پژوهشها نشان میدهند انتخابهای غذایی انسانها تنها به گرسنگی وابسته نیست. عواملی مانند رنگ، صدا، نحوه ارائه غذا و حتی بستهبندی محصولات نیز نقش مهمی در تصمیمگیریهای غذایی دارند. به گفته متخصصان، شناخت این عوامل میتواند به ایجاد عادتهای غذایی سالمتر کمک کند.
ممکن است تصور کنیم انتخاب غذاها کاملاً آگاهانه انجام میشود. اما کارشناسان معتقدند حواس ما تأثیر قابل توجهی بر آنچه میخریم و میزان مصرفمان دارند. تحقیقات نشان میدهد این تأثیرات را میتوان برای توسعه الگوهای تغذیهای سالمتر به کار گرفت.
برای مثال، صدای جلز و ولز یک استیک روی تابه یا صدای باز شدن یک قوطی نوشابه گازدار میتواند اشتها را تحریک کند. به همین ترتیب، موسیقی پخششده در رستورانها نیز قادر است تجربه غذا خوردن را تغییر دهد.
چارلز اسپنس، پژوهشگر روانشناسی غذا در دانشگاه آکسفورد بریتانیا، معتقد است انسانها تنها با دهان خود مزهها را درک نمیکنند. به گفته او، ظاهر، صدا، بافت و بوی مواد غذایی انتظارات مغز را درباره طعم و کیفیت غذا شکل میدهد.
مطالعات نشان میدهد بسیاری از محرکهای حسی، از چشمها گرفته تا گوشها، نهتنها بر میزان لذت از غذا بلکه بر مقدار مصرف آن نیز تأثیر میگذارند. متخصصان تأکید میکنند انسانها همیشه مانند مصرفکنندگان منطقی رفتار نمیکنند و نشانههای محیطی میتوانند بهسادگی انتخابهای آنها را هدایت کنند.
۱. مراقب بستهبندیهای درخشان باشید
یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر انتخاب مصرفکنندگان هنگام خرید، بستهبندی محصول است. رنگ بسته، لوگوی برند و میزان درخشندگی آن باعث شکلگیری انتظاراتی در ذهن مصرفکننده میشود.
در یکی از پژوهشها مشاهده شد تصاویر مواد غذایی سالم که رنگهای زندهتر و جذابتری داشتند، حتی در کنار گزینههای ناسالم نیز بیشتر انتخاب میشدند. پژوهشگران این پدیده را «سوگیری جلب توجه» نامگذاری کردهاند.
بتینا پیکراس-فیزمن، متخصص بازاریابی و رفتار مصرفکننده در دانشگاه واخنینگن هلند، میگوید بستهبندیهایی با رنگهای قهوهای، سبز و سفید معمولاً سالمتر تلقی میشوند؛ در حالی که رنگهای قرمز، زرد، بنفش و بستهبندیهای براق بیشتر با خوراکیهای لذتبخش و هوسبرانگیز ارتباط دارند.
کارشناسان توصیه میکنند بیسکویتها و تنقلات مشابه را در ظروف مات نگهداری کنید تا تأثیر بستهبندیهای چشمگیر بر افزایش میل به مصرف کاهش یابد.
۲. به چیدمان قفسهها توجه کنید
محل قرارگیری محصولات در قفسههای فروشگاه نیز بر رفتار خرید تأثیر میگذارد. مصرفکنندگان معمولاً کالاهایی را انتخاب میکنند که در سطح دید یا دسترس آسان قرار دارند. این پدیده با عنوان «اصل کمترین تلاش» شناخته میشود.
سوپرمارکتها اغلب محصولات جذاب را در اطراف صندوق قرار میدهند و کالاهای گرانتر را در ارتفاع چشم میچینند. این موضوع میتواند به خریدهای برنامهریزینشده منجر شود.
در بریتانیا قرار دادن محصولاتی با میزان بالای چربی، نمک و شکر در اطراف صندوقها ممنوع شده است. همچنین در بسیاری از کشورهای اروپایی استفاده از برچسبهای ارزش غذایی روی محصولات گسترش یافته است.
مطالعات نشان میدهد حذف تنقلات ناسالم از اطراف صندوقها باعث کاهش خریدهای ناگهانی میشود. از سوی دیگر، قرار دادن میوهها در نزدیکی صندوقها میزان خرید آنها را افزایش میدهد.
۳. از کاسهها و ظروف سنگینتر استفاده کنید
متخصصان معتقدند تنها خود غذا مهم نیست، بلکه نحوه ارائه آن نیز بر رفتار مصرفی اثر میگذارد.
