ناراحتی یا تحریک‌پذیری بیشتری داشتند نیز بهزیستی بسیار پایین‌تری را گزارش کردند و تقریباً هیچ‌کس امتیاز بالایی در زمینه بهزیستی نداشت.
در طول سال، افرادی که تعادل سالم‌تری میان کار و زندگی داشتند، خواب بهتر و سطح بهزیستی بالاتری را گزارش کردند.
هشت نفر از شرکت‌کنندگان به‌طور منظم دست‌کم دو ساعت بین ساعت ۱۰ شب تا ۵ صبح کار می‌کردند. دو نفر از آن‌ها کار شیفتی داشتند. شش نفر دیگر در مشاغل روزانه فعالیت می‌کردند، اما با این حال تا ساعات پایانی شب کار می‌کردند؛ پژوهشگران احتمال دادند این وضعیت بیشتر ناشی از فشار کاری بوده باشد تا انتخاب شخصی.
این افراد اغلب پس از نیمه‌شب به خواب می‌رفتند. آن‌ها به‌طور میانگین در خواب حرکت بیشتری داشتند و دمای مچ دستشان در طول شب نیز بالاتر از سایر شرکت‌کنندگان بود.
با این حال، مطالعه ثابت نمی‌کند که شغل مستقیماً باعث خواب نامناسب شده است. پژوهشگران فقط شرایط را مشاهده و اندازه‌گیری کردند و تغییری در وضعیت کاری افراد ایجاد نکردند. با وجود این، افرادی که استرس کاری بیشتری گزارش کردند، شب‌های خواب آشفته‌تری نیز داشتند؛ موضوعی که پژوهشگران آن را مسیری قابل‌قبول برای ارتباط میان این دو عامل دانستند.
ثبات خواب با بهزیستی بهتر ارتباط داشت
یکی از یافته‌های جالب مطالعه این بود که برای بهزیستی افراد، میانگین کیفیت خواب در هفته گذشته اهمیت کمتری نسبت به میزان تغییر کیفیت خواب از شبی به شب دیگر داشت.
هرچه کیفیت خواب افراد از یک شب به شب دیگر بیشتر تغییر می‌کرد، امتیاز بهزیستی آن‌ها نیز پایین‌تر بود.
Tsanas در پاسخ به این پرسش که یک کارگر بالای ۵۰ سال در صورت داشتن خواب نامناسب ابتدا چه کاری باید انجام دهد، تأکید کرد که پزشک نیست و افرادی که درباره خواب یا سلامت خود نگرانی دارند باید به متخصص مراجعه کنند.
به گفته او، تمرکز نباید فقط روی رسیدن به هشت ساعت خواب باشد؛ بلکه هدف باید حفظ خواب ترمیم‌کننده با کمترین میزان اختلال باشد.
پیشنهادهای مطرح‌شده برای بهبود خواب
- داشتن برنامه خواب منظم
- پیدا کردن روشی شخصی برای کاهش استرس کاری پیش از خواب
- داشتن فعالیت بدنی، مانند پیاده‌روی
محیط کار نیز می‌تواند بر خواب تأثیر بگذارد
Tsanas معتقد است کارفرمایان و سیاست‌گذاران باید سیاست‌هایی برای ایجاد مرز میان کار و زندگی شخصی در نظر بگیرند و محیط‌های کاری حمایتگر و کم‌تنش ایجاد کنند. او همچنین پیشنهاد کرده است که بررسی‌های سلامت در محیط کار انجام شود تا مشکلات احتمالی زودتر شناسایی شوند.
با این حال، خواب کارگران این گروه سنی فقط تحت تأثیر شغل نیست. Belinda Steffan، یکی از نویسندگان مطالعه در University of Edinburgh Business School، به عواملی مانند یائسگی، روند طبیعی افزایش سن، نگرانی‌های مالی و فشار ناشی از مراقبت از دیگران اشاره کرد.
او تأکید کرد که بخش زیادی از استرس مرتبط با کار لزوماً ارتباطی با سن ندارد و این مطالعه نشان می‌دهد خواب باید به‌عنوان بخشی از موضوع سلامت و بهزیستی در محیط کار مورد توجه قرار گیرد.
