فشار خون بالا فهرستی آشنا از عوامل غذایی خطرساز دارد؛ موادی مانند نمک، غذاهای فرآوریشده، همچنین مصرف بیش از حد الکل.
با این حال، توصیهها درباره اینکه افراد برای کاهش فشار خون چه خوراکیهایی را به رژیم غذایی خود اضافه کنند، معمولاً بسیار کمتر مشخص و دقیق است.
پزشکان اغلب به بیماران میگویند از چه چیزهایی پرهیز کنند، اما معمولاً راهنمایی محدودی درباره اینکه چگونه اعداد فشار خون را کاهش دهند ارائه میشود.
اکنون یک تحلیل جدید نشان داده است افرادی که حبوبات و سویا بیشتری مصرف میکنند، کمتر در معرض ابتلا به فشار خون بالا قرار دارند.
افرادی که مقدار بیشتری از این مواد غذایی را مصرف میکردند، خطر کمتری برای ابتلا به فشار خون بالا داشتند و این اثر محافظتی در یک میزان مصرف روزانه مشخص به اوج میرسید.
یافتههای جدید درباره حبوبات، سویا و فشار خون بالا
این نتایج بر اساس یک تحلیل تجمیعی از حدود ۳۰۰ هزار بزرگسال به دست آمده است. دادهها از ۱۲ مطالعه پیشین جمعآوری شدهاند که در آنها رژیم غذایی افراد بررسی شده و سپس مشخص شده بود چه کسانی در ادامه به فشار خون بالا یا هایپرتنشن مبتلا شدهاند.
پنج مطالعه در ایالات متحده انجام شده بود و سایر پژوهشها در شرق آسیا، خاورمیانه، همچنین اروپا اجرا شده بودند. این مطالعات توسط گروهی از پژوهشگران بریتانیا و نروژ تجمیع و تحلیل شدند.
داگفین آونه، پژوهشگر کالج امپریال لندن، معتقد است این یافتهها نشان میدهد یک تغییر ساده در رژیم غذایی میتواند به کنترل فشار خون کمک کند.
در مقایسه با افرادی که کمترین میزان مصرف حبوبات را داشتند، افرادی که بیشترین مقدار حبوبات شامل لوبیا، عدس، نخود و سایر انواع مشابه را مصرف میکردند، حدود ۱۶ درصد کمتر در معرض ابتلا به فشار خون بالا قرار داشتند.
در مورد غذاهای مبتنی بر سویا مانند توفو و ادامامه، این کاهش خطر به ۱۹ درصد رسید. اگرچه این تفاوتها در نگاه اول کوچک به نظر میرسند، اما در مقیاس یک جمعیت بزرگ اهمیت قابل توجهی پیدا میکنند.
مقدار ایدهآل مصرف حبوبات برای کاهش خطر فشار خون بالا
اگرچه مصرف حبوبات به طور کلی مفید به نظر میرسید، اما بیشترین اثر محافظتی در یک مقدار مشخص مصرف روزانه مشاهده شد.
پژوهشگران میزان مصرف را در برابر خطر ابتلا مقایسه کردند. اثر محافظتی با هر وعده مصرف افزایش مییافت تا به یک نقطه اوج مشخص برسد، سپس تقریباً ثابت باقی میماند.
برای حبوبات، این نقطه اوج نزدیک به یک فنجان لوبیای پخته در روز بود. افرادی که چنین مقداری مصرف میکردند، تقریباً ۳۰ درصد کمتر از کسانی که هیچ حبوباتی مصرف نمیکردند در معرض ابتلا به فشار خون بالا قرار داشتند.
میزان مصرف بهینه سویا چقدر است؟
سویا نیز الگوی مشابهی داشت، اما با یک تفاوت مهم. بیشترین فایده زمانی مشاهده شد که افراد روزانه حدود دو تا سه اونس سویا مصرف میکردند؛ مقداری معادل یک قالب توفو یا یک لیوان بزرگ شیر سویا.
این میزان مصرف خطر ابتلا به فشار خون بالا را تقریباً ۲۹ درصد کاهش میداد. پس از این مقدار، افزایش مصرف سویا مزیت بیشتری ایجاد نمیکرد و منحنی تأثیر تقریباً ثابت میشد.
چرا اثر سویا پس از یک حد مشخص متوقف میشود؟
علت این توقف هنوز مشخص نیست. شواهد مربوط به سویا نسبت به حبوبات محدودتر بود و این نخستین تحلیلی است که به طور اختصاصی رابطه میان مصرف سویا و فشار خون بالا را بررسی میکند.
