ساکنان جزیره ساردینیا در ایتالیا که بهعنوان یکی از «مناطق آبی» جهان شناخته میشود، سالهاست توجه پژوهشگران حوزه سلامت و تغذیه را به خود جلب کردهاند. سبک زندگی این مردم بر پایه تغذیه تازه، محصولات فصلی، روابط اجتماعی قوی، سادگی در آشپزی، صرف غذا در کنار خانواده شکل گرفته است. بسیاری از ساکنان این منطقه بیش از ۱۰۰ سال عمر میکنند، آن هم در حالی که همچنان فعال، سالم، پرانرژی هستند.
فرانچسکو ماتانا، سرآشپز اهل ساردینیا، معتقد است راز طول عمر مردم این جزیره فقط در مواد غذایی خلاصه نمیشود، بلکه سبک زندگی اجتماعی و ارتباط انسانها با غذا نیز نقش اساسی دارد.
چرا ساردینیا یکی از مناطق آبی جهان است؟
اصطلاح «منطقه آبی» نخستینبار در اوایل دهه ۲۰۰۰ توسط دن بوتنر، کاشف نشریه نشنال جئوگرافیک مطرح شد. این مفهوم به مناطقی اشاره دارد که مردم آنها عمر طولانیتر، سالمتری نسبت به میانگین جهانی دارند.
پنج منطقه آبی رسمی جهان شامل اوکیناوا در ژاپن، شبهجزیره نیکویا در کاستاریکا، ایکاریا در یونان، لوما لیندا در کالیفرنیا، ساردینیا در ایتالیا هستند.
در این مناطق، تعداد زیادی از مردم بیش از ۱۰۰ سال عمر میکنند، در عین حال همچنان زندگی فعالی دارند. پژوهشها نشان میدهد عواملی مانند استرس پایین، روابط اجتماعی قوی، رژیم غذایی سالم در این طول عمر نقش مهمی دارند.
تغذیه تازه و فصلی؛ پایه رژیم مدیترانهای ساردینیا
فرانچسکو ماتانا دوران کودکی خود را در فضایی سپری کرده که مواد غذایی تازه بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره بودهاند. یکی از پدربزرگهای او ماهیگیر بود، دیگری کشاورز. همین موضوع باعث شد از کودکی با تازهترین سبزیجات، گوشت، غذاهای دریایی بزرگ شود.
او میگوید خاطرات کودکیاش پر از صحنههایی است که خانواده دور هم جمع میشدند، خرچنگهای تازه صیدشده را آماده میکردند، غذا را کنار هم میخوردند.
به گفته ماتانا، این سبک زندگی فقط به جغرافیای ساردینیا محدود نیست. هر فردی در هر نقطه جهان میتواند با انتخاب مواد غذایی تازه، محلی، فصلی بخشی از این فرهنگ را وارد زندگی خود کند.
اهمیت غذاهای محلی و فصلی
یکی از مهمترین اصول رژیم غذایی ساردینیا، مصرف محصولاتی است که در همان فصل رشد میکنند. مردم این منطقه تلاش میکنند مواد غذایی را از نزدیکترین منابع تهیه کنند؛ مفهومی که در ایتالیا با عنوان «کیلومتر صفر» شناخته میشود.
این رویکرد علاوه بر حفظ تازگی مواد غذایی، ارزش تغذیهای بالاتری نیز فراهم میکند.
سوپ مینسترونه؛ نمونهای از آشپزی فصلی
ماتانا سوپ مینسترونه را یکی از بهترین نمونههای آشپزی فصلی میداند. این سوپ بسته به فصل با مواد اولیه متفاوت تهیه میشود.
- در بهار با مارچوبه، باقلا، نخودفرنگی
- در تابستان با گوجهفرنگی، ریحان تازه
همین تنوع فصلی باعث میشود بدن در طول سال مواد مغذی متنوعی دریافت کند.