تحقیقات نشان داده است دسرهایی که در بشقابهای سفید و گرد سرو میشوند، در مقایسه با همان دسرها در بشقابهای سیاه و زاویهدار، شیرینتر به نظر میرسند. همچنین بستهبندیهای گرد معمولاً ارزیابی مثبتتری دریافت میکنند.
برخی مطالعات نیز نشان میدهند غذاهایی که در ظروف سنگین سرو میشوند، سیرکنندهتر تلقی میشوند. پژوهشگران دریافتند شرکتکنندگان حتی پیش از چشیدن غذا تصور میکردند غذاهای سروشده در ظروف سنگینتر احساس سیری بیشتری ایجاد خواهند کرد.
علاوه بر این، استفاده از کارد و چنگالهای سنگین در برخی افراد میزان رضایت از غذا را افزایش میدهد.
۴. ظاهر بشقاب خود را جذابتر کنید
نحوه چیدمان غذا در بشقاب نقش مهمی در برداشت مصرفکنندگان دارد.
در یک مطالعه، سالادهایی که با الهام از نقاشیهای واسیلی کاندینسکی چیده شده بودند، خوشمزهتر ارزیابی شدند. شرکتکنندگان همچنین اعلام کردند حاضرند برای این سالادها مبلغ بیشتری پرداخت کنند؛ در حالی که مواد اولیه آنها با نمونههای معمولی یکسان بود.
کارشناسان میگویند استفاده همزمان از سبزیجات رنگارنگ و انواع سبزیهای تازه میتواند غذا را تازهتر، جذابتر و اشتهاآورتر نشان دهد.
۵. موسیقی آرام انتخاب کنید
در مطالعات مربوط به «ادویه صوتی»، تأثیر صداها بر تجربه غذا خوردن بررسی شده است.
نتایج نشان میدهد موسیقیهای آرام میتوانند سرعت غذا خوردن را کاهش دهند و این موضوع با مصرف کالری کمتر ارتباط دارد. همچنین صداهای با فرکانس بالا حس شیرینی را تقویت میکنند، در حالی که صداهای با فرکانس پایین ممکن است غذا را تلختر جلوه دهند.
متخصصان توصیه میکنند هنگام غذا خوردن از عوامل حواسپرتی مانند تلویزیون یا تلفن همراه دوری کنید؛ زیرا این عوامل میتوانند میزان کالری دریافتی را افزایش دهند. برخی شواهد نیز نشان میدهد صداهای طبیعت ممکن است انتخاب مواد غذایی پایدارتر را تشویق کنند.
۶. حجم بشقاب را با غذاهای سالم افزایش دهید
پژوهشها نشان میدهد بسیاری از افراد بدون توجه به میزان کالری، حجم مشابهی از غذا مصرف میکنند. به همین دلیل افزایش حجم وعدههای غذایی با خوراکیهای کمکالری میتواند به کاهش دریافت انرژی کمک کند.
باربارا رولز، استاد علوم تغذیه دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، میگوید افزودن سبزیجاتی مانند گلکلم یا پوره اسفناج به غذاها میتواند چگالی انرژی آنها را تا ۲۵ درصد کاهش دهد.
در این مطالعات مشاهده شد افراد بدون آنکه متوجه تغییر شوند، کالری کمتری مصرف میکردند و همچنان احساس سیری مشابهی داشتند؛ زیرا حجم و طعم غذا تا حد زیادی حفظ شده بود.
۷. مراقب اثر «معده شیرینی» باشید
متخصصان تأکید میکنند انسانها همیشه فقط به دلیل گرسنگی غذا نمیخورند. محرکهای دیداری، شنیداری و بویایی میتوانند رفتار مصرفی را بهشدت تحت تأثیر قرار دهند.
تحقیقات نشان داده است حتی زمانی که افراد سیر هستند، مشاهده یک تصویر از دسر یا شیرینی میتواند میل به مصرف خوراکیهای شیرین را افزایش دهد. این پدیده با عنوان «اثر معده شیرینی» شناخته میشود.
به گفته کارشناسان، آگاهی از تأثیر محرکهای حسی میتواند به افراد کمک کند عادتهای غذایی سالمتر و آگاهانهتری ایجاد کنند.
نتیجهگیری
شناخت تأثیر حواس بر انتخابهای غذایی میتواند راهی مؤثر برای دستیابی به تغذیه سالمتر باشد. از بستهبندی محصولات گرفته تا موسیقی محیط، همه این عوامل میتوانند بر تصمیمهای غذایی ما اثر بگذارند. با مدیریت هوشمندانه این محرکها میتوان انتخابهای سالمتری داشت و سبک زندگی بهتری ایجاد کرد.
اگر به سلامت و تغذیه بهتر علاقهمند هستید، این نکات را در زندگی روزمره خود اجرا کنید و تجربه خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