چنین الگویی در مطالعات تغذیهای غیرمعمول نیست. برای مثال، پتاسیم نیز در برخی آزمایشهای کنترلشده دارای سقف اثر است؛ به این معنا که پس از رسیدن مصرف به محدودهای خاص، مزایای آن برای کاهش فشار خون افزایش نمییابد.
برای پاسخ دقیق به این پرسش، به مطالعاتی نیاز است که مصرف مقادیر بالاتر سویا را به طور اختصاصی بررسی کرده و نتایج آن را در طول زمان دنبال کنند.
فواید حبوبات برای سلامت قلب و عروق
مکانیسمهای زیستی بدن نیز سرنخهایی درباره این ارتباط ارائه میکنند. حبوبات و سویا سرشار از پتاسیم و منیزیم هستند؛ دو ماده معدنی که سالهاست با کاهش فشار خون مرتبط شناخته میشوند.
فیبر موجود در این مواد غذایی نیز نقش مهمی دارد. باکتریهای روده فیبر را به ترکیباتی تبدیل میکنند که به گشاد شدن رگهای خونی کمک میکنند.
سویا همچنین حاوی ترکیبات طبیعی خاصی است که در مطالعات پیشین با کاهش فشار خون در افراد مبتلا به فشار خون بالا ارتباط داشتهاند.
البته هیچیک از این موارد به تنهایی رابطه علت و معلولی را ثابت نمیکند، اما ترکیب این شواهد با دانستههای فعلی درباره فشار خون باعث شده پژوهشگران نتایج مطالعه را معتبر ارزیابی کنند.
محدودیتهای مطالعه و پرسشهای بیپاسخ
با وجود نتایج امیدوارکننده، این یافتهها همچنان بر دادههای مشاهدهای متکی هستند. چنین مطالعاتی میتوانند ارتباط میان مصرف حبوبات و سویا با کاهش خطر فشار خون بالا را نشان دهند، اما نمیتوانند ثابت کنند که این مواد غذایی تنها عامل مؤثر هستند.
به طور کلی، افرادی که حبوبات بیشتری مصرف میکنند، معمولاً سبک زندگی سالمتری نیز دارند؛ بیشتر ورزش میکنند، کمتر سیگار میکشند و عادتهای غذایی بهتری دارند.
همچنین این تحلیل نتوانسته است روش پخت غذاها یا سایر اجزای رژیم غذایی شرکتکنندگان را به طور کامل بررسی کند. بنابراین ممکن است عوامل دیگری نیز در نتایج مشاهدهشده نقش داشته باشند.
با این حال، ارتباط میان مصرف حبوبات و سویا با کاهش خطر فشار خون بالا در کشورهای مختلف و طراحیهای پژوهشی متفاوت به طور مداوم مشاهده شد.
این یافتهها چه معنایی برای آینده دارند؟
برآورد میشود حدود ۱.۴ میلیارد بزرگسال در سراسر جهان با فشار خون بالا زندگی کنند. در بسیاری از کشورهای اروپایی و بریتانیا، میانگین مصرف روزانه حبوبات بسیار کمتر از یک اونس است.
این مقدار تنها بخشی از میزان توصیهشده برای سلامت قلب محسوب میشود. مطالعه جدید نیز سطح مصرفی را مشخص کرده که با کمترین خطر ابتلا به فشار خون بالا مرتبط است.
بر اساس نتایج این پژوهش، مصرف روزانه حدود یک فنجان حبوبات و دو تا سه اونس سویا بیشترین اثر محافظتی را در برابر فشار خون بالا دارد.
داگفین آونه میگوید: «امیدواریم این نتایج افراد را تشویق کند تا حبوبات و سویا را بیشتر در رژیم غذایی خود بگنجانند.»
حبوبات نمیتوانند جایگزین داروهای کنترل فشار خون شوند، اما یک تغییر غذایی کمهزینه، کمخطر و همراه با مزایای قابل اندازهگیری محسوب میشوند.
جمعبندی
شواهد جدید نشان میدهد مصرف منظم حبوبات و سویا میتواند با کاهش خطر ابتلا به فشار خون بالا همراه باشد. بیشترین مزیت در حدود یک فنجان حبوبات و دو تا سه اونس سویا در روز مشاهده شده است. اگرچه برای اثبات رابطه علت و معلولی به پژوهشهای بیشتری نیاز است، اما این مواد غذایی میتوانند بخشی ارزشمند از یک رژیم غذایی سالم برای کنترل فشار خون باشند.
آیا حبوبات و سویا بخشی از رژیم غذایی شما هستند؟ تجربه و دیدگاه خود را با مخاطبان فوت و فن به اشتراک بگذارید.
