- تغییر سبک زندگی خطر ابتلا به دو یا چند بیماری مزمن را ۲۱ درصد کاهش داد.
- مزایای رژیم غذایی سالم و ورزش منظم حتی پس از سالها همچنان مشاهده شد.
- پیشگیری از چندبیماری میتواند کیفیت زندگی و استقلال افراد سالمند را بهبود دهد.
نتایج یک پژوهش بلندمدت نشان میدهد که تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم تنها به پیشگیری از دیابت محدود نمیشوند، بلکه میتوانند خطر ابتلا به مجموعهای از بیماریهای مزمن را نیز کاهش دهند. دادههای بیش از دو دهه پیگیری هزاران نفر نشان میدهد افرادی که سبک زندگی سالمتری را دنبال کردهاند، در سنین بالاتر با بیماریهای مزمن کمتری مواجه شدهاند.
برنامه پیشگیری از دیابت (DPP) و مطالعه نتایج برنامه پیشگیری از دیابت (DPPOS) بیش از 20 سال است که تأثیر تغییرات سبک زندگی بر سلامت افراد را بررسی میکنند. اکنون پژوهش جدیدی که با استفاده از این دادهها منتشر شده، ابعاد گستردهتر مزایای سبک زندگی سالم را آشکار کرده است.
بررسی بیش از 20 سال دادههای سلامت افراد مبتلا به پیشدیابت
بر اساس گزارش Science Alert، پژوهشگران مؤسسات مختلف آمریکا سوابق سلامت ۱۱۷۳ نفر را که در آغاز مطالعه به پیشدیابت مبتلا بودند و در برنامه DPP شرکت داشتند، مورد بررسی قرار دادند.
شرکتکنندگان به سه گروه تقسیم شدند:
- گروه اول روزانه دارونما (Placebo) دریافت میکرد.
- گروه دوم داروی دیابت متفورمین (Metformin) مصرف میکرد.
- گروه سوم در برنامهای شامل تغذیه سالم و ورزش منظم شرکت داشت که هدف آن کاهش حداقل ۷ درصد از وزن بدن بود.
این مداخلات به مدت سه سال ادامه داشت.
کاهش چشمگیر بروز همزمان بیماریهای مزمن
نتایج پیگیری بیش از 20 ساله نشان داد افرادی که در برنامه رژیم غذایی سالم و ورزش شرکت کرده بودند، احتمال بسیار کمتری برای ابتلا همزمان به بیماریهای مزمنی مانند نارسایی قلبی و زوال عقل داشتند.
نکته مهم این بود که حتی پس از حذف دیابت از فهرست بیماریهای مورد بررسی، شرکتکنندگان این گروه همچنان خطر کمتری برای ابتلا به بیماریهای مزمن متعدد داشتند.
مارسل سالیو (Marcel Salive)، متخصص سلامت در مؤسسه ملی سالمندی آمریکا، گفت:
«پیشگیری از دیابت بسیار مهم است. اما جلوگیری از ابتلای افراد به چندین بیماری مزمن در دوران سالمندی میتواند پیامدهای گستردهتری برای کیفیت زندگی، استقلال فردی و هزینههای سلامت داشته باشد.»
تغییر سبک زندگی ۲۱ درصد مزیت ایجاد کرد
پس از پایان مطالعه اولیه DPP، استفاده از دارونما متوقف شد، اما درمان با متفورمین در مطالعه پیگیری ادامه یافت.
بررسی کل دوره تحقیق نشان داد افرادی که در برنامه تغییر سبک زندگی شرکت کرده بودند، در مقایسه با گروه دارونما ۲۱ درصد کمتر در معرض ابتلا به دو یا چند بیماری مزمن قرار داشتند. پژوهشگران این وضعیت را «چندبیماری» یا Multimorbidity مینامند.
در مقابل، تفاوت معناداری میان گروه مصرفکننده متفورمین و گروه دارونما مشاهده نشد.
۱۵ بیماری مزمن بررسیشده در پژوهش
محققان در این مطالعه ۱۵ بیماری مزمن را ارزیابی کردند:
- فشار خون بالا
- نارسایی قلبی
- بیماری عروق کرونر یا بیماری ایسکمیک قلب
- اختلالات ریتم قلب
- هایپرلیپیدمی
- سکته مغزی
- آرتریت
- آسم
- سرطان
- بیماری مزمن کلیوی
- بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD)
- زوال عقل از جمله آلزایمر
- افسردگی
- پوکی استخوان
- دیابت
عوامل کنترلشده در تحلیل دادهها
برای افزایش دقت نتایج، پژوهشگران عواملی را که میتوانستند بر نتایج تأثیر بگذارند نیز در محاسبات خود لحاظ کردند؛ از جمله:
- سن
- جنسیت
- نژاد و پیشینه قومی
- مصرف الکل
- شاخص توده بدنی (BMI)
ارتباط سبک زندگی سالم با سالمندی سالمتر
دانشمندان در مقاله منتشرشده خود نوشتند:
«فراتر از پیشگیری از دیابت، مداخله مبتنی بر تغییر سبک زندگی با ابتلا به تعداد کمتری از بیماریهای مزمن در فرآیند سالمندی مرتبط بود.»