نقش سبزیجات خام در افزایش طول عمر
یکی دیگر از عادتهای رایج در ساردینیا، مصرف گسترده سبزیجات خام است. مردم این منطقه سبزیجات خام را بخشی از جشن طبیعت و فصلها میدانند.
ماتانا معتقد است سبزیجات خام زمانی بیشترین ارزش غذایی را دارند که بدون پخت مصرف شوند. به همین دلیل حتی در رستورانهای لوکس ساردینیا نیز بشقابهای سبزیجات خام جایگاه ویژهای دارند.
شراب قرمز و راز مصرف متعادل
شراب قرمز بخش مهمی از فرهنگ غذایی ساردینیاست، اما نکته مهم در نحوه مصرف آن است. مردم این جزیره شراب را همیشه در جمع، همراه غذا، بهصورت متعادل مصرف میکنند.
محبوبترین شراب منطقه، شراب محلی Cannonau است که به دلیل میزان بالای فلاونوئیدها شناخته میشود. این ترکیبات آنتیاکسیدانی میتوانند به سلامت قلب، کاهش التهاب، افزایش طول عمر کمک کنند.
به گفته ماتانا، مردم ساردینیا کیفیت را به کمیت ترجیح میدهند. آنها بهجای مصرف زیاد، نوشیدنی باکیفیت را در مقدار محدود انتخاب میکنند.
قدرت روابط اجتماعی در زندگی طولانی
در فرهنگ ساردینیا، غذا فقط برای رفع گرسنگی نیست. آشپزی، صرف غذا، دورهمیهای خانوادگی بخشی از زندگی اجتماعی مردم محسوب میشود.
ماتانا تأکید میکند که ارتباطات انسانی، وقتگذرانی کنار خانواده، لذت بردن از فرایند آشپزی، نقش بسیار مهمی در سلامت روان، کاهش استرس، افزایش طول عمر دارند.
او معتقد است حتی سادهترین غذاها زمانی که در کنار دیگران خورده شوند، ارزش بیشتری پیدا میکنند.
چگونه سبک زندگی ساردینیایی را وارد زندگی خود کنیم؟
مواد غذایی تازه انتخاب کنید
تا حد امکان از بازارهای محلی خرید کنید. محصولات فصلی بخرید، مواد غذایی تازه را جایگزین غذاهای فرآوریشده کنید.
زمان بیشتری برای آشپزی بگذارید
غذا را فقط یک کار روزمره نبینید. آشپزی میتواند تجربهای آرامشبخش، خلاقانه، اجتماعی باشد.
غذا را در کنار دیگران بخورید
یکی از مهمترین بخشهای فرهنگ ساردینیا، صرف غذا در کنار خانواده، دوستان است. این عادت ساده میتواند تأثیر زیادی بر سلامت روان داشته باشد.
سادگی را حفظ کنید
ماتانا توصیه میکند غذاها را بیش از حد پیچیده نکنید. مواد اولیه باکیفیت، تازه، ساده اغلب سالمتر، خوشطعمتر هستند.
نتیجهگیری
راز طول عمر مردم ساردینیا فقط در رژیم مدیترانهای خلاصه نمیشود. ترکیب تغذیه تازه، مصرف مواد فصلی، سبزیجات خام، مصرف متعادل شراب قرمز، روابط اجتماعی قوی، لذت بردن از غذا و زندگی، مجموعهای از عادتهایی است که میتواند به سلامت بیشتر، زندگی طولانیتر کمک کند.
شاید مهمترین درس مردم ساردینیا این باشد که سالم زندگی کردن همیشه به معنای سختگیری نیست؛ گاهی سادگی، کیفیت، ارتباط انسانی مهمترین راز سلامتی هستند.
اگر شما هم به سبک زندگی سالم علاقه دارید، از همین امروز مصرف غذاهای تازه، فصلی، دورهمیهای خانوادگی را بیشتر وارد زندگی خود کنید.