در بریتانیا، از هر سه کارگر یک نفر بالای ۵۰ سال دارد. همچنین پیش‌بینی شده است تعداد افراد بالای ۶۵ سال در این کشور تا سال ۲۰۵۰ به ۱۷.۷ میلیون نفر برسد.
محدودیت‌های مطالعه چه بود؟
تعداد شرکت‌کنندگان این پژوهش کم بود و بیش از نیمی از آن‌ها در حوزه مالی کار می‌کردند. همچنین همه شرکت‌کنندگان ساکن بریتانیا بودند.
هیچ پزشکی شرکت‌کنندگان را معاینه نکرد و افراد نیز پیش از ورود به مطالعه از نظر بیماری‌های زمینه‌ای غربالگری نشدند. بنابراین مشخص نیست چه میزان از مشکلات خواب ممکن است به بیماری‌های تشخیص‌داده‌نشده مربوط بوده باشد.
پرسش مهم دیگر این است که آیا وضعیت خواب در کل نیروی کار نیز به همین اندازه نامناسب است یا خیر. پاسخ به این سؤال به مطالعه‌ای با تعداد بسیار بیشتری از شرکت‌کنندگان نیاز دارد.
این پروژه همچنین هنوز بررسی نکرده است که آیا ایجاد تغییرات در محیط کار می‌تواند خواب کارکنان را بهتر کند یا خیر. Tsanas گفت این تیم در حال حاضر چنین تغییراتی را آزمایش نمی‌کند، داده جدیدی جمع‌آوری نمی‌شود و انجام یک مطالعه یک‌ساله دیگر به بودجه تازه نیاز دارد.
او انتظار دارد ساعت‌های هوشمند و تلفن‌های همراه در آینده بیشتر در پایش سلامت افراد مورد استفاده قرار گیرند.
نتایج کامل این پژوهش در مجله Scientific Reports منتشر شده است.
سؤالات متداول
آیا کارگران بالای ۵۰ سال بیشتر با اختلال خواب مواجه هستند؟
در این مطالعه، اکثریت بسیار زیادی از شرکت‌کنندگان امتیازهایی نشان‌دهنده خواب نامناسب داشتند.
آیا استرس کاری باعث اختلال خواب می‌شود؟
این مطالعه رابطه میان استرس کاری بیشتر و شب‌های خواب آشفته‌تر را نشان داد، اما ثابت نکرد که شغل مستقیماً باعث اختلال خواب شده است.
شرکت‌کنندگان مطالعه چند ساعت می‌خوابیدند؟
داده‌های دستبندهای هوشمند نشان داد میانگین خواب شبانه بیشتر شرکت‌کنندگان بین ۶.۵ تا ۸ ساعت بوده است.
برای خواب بهتر چه توصیه‌ای در این مطالعه مطرح شد؟
توصیه‌های مطرح‌شده شامل داشتن برنامه خواب منظم، کاهش استرس کاری پیش از خواب و انجام فعالیت بدنی مانند پیاده‌روی بود.
آیا مطالعه ثابت کرد تغییر محیط کار خواب را بهتر می‌کند؟
خیر. این پروژه هنوز تأثیر تغییرات محیط کار بر خواب کارکنان را آزمایش نکرده است.
جمع‌بندی
این مطالعه نشان می‌دهد اختلال خواب در کارگران بالای ۵۰ سال ممکن است بیشتر از کمبود ساعات خواب به بیدار شدن‌های مکرر و تکه‌تکه شدن خواب مربوط باشد. همچنین استرس کاری و تعادل نامناسب میان کار و زندگی با خواب و بهزیستی ضعیف‌تر ارتباط داشتند. اگر درباره کیفیت خواب خود نگرانی دارید، همان‌طور که پژوهشگر مطالعه توصیه کرده است، با یک متخصص مشورت کنید.
برای آگاهی از یافته‌های جدید درباره خواب، سلامت و تأثیر محیط کار بر زندگی روزمره، مطالب مرتبط را دنبال کنید.