آنها همچنین تأکید کردند:
«یافتهها نشان میدهد تغییرات فشرده سبک زندگی میتواند از بروز چندبیماری در بزرگسالان دارای خطر بالای دیابت یا مبتلا به دیابت در میانسالی و سالمندی جلوگیری کند یا آن را به تأخیر بیندازد.»
چرا این یافتهها اهمیت دارند؟
یکی از مهمترین نکات این پژوهش آن است که تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم از جمله تغییراتی هستند که بسیاری از افراد میتوانند در زندگی روزمره خود اجرا کنند.
دادهها نشان میدهد حفظ عادتهای سالم در طول سالهای متمادی، احتمال تجربه دوران سالمندی با محدودیتهای کمتر ناشی از بیماری را افزایش میدهد.
اگرچه این مطالعه رابطه علت و معلولی را بهطور قطعی اثبات نمیکند، اما ارتباط میان رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و کاهش بیماریهای مزمن حتی سالها پس از پایان برنامه مداخله نیز مشاهده شده است.
دانا دابلیا (Dana Dabelea)، اپیدمیولوژیست دانشکده بهداشت عمومی کلرادو، گفت:
«این یافتهها ارزش بلندمدت تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و کنترل وزن را نشان میدهد.»
۸۵ درصد شرکتکنندگان به دو بیماری مزمن یا بیشتر مبتلا شدند
یکی دیگر از یافتههای مهم پژوهش این بود که در طول دوره پیگیری، ۸۵ درصد از کل شرکتکنندگان، حتی افرادی که در برنامه رژیم غذایی و ورزش حضور داشتند، حداقل به دو بیماری مزمن مبتلا شدند.
با افزایش سن جمعیت جهان، طول عمر بیشتر همیشه به معنای سالمندی سالمتر نیست. به همین دلیل دانشمندان همچنان در تلاش هستند عوامل مؤثر بر سالمندی سالم را شناسایی کنند.
تراویس لایکر (Travis Leiker)، معاون روابط خارجی دانشکده بهداشت عمومی کلرادو که مستقیماً در این تحقیق مشارکت نداشت، اظهار کرد:
«در حالی که سیاستگذاران، ارائهدهندگان خدمات سلامت و رهبران حوزه بهداشت عمومی به دنبال راهحلهایی برای افزایش بیماریهای مزمن و هزینههای درمان هستند، این یافتهها یک واقعیت مهم را یادآوری میکند: سرمایهگذاری در پیشگیری اهمیت بسیار زیادی دارد.»
جمعبندی
شواهد این پژوهش بلندمدت نشان میدهد کاهش خطر بیماریهای مزمن تنها با درمان دارویی حاصل نمیشود. ترکیب تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و کنترل وزن میتواند در طول دههها به کاهش احتمال ابتلا به چندین بیماری مزمن کمک کند و کیفیت زندگی در دوران سالمندی را بهبود ببخشد.
اگر به دنبال سالمندی سالمتر هستید، شروع تغییرات کوچک در رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی روزانه میتواند سرمایهگذاری ارزشمندی برای آینده سلامت شما باشد.
سوالات متداول
آیا ورزش منظم فقط از دیابت پیشگیری میکند؟
خیر. نتایج این پژوهش نشان میدهد ورزش منظم و تغذیه سالم میتوانند خطر ابتلا به چندین بیماری مزمن را نیز کاهش دهند.
منظور از چندبیماری (Multimorbidity) چیست؟
چندبیماری به ابتلای همزمان فرد به دو یا چند بیماری مزمن گفته میشود.
در این مطالعه چه مدت شرکتکنندگان پیگیری شدند؟
شرکتکنندگان بیش از 20 سال تحت پیگیری و ارزیابی قرار گرفتند.
آیا متفورمین به اندازه تغییر سبک زندگی مؤثر بود؟
خیر. در این پژوهش تفاوت معناداری میان گروه مصرفکننده متفورمین و گروه دارونما مشاهده نشد، اما تغییر سبک زندگی با کاهش ۲۱ درصدی خطر چندبیماری همراه بود.
مهمترین تغییرات سبک زندگی مورد بررسی چه بودند؟
رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و کاهش حداقل ۷ درصد وزن بدن از مهمترین مداخلات این مطالعه بودند.
